اشرف رسولی بن مظفر

اشرف رسولی بن مظفر
جم	سنہ 1242   یمن
وفات	سنہ 1296 (53–54 سال)  یمن
والد	مظفر یوسف اول
خاندان	دولت رسولیہ
ہور معلومات
پیشہ	تارہ گرو
شعبۂ عمل	فلکیات

اشرف عمر بن یوسف (وفات: 696ھ / 1296ء) وہ یمن د‏‏ی رسولی سلطنت دے تیسرے بادشاہ سن ۔ انھاں نے 1295ء تو‏ں 1296ء تک حکومت کيتی۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو حفص تے لقب ممہد الدین سی۔

علمی و سیرتی حالات

بادشاہ اشرف نو‏‏ں علم، تعلیم تے تصنیف تو‏ں گہری دلچسپی سی امارت دے زمانے ہی تو‏ں اوہ علم دے شیدائی سن تے کئی علوم وچ مہارت حاصل کيتی، ہور ہور فنون وچ وی حصہ لیا۔ انھاں نے وکھ وکھ موضوعات اُتے بیش بہا تصنیفات چھڈی نيں، مثلاً: نسب (علم الانساب) فلکیات (نجوم) طبِ انسانی و حیوانی

متبادل=بادشاہ الاشرف عمر بن یوسف دے ہتھ تو‏ں 1291ء وچ تیار کردہ اسطرلاب۔

ان د‏‏ی چند مشہور کتاباں ایہ نيں: طُرْفَہ الأصحاب في معرفة الأنساب (نسباں د‏‏ی پہچان پر) التبصرة فی علم النجوم (علمِ نجوم پر) المعتمد فی مفردات الطب (طب د‏‏ی مفردات پر) — صاحب العقود اللؤلؤيہ دے مطابق اس ورگی کوئی تے تصنیف نئيں۔ المغنی فی البيطرة (جانوراں دے علاج پر) انھاں نے اسطرلاب اُتے وی اک کتاب لکھی، جس تو‏ں پہلے خود عملی طور اُتے اس دا استعمال سکھیا تے خوب مہارت حاصل کيتی۔

بادشاہ اشرف اپنے عدل و احسان، نرمی تے رعایا نوازی دے لئی مشہور سن ۔ اوہ عوام وچ نہایت محبوب سن، طبقے یا مرتبے د‏‏ی کوئی تفریق نئيں کردے سن ۔ انھاں نے اک مرتبہ انہاں کساناں تو‏ں محصولات معاف کر دتے جنہاں د‏‏ی کھجوراں نو‏‏ں نقصان پہنچیا، ہور جدو‏ں جراد (ٹڈی دل) نے کھیت تے پھل تباہ کر دتے تاں رعایا نو‏‏ں ٹیکس تو‏ں وی معاف کيتا۔

وہ نیک، فاضل، خوش سیرت تے اپنے خاندان دے نال حسنِ سلوک کرنے والے بادشاہ سن ۔ انھاں نے تَعِز دے علاقے وچ مدرسہ تعمیر کيتا تے اپنے وزیر دے طور اُتے حسام الدین حسان بن اسعد عمرانی نو‏‏ں مقرر کيتا۔

تصنیفات

1. الأسطرلاب

2. طرفة الأصحاب فی معرفة الأنساب

3. المعتمد فی مفردات الطب

4. التبصرة فی علم النجوم

5. المغنی فی البيطرة

6. تحفة الآداب فی التواريخ والأنساب

ان د‏‏ی کتاب «المعتمد في مفردات الطب» نو‏‏ں بعد وچ انہاں دے والد یوسف بن عمر د‏‏ی طرف منسوب ک‏ر ک‏ے وی شائع کيتا گیا۔

عدن (یمن) وچ 1335ء د‏‏ی رسولی سلطنت دے عہد د‏‏ی اک سکہ۔

حوالے

• علي الحسن الخزرجي، العقود اللؤلؤية في تاريخ الدولة الرسولية، مطبعة الهلال بالفجالة، مصر 1911م.
• ابن تغري بردي، النجوم الزاهرة في ملوك مصر والقاهرة، الطبعة الأولى دار الكتب 1351 هـ.