لال قلعہ

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
لال قلعہ
Red Fort facade.jpg

دیس: ہندستانFlag of India.svg
تھاں: دلی
بنن ویلہ: 1638ء توں 1648ء
بنان والا: شاہجہان
ویلے دی سلطنت: مغلیہ سلطنت

ہندستان چ دے راجگھر دلی چ دریاۓ جمنا دے نیڑے واقع لال قلعہ مغلیہ سلطنت دے سنہری دور دی یادگار اے ۔ اسنوں 17ویں صدی چ مغل شہنشاہ شاہجہان نے تعمیر کروائیا سی ۔ ایسے قلعے دے دیوان خاص چ تخت طاؤس واقع اے جتھے بیہہ کے مغل بادشاہ ہندستان تے بنگال توں لے کے کابل تک راج کردے سن ۔

مغلاں دی ایہہ حکومت جنگ آزادی 1857ء تک رہی تے جدوں غدر دے دوران انگریز فوج نے دلی تے مل مار کے اوس ویلے دے بادشاہ بہادر شاہ ظفر نوں لال قلعے توں نکلن دا حکم دتا تے اسنوں شہر دے دکھن چ واقع قطب مینار دے احاطے چ منتقل کر دتا ۔ سن 1857ء توں 1947ء تک ایہہ قلعہ برطانوی فوج دے قبضے چ رہئیا تے جتھے اوہناں نے ہندستانی قیدیاں نوں قید چ رکھئیا ۔

آزادی ے مگروں لال قلعے دی بوہتے حصے ہندستانی فوج دی قبضے چ چلے گئے جتھے سنگین نوعیت دے مجرماں نوں رکھن لئی سیل بنائے گئے ۔

لال قلعے دی دو بوہے نیں جنہاں چوں اک دلی تے دوجا لہوری دروازہ کہلاندا اے ، جدوں ایہہ قلعہ اسارئیا گئیا اوس ویلے دریاۓ جمنا اس دیاں پچھلیاں کندھاں نال کھیہہ کے لنگھدا سی پر ہن کجھ فاصلے تے وگدا اے ۔ ہر ورہے یوم آزادی دے موقعے تے بھارت دا وزیراعظم ایسے قلعے دی فصیل توں خطاب کردا اے ۔

2001ء چ پاکستان دی عکسریت پسند تنظیم لشکر طیبہ دے 2 ارکان نے لال قلعے تے حملہ کر دتا جس چ درجن بھر بھارتی فوجی مارے گئے تے مجاہدین قلعے دی کندھ ٹپ کے نسن چ کامیاب ہوگئے ، جس دے مگروں قلعے نوں دسمبر 2003ء چ مکمل طور تے فوج توں خالی کر کے آثار قدیمہ دے محکمے دے حوالے کر دتا گئیا ۔ 2007ء چ لال قلعے نوں عالمی اثاثےآں لئی اقوام متحدہ دی تنظیم برائے ثقافت ، یونسکو دی فہرست چ شامل کر لئیا گئیا ۔