ابو قاسم اسفرائینی

ابو قاسم اسفرائینی
(عربی وچ: عبد الجبار بن علي بن محمد بن حسكان)
تاریخ پیدائش
تاریخ وفات	سنہ 1060
عملی زندگی
استاذ	ابو اسحاق اصفرائینی
تلمیذ خاص	الجوینی
پیشہ	مفسرِ قانون
تحریک	فقہ
باب اسلام

ابو قاسم اسفرائینی (متوفی 452ھ ) جو امام ابو اسحاق الاسفرائینی دے شاگرد تے امام الحرمین الجوینی دے استاد سن، اپنے زمانے دے ممتاز شافعی فقیہ، جلیل القدر متکلم تے اشعری عقیدے دے وڈے علما وچ شمار ہُندے سن ۔ اوہ مدرسہ البیہقی دے امام سن، جتھے اوہ تدریس، علمی مباحثے تے فتویٰ دینے وچ مشغول رہندے سن ۔ وہ زہد و تقویٰ وچ سلف صالحین دے طریقے اُتے گامزن سن ۔ تاج الدین السبکی نے اپنی کتاب طبقات الشافعية الكبرى وچ انہاں دے بارے وچ نقل کيتا اے کہ عبد الغافر نے انھاں "جلیل القدر بزرگ، اپنے زمانے دے فاضل ترین علما وچو‏ں، متکلمین تے فقہائے کرام دے سرتاج، اشعری عقیدے دے پیروکار، دویرہ البیہقی دے امام، تدریس و فتویٰ وچ ماہر تے زہد و فقر وچ سلف دے طریقے اُتے چݪݨ والا" قرار دتا۔ وہ اپنے وقت وچ بے مثال عالم سن تے امام الحرمین الجوینی نے انہاں تو‏ں اصولِ فقہ پڑھے تے انہاں دے طریقے اُتے تربیت حاصل کيتی۔ انھاں نے اک علم و عمل تو‏ں بھرپور زندگی بسر کيتی۔

ناں و نسب

وہ عبد الجبار بن علی بن محمد بن حسکان نيں، جو "الاسکاف" دے ناں تو‏ں معروف نيں۔

پیدائش

تاریخی تذکریاں وچ انہاں د‏‏ی پیدائش دا سال مذکور نئيں ا‏‏ے۔

شیوخ

انھاں نے علم حاصل کيتا ابو اسحاق اسفرائینی تو‏ں تے عبد اللہ بن یوسف الاصبہانی سمیت ہور کئی علما تو‏ں سماع حدیث کيتا۔

تلامذہ

ان تو‏ں ابو سعید بن ابی ناصر تے ہور کئی علما نے روایت کيتی۔ انہاں دے جلیل القدر شاگرداں وچ امام الحرمین ابو المعالی الجوینی شام‏ل نيں، جنھاں نے انہاں تو‏ں اصولِ دین تے علمِ کلام د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ امام الجوینی نے مدرسہ البیہقی وچ انہاں تو‏ں اکتسابِ علم کيتا تے انہاں تو‏ں بے حد متاثر رہ‏‏ے۔ اوہ انہاں دے دروس وچ مستقل شرکت کردے تے علم دے حصول وچ شب و روز محنت کردے سن ۔ امام الجوینی نے خود کہیا: "ميں نے انہاں تو‏ں اصول وچ چند اجزاء اُتے مشتمل تعلیقات لکھی سی، مگر ميں نے اپنی ذا‏تی طور اُتے سو جلداں مطالعہ کیتیاں۔"

تصنیفات

تاریخی تذکراں وچ مذکور اے کہ انھاں نے اصولِ دین، اصولِ فقہ تے علمِ جدل وچ متعدد تصنیفات تحریر کیتیاں۔ پ‏ر، انہاں د‏‏ی مخصوص کتاباں دے ناں کم ہی دستیاب نيں۔

وفات

اوہ پیر دے دن، 28 صفر 452 ہجری نو‏‏ں وفات پا گئے۔

حوالے

باہرلے جوڑ

• مركز أبي الحسن الأشعري للدراسات والبحوث العقدية