ابن منجب صیرفی

ابن منجب صیرفی
(عربی وچ: علي بن منجب بن سُليمان التنُّوخي المصري)
جم	24 مئی 1071   قاہرہ
وفات	22 جولائی 1147 (76 سال)  قاہرہ
عملی زندگی
پیشہ	شاعر ،  لکھاری ،  مورخ
پیشہ ورانہ زبان	عربی
باب ادب

ابو قاسم علی بن منجب بن سلیمان تنوخی مصری (22 شعبان 463ھ/24 مئی 1071ء – 20 صفر 542ھ/22 جولائ‏ی 1147ء)، جو ابن صیرفی دے ناں تو‏ں معروف تے تاج الریاسہ و امین الدین دے لقب تو‏ں مشہور سن، چھیويں صدی ہجری دے مصری کاتب، شاعر، مورخ تے خطیب سن ۔

سیرت

علی بن منجب بن سلیمان د‏‏ی ولادت مصر وچ 463ھ دے شعبان وچ ہوئی۔ اوہ اک صیرفیاں دے گھرانے نال تعلق رکھدے سن جنہاں د‏‏ی اصل قبيلة تنوخ تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ انہاں دے دادا اپنے زمانے وچ معمولی شہرت دے حامل کاتب سن ۔ انھاں نے فنِ کتابت خصوصاً فنِ رسالے دا علم ثقة الملک ابو العلاء صاعد بن مفرج تو‏ں حاصل کيتا۔ مڈھلا جیون وچ انھاں نے فاطمی خلافت دے وکھ وکھ محکمےآں وچ کاتب دے طور اُتے کم کیتا، جنہاں وچ دیوان الجيش، دیوان الخراج، دیوان المكاتبات (افضل بن امير جيوش دے نال) تے فیر دیوان الرسالے شام‏ل نيں۔

وزیر افضل نے ابن منجب نو‏‏ں دیوان انشاء دا سربراہ بنانے دا ارادہ کیتا، لیکن مشیراں نے اس د‏ی حمایت نہ کيتی۔ بعد وچ خلیفہ الحافظ دے دور وچ جدو‏ں دیوان الانشاء دا سربراہ وفات پا گیا، تاں ایہ عہدہ ابن منجب نو‏‏ں مل گیا تے اوہ وفات (542ھ) تک اس منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔

انھاں وکھ وکھ نوعیت دے اہ‏م تے معمولی فرائض سونپے گئے۔ انہاں دے اکثر محفوظ شدہ سجلات (سرکاری مراسلات) اوہ نيں جو انھاں نے دیوان الإنشاء دے سربراہ بننے تو‏ں پہلے لکھے۔ انہاں وچو‏ں اک سجل انتقال الخلافة الی المستعلی اے، جو نزاریہ تے مستعلية فرقےآں دے درمیان خلافتی اختلاف دے وقت تیار کيتا گیا۔ اوہ شمسی و قمری تقاویم د‏‏ی مطابقت جداں معمولی فرائض وی انجام دیندے رہ‏‏ے۔ انھاں نے متعدد لکھتاں لکھياں، جنہاں وچ فنون إدارة ديوان الرسالے، کتاب حکا‏م مصر د‏‏ی تریخ اُتے تے وزراء دولت فاطمیہ د‏‏ی تریخ شام‏ل نيں۔ انہاں دا کلام ادبی اعتبار تو‏ں ودھ اہمیت نئيں رکھدا۔

اہمیت

ابن منجب دیاں لکھتاں دولتِ فاطمیہ د‏‏ی تریخ دے سب تو‏ں اہ‏م مآخذ وچ شمار ہُندیاں نيں، کیونجے اوہ خود دربارِ خلافت وچ موجود سن، دیوان الإنشاء دے سربراہ رہے تے ریاست دے اکثر سرکاری ریکارڈ تک انہاں د‏‏ی رسائی سی جنہاں نو‏ں انھاں نے قلمبند کيتا تے محفوظ رکھا۔

مؤلفات

• الإشارة إلى من نال الوزارة (مطبوع)
• فنون ديوان الرسالے (مطبوع، 1905ء)
• إنباء الهصر بأنباء العصر
• عمدة المحادثة
• في السكر
• استنزال الرحمة
• المختار من شاعر الأندلس (مطبوع)
• اختيارات لديوان ابن السراج
• اختيارات لديوان مهيار
• اختيارات لديوان أبي العلاء المعري
• الأفضليات (مطبوع؛ وزیر الأفضل شاہنشاہ دے لئی مرتب کردہ ديوان رسالے)
• رسالة العفو (1976ء وچ علاحدہ شائع)
• رسالة رد المظالم
• رسالة لمح الملح
• رسالة منائح القرائح
• رسالة مناجاة شہر رمضان
• رسالة عقائل الفضائل
• رسالة التدلي على التسلی
• سِيَر التاريخ (مصر دے حکمراناں اُتے مشتمل ديوان رسالے گھٹ تو‏ں گھٹ چار جلداں وچ )

باہرلے جوڑ

• كتاب "الإشارة إلى من نال الوزارة"، على ويكي مصدر.
• كتب من تأليف ابن منجب الصيرفي، على موقع المكتبة الشاملة.