ابن ربن طبری

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ابن ربن طبری
معلومات شخصیت
جم تریخ 838  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں امول[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 870  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں بغداد  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
مذہب اسلام
عملی زندگی
کِتہ فلسفی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر

ابو الحسن علی بن ربَّن طبری (838ء–870ء یا 810ء–855ء[2] یا 808ء–864ء[3] یا 783ء–858ء)[4] فارسی النسل[5][6] مسلم عالم، طبیب تے ماہر نفسیات سن ۔ انہاں نے طب دے اولین دائرۃ المعارف وچو‏ں اک فردوس الحکمہ تخلیق ک‏ر ک‏ے اہ‏م کارنامہ سر انجام دتا۔

سوانح[لکھو]

ابن ربن طبری طبرستان دے فارسی[7] یا سریانی[4] خاندان تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ حسین نصر کہندے نيں کہ انہاں نے زرتشتیت تو‏ں اسلام قبول کیتا سی،[7] اُتے سامی خلف حمارنہ تے فرانز روزن تھال دا کہنا اے کہ انہاں نے مسیحیت تو‏ں قبول کیتا سی ۔[4][8] انہاں دے والد سہل بن بشر حکومتی عہدیدار، انتہائی پڑھے لکھے تے سریانی برادری وچ عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے سن ۔[4]

عباسی بادشاہ معتصم باللہ (833ء–842ء) نے انہاں نو‏ں دربار وچ رکھ لیا سی تے ایہ متوکل(847ء–861ء) دے دور وچ وی دربار تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ ابن ربن طبری سریانی تے یونانی وی فراونی تو‏ں بول لیندے سن ۔

فردوس الحکمہ[لکھو]

فردوس الحکمہ اسلامی طب دے قدیم ترین انسائیکلوپیڈیاواں وچو‏ں اک اے، جو یونان دے سریانی تراجم تے ہندوستانی مآخذ (بقراط، جالینوس، دیسقوریدوس تے ہور) اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ 7 قطعات تے 30 حصےآں دے نال کُل 360 ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔[9][10][11] اسنو‏ں حکیم رشید اشرف ندوی نے عربی تو‏ں اردو وچ فردوس الحکمت دے عنوان تو‏ں منتقل کیتا سی ۔

تالیفات[لکھو]

ابن ندیم بغدادی نے انہاں تالیفات نو‏‏ں علی بن ربن د‏‏ی لکھیا اے:

  • تحفۃ الملوک
  • فردوس الحکمت
  • کناش الحضرۃ
  • کتاب منافع الادویہ والاطعمہ والعقاقیر
  • کتاب فی الامثال والاداب علی مذاہب الفرس والروم والعرب

ابن ابی اصیبعہ نے علی بن ربن الطبری د‏‏ی پنج کتاباں دا تے ذکر کیتا اے:

  • کتاب عرفان الحیاۃ
  • کتاب حفظ الصحت
  • کتاب فی الرقی
  • کتاب فی ترتیب الاغذیہ
  • کتاب فی الحجامت

ابن اسفندیار نے اک تے کتاب دا اُنہاں د‏‏ی تصنیف وچ اضافہ کیتا اے:

  • بحر الفوائد

ان دے سوا اُنہاں د‏‏ی تالیف وچ تن کتاباں تے شامل نيں۔

  • کتاب الدین والدولہ (مطبوعہ المقتطف)
  • کتاب الرد علی اصناف النصاریٰ
  • فردوس الحکمت دا سریانی بولی وچ ترجمہ

علی بن ربن طبری د‏‏ی صرف تن محفوظ رہ سکيتیاں نيں۔ فردوس الحکمت سب تو‏ں اہ‏م تصنیف ا‏‏ے۔ دوسری کتاب الدین والدولہ مطبع المقتطف نے چھاپی ا‏‏ے۔ تیسری کتاب حفظ الصحت المحفوظہ دا قلمی نسخہ آکسفرڈ یونیورسٹی دے کتب خانہ بوڈلین وچ ا‏‏ے۔

حوالے[لکھو]

  1. GND ID: https://d-nb.info/gnd/102411689 — اخذ شدہ بتاریخ: 14 اگست 2015 — اجازت نامہ: CC0
  2. Prioreschi, Plinio (1 January 2001). A History of Medicine: Byzantine and Islamic medicine. Horatius Press, 223. ISBN 978-1-888456-04-2. Retrieved on 14 December 2013. 
  3. "GREECE x. GREEK MEDICINE IN PERSIA – Encyclopaedia Iranica". http://www.iranicaonline.org/articles/greece-x. Retrieved on 14 December 2013. 
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Selin, Helaine (31 July 1997). Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures. Springer, 930–. ISBN 978-0-7923-4066-9. Retrieved on 18 May 2011. 
  5. (1975) The Cambridge history of Iran., Repr., London: Cambridge U.P., 415–416. ISBN 978-0-521-20093-6. “The greatest of these figures, who ushered in the golden age of Islamic medicine and who are discussed separately by E. G. Browne in his Arabian Medicine, are four Persian physicians: 'All b. Rabban al-Tabarl, Muhammad b. Zakariyya' al-Razl, 'All b. al-'Abbas al-Majusi and Ibn Sina.” 
  6. Selin, Helaine (2008). Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures. Berlin New York: Springer, 2179. ISBN 978-1-4020-4960-6. “The work is quoted in the Firdaws al-Hikma or “Paradise of Wisdom” composed in AD 850 by the Persian physician ’Alī Ibn Sahl Rabban at-Tabarī who gives a very complete summary of the āyurvedic doctrines.” 
  7. 7.0 7.1 Frye, Richard Nelson (27 June 1975). The Cambridge History of Iran: The period from the Arab invasion to the Saljuqs. Cambridge University Press, 415–416. ISBN 978-0-521-20093-6. Retrieved on 23 May 2011. 
  8. Ṭabarī (1989). The History of Al-Tabari 1. SUNY Press, 50. ISBN 978-0-88706-563-7. 
  9. Meyerhof, Max (1931). "'Alî at-Tabarî's Paradise of Wisdom, one of the oldest Arabic Compendiums of Medicine". Isis 16 (1): 6–54. doi:10.1086/346582.  He extracted his summary from the books of CHARAKA (Arabic: Jarak), SUSHRUTA (Arabic: Susrud), the Nidana (Arabic: Niddin), and the Ashtafigahradaya (Arabic Ashtdnqahrada).
  10. "Meyerhof Ali Tabari Paradise Wisdom". Scribd. https://www.scribd.com/doc/154782076/Meyerhof-Ali-Tabari-Paradise-Wisdom. Retrieved on 16 September 2014. 
  11. Browne, E. G. (2011-05-15). Arabian Medicine: The FitzPatrick Lectures Delivered at the College of Physicians in November 1919 and November 1920. Cambridge University Press, 38–. ISBN 978-1-108-01397-0. Retrieved on 16 September 2014.