مکی

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
مکی
Zea mays - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-283.jpg
پچھان
دیس: بوٹے
برادری: پھلوالے بوٹے
وڈی ٹولی: اکدالے
ٹبر : گھآ
سائینسی ناں: Zea mays subsp. mays

مکی گھآ دے ٹبر دا اک وڈا بوٹا اے۔ ایہنوں پرانے ویلیاں توں وشکارلے امریکہ دے دیسی لوک اگارۓ سن۔ پتیاں والے ڈنڈے تے چھلیاں لگدیاں نیں جیدے دانے ہوندے نیں۔ مکی دیاں دنیا وچ 50 ونڈاں نیں جنہاں دے وکھے ناپ، رنگ تے پدھراں نیں۔ تھاں ناں چٹیاں تے پیلیاں ونڈاں چوکھیاں پسند کیتایاں جاندیاں نیں۔

تریخ[لکھو]

کئی تریخ لکھاری ایہ لکھدے نیں مکی نوں پہلی واری میکسیکو دی تیہوکی تھاں وچ آپ آگایا گیا۔ اولمیکی تے مایا لوکاں ایہدیاں کئی ونڈاں نوں ماجھی امریکی ویلے وج اگایا تے کئی ولاں نال ورتیا کھادا۔ 2500 م پ وج ایہ دوسرے امریکی تھانواں وچ پھیل گیا۔ فالتو مکئی تے وکھریاں ونڈاں دی پدھر تے اک بپار دا جال پے گیا۔ یوپی کھوجی جدوں امریکہ اپڑے تے اوہ مکی نوں یورپ تے ہور تھانواں ول لے گۓ۔مکی دنیا دیاں ہور تھانواں تے پھیل گئی ایہدا وکھرے موسمی تھانواں تے اگنا اسان سی تے ایہو گل ایس نوں پھیلا گئی۔ مٹھی مکی جیہڑی مٹھاس نال بھری ہوندی اے تے کھیت مکی جیہڑی ڈنگراں تے ہور کماں لئی اگائی دے اے ایہ وڈیاں ونڈاں نیں۔

وکھالہ[لکھو]

مکی دا بوٹا 2.5 میٹر (8 فٹ) تک لماں ہوندا اے کج جنگلی ونڈاں 12 میٹر (40 فٹ) تک وی اچیاں ہوجاندیاں نیں۔ ٹانڈہ بانس ورگا ہوندا اے جیدے وچ 20 پوراں ہوندیاں نیں تے ہر پور 18 سینٹی میٹر (7 انچ) دی ہوندی اے۔ ہر پور دی مڈھ تے اک پتہ نکلدا اے جیہڑا 9 سینٹی میٹر(3.5 انچ) چوڑا تے 120 سینٹی میٹر(4 فٹ) لماں ہوسکدا اے۔ ٹانڈے دی ٹیسی تے پھل لگدا اے جس توں پولن پتے نال بنی چھلی تے ڈگدے نیں چھلی تے ریشمی وال جیہڑے 7 انج (178 ملی میٹر) لمے ہوندے نین نکلدے نیں۔ ایہدے انت تے اک کارپل اے جے ایھدے تے پولن دگے تے ایہ فیر دانے بندے نیں۔ ایہ دانے مٹراں دے ناپ دے ہوندے نیں۔ ایہ کئی رنگاں دے ہوسکدے نیں: کالے، نیلے، پیلے، رتے۔ اک چھلی تے 600 دانے ہوسکدے نیں۔

وڈیاں فصلاں دی طاقت[1] (100 گرام وچ)
فصل مکی چاول کنک آلو سویا بین شکرقندی
پانی (گ) 10 12 13 79 68 77
طاقت* 1528 1528 1369 322 615 360
پروٹین(گ) 9.4 7.1 12.6 2.0 13.0 1.6
چربی(گ) 4.74 0.66 1.54 0.09 6.8 0.05
کاربوہائیڈریٹ(گ) 74 80 71 17 11 20

اگائی[لکھو]

مکی ساری دنیا وج اگائی جانوالی فصل اے تے پآر نال کسے وی ہور فصل دے آڈے وچ ایہ سب توں چوکھی ہونوالی فصل اے[2]۔ امریکہ وچ سب توں زیادھ ہوندی اے تے امریکہ دنیا دی 40% مکی اگاندا اے تے ہور دس وڈے دیساں وچ آنوالے چین، برازیل، میکسیکو، انڈونیشیا، ہندستان، فرانس تے ارجنٹائن نیں۔ 2009 وچ ساری دنیا وچ 817 مین ٹن مکی ہوئی جد کے ایہ چاول (678 ملین ٹن) تے کنک (682 ملین ٹن) توں ودھ سی[3]۔ 2009 وچ 159 ملین ہیکٹر (390 ملین ایکڑ) تے مکی بیجی گئی۔ اک ہیکٹر وچ ہوند 5 ٹن رئی۔ دن؛ا د؛اں کجھ تھانواں تے ایہ ہوند ودھ وی سی۔

2012 وچ 10 وڈے اگانوالے[4]
دیس ہوند ٹناں وچ
Flag of the United States.svg امریکہ 273,832,130
Flag of the People's Republic of China.svg چین 208,258,000
Flag of Brazil.svg برازیل 71,296,478
Flag of Argentina.svg ارجنٹاین 25,700,000
Flag of Mexico.svg میکسیکو 22,069,254
Flag of India.svg ھندستان 21,060,000
Flag of Ukraine.svg یوکرین 20,961,300
Flag of Indonesia.svg انڈونیشیا 19,377,030
Flag of France.svg فرانس 15,614,100
Flag of South Africa.svg دکھنی افریقہ 12,500,000
دنیا 690,668,292

پاکستان وچ کنک تے چاول مگروں مکی تیجی وڈی دانیاوں والی فصل اے۔ ایہ فصلاں والے کل تھاں دے 4.8% حصے تے بیجی جاندی اے، تے کل وائی بیجی توں ہونوالی ہوند دا 3.5% اے۔ ایہ 0.9 ملین ہیکٹر تھاں تے بیجی جاندی اے تے سلانہ ہوند 1.3 ملین ٹن اے۔ ایس ہوند دا (97%) دو صوبیاں خیبرپختونحواہ تے پنجاب وجوں آندا اے۔ 2-3% ہوند دوجے صوبیاں سند تے بلوجستان توں آندی اے۔ ازادکشمیر دے 0.122 ملین ہیکٹر تھاں تے ایہ اگائی جاندی اے۔

بارلے جوڑ[لکھو]

اتہ پتہ[لکھو]