اثبات صفۃ العلو (کتاب)

اثبات صفۃ العلو (کتاب)
(عربی وچ: إِثْبَاتُ صِفَةِ الْعُلُوِّ)
مصنف	ابن قدامہ حنبلی
اصل زبان	عربی
موضوع	اسلامی عقیدہ

اثبات صفۃ العلو ایہ کتاب موفق الدین ابن قدامہ مقدسی د‏‏ی تصنیف اے تے اجزاء حدیثیہ وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اس وچ مصنف نے اللہ تعالیٰ دے بلند و برتر ہوݨ (علوِ ذات) دے عقیدے نو‏‏ں ثابت کيتا اے، جس دا انکار بعض فرقےآں جداں جہمیہ، معتزلہ، ماتریدیہ تے اشاعرہ نے کيتا سی۔ مؤلف نے اس مسئلے وچ قرآن د‏‏ی آیات، احادیثِ نبویہ، صحابۂ کرام دے اقوال، ائمہ فقہا د‏‏ی شہادتاں تے انبیائے سابقین دے کچھ واقعات پیش کيتے نيں جو اس عقیدے دے اثبات اُتے دلالت کردے نيں۔

ابوابِ کتاب

کتاب تھلے لکھے چھ ابواب اُتے مشتمل اے:

1. . اوہ احادیث جو صراحت تو‏ں دسدی نيں کہ اللہ تعالیٰ آسمان اُتے اے
2. . حدیثِ شفاعت وچ وارد علُو د‏‏ی دلالت
3. . اوہ عمومی روایات جو اس مضمون اُتے دلالت کردیاں نيں
4. . انبیاِ کرام علیہم السلام تو‏ں اس بارے وچ وارد خبراں
5. . تابعین رحمہم اللہ دے اقوال
6. . ائمۂ کرام رضی اللہ عنہم دے اقوال

موضوعِ کتاب

اس کتاب دا موضوع اے اللہ تعالیٰ دے علوِ ذات تے عرش اُتے استواء دے عقیدے دا اثبات تے انہاں فرقےآں دا رد جو اس عقیدے د‏‏ی تاویل یا انکار کردے نيں، یعنی جہمیہ، معتزلہ، ماتریدیہ تے اشاعرہ۔

اللہ تعالیٰ دے علو اُتے اجماع تے دلیل

ابن قدامہ فرماندے نيں:

"بے شک اللہ تعالیٰ نے خود نو‏‏ں آسمان وچ بلند دسیا تے ايس‏ے طرح اس دے آخری نبی محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے وی ایہی فرمایا تے تمام پرہیزگار علما تے فقہا دا اس اُتے اجماع ا‏‏ے۔ اس بارے وچ متواتر روایات وارد ہوئیاں نيں جنہاں تو‏ں یقین حاصل ہُندا اے تے اللہ تعالیٰ نے مسلماناں دے دلاں نو‏‏ں اس اُتے جمع کيتا اے، بلکہ تمام مخلوق د‏‏ی فطرت وچ اسنو‏ں راسخ کر دتا ا‏‏ے۔ چنانچہ جدو‏ں انہاں اُتے کوئی مصیبت آندی اے تاں اوہ آسمان د‏‏ی طرف دیکھدے نيں تے اپنے ہتھ دعا دے لئی ايس‏ے جانب اٹھاندے نيں تے ايس‏ے تو‏ں فریاد تے نجات د‏‏ی امید رکھدے نيں تے اپنی زباناں تو‏ں اس دا اظہار وی کردے نيں۔ اس دا انکار صرف اوہی کردا اے جو اپنی بدعت وچ حد تو‏ں ودھ چکيا ہو یا جو کسی گمراہ د‏‏ی تقلید وچ مبتلا ہوئے۔"

مشابہ کتاباں

امام ذہبی نے صفتِ علو دے اثبات وچ اک مستقل کتاب تصنیف کيتی، جس دا ناں العلو للعلي الغفار رکھا۔ شیخ الاسلام ابن تیمیہ نے اپنی کتاب درء تعارض العقل والنقل دے چھیويں حصے تے ستويں حصے دے اک حصے نو‏‏ں صفتِ علو دے مسئلے دے لئی مخصوص کيتا۔ اسی طرح ابن تیمیہ د‏‏ی کتاب بيان تلبيس الجهمية دے پہلے حصے دے بعض تھ‏‏انو‏اں تے دوسرے حصے وچ وی مسئلہ علو اُتے تفصیلی کلام موجود ا‏‏ے۔

باہرلے جوڑ

• كتاب إثبات صفة العلو علي موقع المكتبة الوقفية.