ابو مظفر ابیوردی
| ابو مظفر ابیوردی | |
|---|---|
| جم | سنہ 1064 |
| وفات | سنہ 1113 (48–49 سال) |
| شہریت | فارسی سلطنت |
| نسل | عربي |
| عملی زندگی | |
| صنف | [عربی ادب |
| ادبی تحریک | الأدب في العصر العباسي الثاني (تجزؤ الخلافة) |
| پیشہ | كاتب، شاعر، مؤرخ، نساب |
| پیشہ ورانہ زبان | عربی |
 باب ادب
| |
ترمیم  | |
ابو مظفر محمد بن ابی عباس احمد بن محمد ابیوَرْدی (~460ھ/1068ء – 25 ربیع الاول 507ھ/11 اگست 1113ء) اک عربی ادیب، شاعر تے کاتب سن جو پنجويں صدی ہجری وچ زندہ رہے۔[۲]
نسب
[سودھو]اوہ نيں: ابو مظفر محمد بن ابی عباس احمد بن محمد بن احمد بن اسحاق بن محمد بن اسحاق بن حسن بن منصور بن معاویہ بن محمد بن عثمان بن عنبسہ بن عتبہ بن عثمان بن عنبسہ بن ابی سفیان بن حرب بن امیہ اموی عنبسی معاوی ابیوَرْدی۔
ایہ شاعر، لغوی تے اپنے زمانے دے ادیب سن تے انہاں دے تے ابوسفیان دے درمیان پندرہ پشتاں دا فاصلہ اے۔
حالات زندگی
[سودھو]محمد بن ابی عباس احمد دی پیدائش کوقن نامی پنڈ وچ ہوئی جو ابیورد دے قریب، بلاد فارس وچ واقع سی۔ انہاں دا تعلق قبیلہ قریش توں سی، خاص طور اُتے صخر بن حرب بن امیہ بن عبد شمس دی نسل تاں۔
مڈھلا جیون وچ اوہ بغداد منتقل ہو گئے تے 451ھ وچ انھاں سفیر سلجوقی نے اپنے بچےآں دا معلم مقرر کیتا، ایہ خدمت 456ھ تک رہی۔ اس دے بعد تقریباً تِیہہ سال تک انہاں دے حالات معلوم نئيں۔
486ھ وچ اوہ وزیر سلجوقی مؤید الدولہ عبید اللہ بن نظام الملک دی خدمت وچ سن تے خلفاء عباسیین و رجالِ دولت دے مقربین وچ شامل سن ۔ بعد وچ وزیرِ خلیفہ المستظہر، عمید الدولہ بن منوجہر دے نال انہاں دے تعلقات خراب ہوئے تے مؤید الدولہ نے انھاں اس دے ہجو اُتے آمادہ کيتا۔ ہجو پہنچنے دے بعد عمید الدولہ نے خلیفہ نوں خبر دتی کہ انہاں اشعار وچ خلیفہ دی ذات اُتے وی طعن اے، تاں اوہ بھَو زدہ ہوکے ہمذان وچ روپوش ہو گئے۔
بعد وچ انھاں نے بنی ہور دے امرا وچوں ابو حسن سیف الدولہ بن صدقہ توں تعلقات قائم کرنے دی کوشش کيتی مگر ناکام رہے۔ اوڑک خلیفہ دی طرف توں معافی مݪݨ اُتے بغداد واپس آئے تے مدرسہ نظامیہ وچ خزانۂ کتاباں دے امین مقرر ہوئے۔
زندگی دے اواخر وچ انھاں محمد بن ملکشاه نے اصفہان وچ اپنے مملکت دے اشراف اُتے مقرر کيتا۔ اوہ نہ صرف شاعر سن بلکہ تریخ، انساب، نقد ادب تے قراءاتِ قرآن وچ وی ماہر سن ۔[۳][۴][۵][۶][۷]
وفات
[سودھو]507ھ وچ اصفہان وچ نامعلوم وجوہات دی بنا اُتے انھاں زہر دے دتا گیا تے انہاں دی وفات ہو گئی۔
شاعری
[سودھو]ابو مظفر ابیوَرْدی اپنے زمانے دے مشہور شاعر وچوں سن ۔ انہاں دی شاعری وچ مدح، فخر، عتاب، ہجو، غزل، وصف تے ادب شامل اے۔ نقاداں نے انہاں دے اسلوب، لفظ تے معنی دی عمدگی اُتے اتفاق کیتا، خصوصاً اس لئی کہ انھاں نے شعرِ حضری دی نرمی تے شعرِ بدوی دی سختی نوں جمع کيتا۔
انہاں دے دیوان دی پہلی بار اشاعت 1860ء وچ قاہرہ وچ سید اسماعیل جیلانی بغدادی دی تصحیح نال ہوئی۔ بعد وچ 1899ء وچ قاہرہ وچ عبد الباسط الانسی دی سرپرستی وچ شائع ہويا، 1909ء وچ دوبارہ چھپا تے 1975ء وچ دمشق وچ عمر اسعد دی تحقیق توں مجمع اللغت العربیہ دی جانب توں شائع ہويا۔[۷] .[۸]
مؤلفات
[سودھو]انہاں دی طرف منسوب تھلے لکھے کتاباں نيں:[۷][۹][۱۰]
- تاریخ ابیورد و نسا
- قبسة العجلان فی نسب آل سفیان
- کتاب طبقات العلم فی کل فن
- تعلّة المشتاق إلى ساكني العراق
- صهلة القارح
- المختلف والمؤتلف (مطبوع، 1957ء)
- زاد الرفاق
- فی الأنساب
- کتاب ما اختُلِف وائتلف من أنساب العرب
- کتاب نهزة الحافظ
- کتاب المجتبی من المجتنی
- کتاب کوکب المتأمل
- کتاب تعلّة المقرور
- کتاب الذرة الثمينة
- کتاب صهلة القارح
حوالے
[سودھو]- ↑ work available at URL: https://archive.org/details/ZIR2002ARAR — مصنف: خیر الدین زرکلی — عنوان : الأعلام — : اشاعت 15 — جلد: 5 — صفحہ: 316 — ناشر: Dar El-Ilm Lilmalayin
- ↑ سير أعلام النبلاء - الجزء التاسع عشر (بزبان عربی)۔ ktab INC.
- ↑ عمر فروخ، تاريخ الأدب العربي: من مطلع القرن الخامس الهجري إلى الفتح العثماني. الجزء الثالث. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الرابعة - 1981، ص 216-222
- ↑ عفيف عبد الرحمن، مُعجم الشاعر العباسيين. جروس برس - طرابلس. دار صادر - بيروت. الطبعة الأولى - 2000، ص. 17-18
- ↑ كارل بروكلمان، تاريخ الأدب العربي. ترجمة: عبد الحليم النجار. دار المعارف - القاهرة. الطبعة الخامسة - 1977. ج. 1، ص. 293-294
- ↑ خير الدين الزركلي. الأعلام. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الخامسة - 2002. ج. 6، ص. 209
- ↑ ۷.۰ ۷.۱ ۷.۲ الأبيوَرْدي (بزبان العربية)
- ↑ عفيف عبد الرحمن، ص. 18
- ↑ عمر فروخ، ص. 217-218
- ↑ خير الدين الزركلي، ج. 6، ص. 209
باہرلے جوڑ
[سودھو]- ديوان الأبيوردي، على المكتبة الشاملة.
- أبو المظفر الأبيوردي: شاعر العرب في القرن الخامس، مقال بقلم عبد الوهاب محمد عزام في مجلة الرسالة العدد (419)، على ويكي مصدر.
