استمبول
| استمبول | ||
 |
||
|
|
|
|
| رقبہ: | 1,830.92 مربع کلومیٹر | |
| لوک گنتی: | 12,573,836 | |
 |
 |
|
تریخ چ قسطنطنیہ دے ناں توں مشہور ترکی دا شہر استمبول ( ترکی بولی چ استنبول ، یونانی چ کانستندینوپولی ، انگریزی چ تریخی طور تے کانسٹنٹائن پول تے روسی چ کنستنتینوپول یا "سارگراد"(شہنشاہ دا شہر)ملک دا سب توں وڈا شہر اے تے ترکی دا اقتصادی تے ثقافتی مرکز اے ۔ استمبول شہر صوبہ استمبول دا راجگھر وی اے ۔
آبنائے باسفورس تے اسدی قدرتی بندرگاہ شاخ زریں دے کنارے واقع ترکی دا ایہہ شمال مغربی شہر اک پاسے یورپ دے علاقے تھریس تے دوجے پاسے ایشیاء دے علاقے اناطولیہ تے پھیلئیا ہوئیا اے ۔ اس طرح ایہہ دنیا دا واحد شہر اے جہڑا 2 براعظماں تے واقع اے ۔ استمبول تریخ عالم دا واحد شہر اے جہڑا 3 عظیم سلطنتاں دا راجگھر رہیا جنہاں چ 330ء توں 395ء تک رومی سلطنت ، 395ء توں 1453ء تک بازنطینی سلطنت تے 1453ء توں 1923ء تک سلطنت عثمانیہ شامل نیں ۔ 1923ء چ ترک جمہوریہ دے قیام دے بعد راجگھر انکرہ منتقل کردتا گئیا ۔
سنہ2000ء دی مردم شماری دے مطابق شہر دی آبادی 38 لکھ 3 ہزار 468 تے کل شہری حدود دی آبادی 1 کروڑ 18ہزار 735 اے ۔ اس طرح استمبول یورپ دا دوجا سب توں وڈا شہر اے ۔ شہر نوں 2010ء لئی بیکس ھنگری تے ایسن جرمنی سمیت یورپ دا ثقافتی دارالحکومت قرار دتا گئیا اے ۔
تریخ چ شہر نے ایتھے رہن والے لوکاں دی ثقافت ، زبان تے مذہب دے اعتبار نال کئی ناں بدلے جنہاں چ بازنطیئم ،قسطنطنیہ ، نووا روما ، اسلامبول ، استمبول شامل نیں ۔ شہر نون 7 پہاڑاں دا شہر ی آکھیا جاندا اے کیونجے شہر دا سب توں قدیم علاقہ 7 پہاڑاں اتے بنیا ہوئیا اے ، جتھے پہاڑی دی چوٹی تے اک مسجد وی بنی ہوئی اے ۔
[لکھو] تریخ
بازنتیئم دراصل میگارا دے یونانیاں نے 667 قبل مسیح چ آباد کیتا سی تے اسنوں اپنے بادشاہ بائزس دے ناں تے بازنطیم دا ناں دتا ۔ 196ء چ سیپٹیمیس سیویرس تے پیسکینیس نائجر دے وچکار جنگ چ شہر دا محاصرہ کیتا گئیا تے اسنوں زبردست نقصان پہنچیا ، فتح حاصل کرن دے بعد سیپٹیمیس نے بازنطیم نوں دوبارہ تعمیر کروائیا تے شہر نےاک وار فیر کھوئی ہوئی عظمت حاصل کرلئی ۔
بازنطینی سلطنت دا راجگھر
بازنتیئم دے پرکشش محل وقوع دی وجہ توں 330ء چ قسطنطین اعظم نے مبینہ طور تے اک خواب دے زریعے درست نشاندہی دے بعد اس شہر نوں نووا روما (جدید روم) یا قسطنطنیہ دے ناں نال دوبارہ آباد کیتا ۔ نووا روما کدے وی عام استعمال چ نا آسکیا پر قسطنطنیہ نے عالمی شہرت حاصل کیتی ۔ ایہہ شہر 1453ء چ سلطنت عثمانیہ دے ہتھوں فتح ہون تک مشرقی رومی سلطنت دا راجگھر رہیا ۔
بازنطینی دور حکومت دے دوران چوتھی صلیبی جنگ (صلیبی جنگاں) چ صلیبیاں نے شہر نون برباد کرکے رکھ دتا تے 1261ء چ مائیکل ہشتم پیلیولوگس دی زیر قیادت نیسیائی فوجاں نے شہر نوں دوبارہ حاصل کرلئیا ۔
روم تے مغربی رومی سلطنت دے خاتمے دے بعد شہر دا ناں قسطنطنیہ رکھ دتا گئیا تے ایہہ سلطنت دا واحد راجگھر قرار پائیا ۔ ایہہ سلطنت یونانی ثقافت دی علمبردار تے روم توں علیحدگی دے بعد آرتھوڈکس عیسائیت دا مرکز بن گئی ، بعد چ ایتھے کئی ودے گرجے تے کلیسے تعمیر ہوئے ، جس چ دنیا دا سب توں وڈا گرجا آیا صوفیہ وی شامل سی ، جس نوں سلطان محمد فاتح نے قسطنطنیہ دی فتح (فتح قسطنطنیہ) دے بعد مسجد چ تبدیل کردتا ۔
سلطنت عثمانیہ دا دور
مئی 29 ، سنہ1453ء چ سلطان محمد فاتح نے 53 روزہ محاصرے دے بعد قسطنطنیہ نوں فتح کرلئیا ، محاصرے دے دوران عثمانی فوجاں دیاں توپاں نال تھیوڈوسس ثانی دی قائم کردہ کندھاں نوں زبردست نقصان پہنچیا ، اس طرح استمبول بروصہ تے ادرنہ دے بعد سلطنت عثمانیہ دا تیجا دارالحکومت بن گئیا ۔
ترک فتح دے اگلے سالاں چ توپ کاپی محل (توب کاپی محل) تے بازار دی شاندار تعمیرات عمل چ آئیاں ۔ مذہبی تعمیرات چ فاتح مسجد تے اسدے نال ملحقہ مدرسہ تے حمام شامل نیں ۔ عثمانی دور چ شہر مختلف مذاہب تے ثقافتاں دا مرکز رہیا تے مسلمان ، عیسائی تے یہودیآں سمیت مختلف مذہباں نال تعلق رکھن والیاں دی کثیر تعداد ایتھے رہائش پزیر رہی ۔
سلیمان اعظم قنونی دا دور تعمیرات تے فن دا عظیم دور سی ، جس دے دوران اسدے ماہر تعمیرات معمار سنان پاشا نے شہر چ کئی مسیتاں(مسجداں) تے عظیم عمارتاں تعمیر کیتیاں ۔
جمہوریہ ترکی
سنہ 1923ء چ ترک جمہوریہ دے قیام دے بعد دارالحکومت استمبول توں انکرہ منتقل کردتا گئیا ۔ عثمانی دور چ سلطنت دے اندر شہر دا ناں قسطنطنیہ تے سلطنت دے باہر استامبول استعمال ہندا رہیا پر 1930ء چ جمہوریہ ترکی نے اسدا ناں تبدیل کرکے استنبول رکھ دتا ۔
[لکھو] آلہ دوالہ
استمبول آبنائے باسفورس دے جنوبی علاقے چ اسدے دوناں کناریاں تے واقع اے ،اس طرح ایہہ 2 براعظاں تے واقع واحد شہر اے ۔ شہر دا مغربی حصہ یورپ تے مشرقی حصہ ایشیاء چ اے ۔ شہری حدود 1539 مربع کلومیٹر تک اے ، جدوں کہ صوبہ استمبول 5220 مربع کلومیٹر تے محیط اے ۔
