اشہب بن عبد العزیز
| اشہب بن عبد العزیز | |
|---|---|
| (عربی وچ: أشهب بن عبد العزيز بن داود القيسي العامري الجعديّ) | |
 | |
| تاریخ پیدائش | سنہ 757 |
| تاریخ وفات | سنہ 854 (96–97 سال) |
| مذہب | اسلام |
| مذہب | اسلام [۱] |
| فرقہ | اہل سنت و جماعت |
| فقہی مسلک | مالکی |
| عملی زندگی | |
| تلمیذ خاص | محمد بن عبد اللہ بن عبد الحکم |
| پیشہ | عالم ، قاضی ، فقیہ ، لکھاری |
| پیشہ ورانہ زبان | عربی |
| مؤثر | امام مالک |
 باب اسلام | |
ترمیم  | |
اشہب بن عبد العزیز قیسی پورا ناں ”ابو عمرو اشہب بن عبد العزیز بن داؤد بن ابراہیم قیسی جعدی“ اے۔ مصر دے مالکی فقیہ سن، کہیا جاندا اے کہ انہاں دا اصلی ناں مسکین سی، اشہب انہاں دا لقب سی،[۲] مصر دے مفتی سن تے مصر دے خراج وصول کرنے دے ذمہ دار سن، کافی ثروت و منصب دے مالک سن ۔[۳]
استاداں و تلامذہ
استاداں
لیث بن سعد، یحییٰ بن ایوب غافقی، سلیمان بن بلال، بکر مضر، داؤد بن عبد الرحمن عطار تے دوسرے استاداں توں علم حاصل کيتا۔
تلامذہ
حارث بن مسکین، یونس بن عبد الاعلیٰ، بحر بن نصر، محمد بن عبد اللہ بن عبد الحکم، محمد بن ابراہیم بن مواز، سحنون بن سعید، عبد الملک بن حبیب سلمی، ہارون بن سعید ایلی تے دوسرے وڈے محدثین تے فقہا نے آپ نے علم حاصل کيتا۔ سحنون کہندے نيں کہ «اشہب اُتے اللہ دی رحمت ہو، انہاں توں سماعت وچ اک اکھر وی ودھ نئيں ہويا۔»[۳]
فقہ
اشہب مصر وچ اک بلند پایہ فقیہ تے مفتی سن، ابو عمر بن عبد البر فرماندے نيں «اشہب اک زبردست فقیہ تے حسن رائے تے حسن نظر رکھنے والے سن، ابن عبد الحکم نے رائے وچ ابن قاسم اُتے فضلیت دتی اے، جدوں ایہ گل محمد بن عمر بن لبابہ اندلسی نوں خبر دتی گئی تاں انھاں نے کہیا کہ ابن عبد الحکم ہی ایسی گل کہہ سکدے نيں چونکہ اوہ اشہب دے نال رہے نيں تے انہاں توں خوب استفادہ کيتا اے، حالانکہ ابن قاسم ساڈے نزدیک بیوع و معاملات وچ ودھ وڈے فقیہ نيں۔» محمد بن عبد اللہ بن عبد الحکم فرماندے سن کہ «اشہب ابن قاسم توں سو گنیاوڈے فقیہ نيں۔»[۳]
امام شافعی نال ملاقات
امام شافعی توں اشہب دی ملاقات اودوں ہوئی جدوں اشہب مصر آئے، امام شافعی نے فرمایا کہ «اگر اشہب دے اندر طیش نہ ہُندا تاں مصر اشہب ورگے وڈے فقیہ نوں کدی نہ کڈدا» ابن عبد الحکم کہندے نيں کہ: ميں نے اشہب نوں سجدہ وچ امام شافعی دے لئی موت دی بد دعا کردے ہوئے سنیا اے، میں اس دا تذکرہ امام شافعی توں کيتا تاں امام شافعی نے کچھ اشعار کہیا جس دا اردو ترجمہ اے:
- «لوک تمنا کردے نيں کہ میں مر جاواں۔ جے ميں مر وی گیا تاں ایہ راہ ایسی اے جس دا راہی صرف میں نئيں آں۔ جے علم لوکاں دے لئی نفع بخش ثابت ہوئے تاں اوہ ایہ من لاں کہ میں جے مر وی گیا تاں مینوں بد دعا دینے والا وی باقی رہنے دا نئيں۔»
ابن عبد الحکم کہندے نيں کہ: فیر شافعی دی وفات ہو گئی تے اشہب نے انہاں دے ترکہ دی رقم توں اک غلام خریدا۔ فیر اشہب وی دنیا توں چل دتے تے ميں نے اوہی غلام اشہب دے ترکہ دی رقم توں خرید لیا۔ اشہب دی وفات اما شافعی دی وفات دے 8 دناں دے بعد رجب سنہ 204 ہجری وچ ہوئی۔ اک قول دے مطابق اک ماہ بعد وفات ہوئی۔[۲]
امام ذہبی نے اس واقعہ اُتے ایہ تبصرہ کيتا اے کہ «اشہب بن عبد العزیز دی امام شافعی اُتے بد دعا دا تعلق معاصرت دے باب توں اے، ودھ اہمیت نئيں دینا چاہیے، ایہ باب رحم وکرم دا باب اے، دونے دے لئی مغفرت دی دعا کرنی چاہیے، ایہ وڈا وسیع باب اے، پہلا حادثہ عمر دی شہادت اے تے اس دے بعد اسيں کھلی اکھاں دیکھ رہے نيں، عمر دے تعلق توں کہیا جاندا سی کہ اوہ فتنےآں دے لئی دروازہ دی حیثیت رکھدے نيں۔»[۳]
حوالے
- ↑ work available at URL: https://archive.org/details/ZIR2002ARAR — مصنف: خیر الدین زرکلی — عنوان : الأعلام — : اشاعت 15 — جلد: 1 — صفحہ: 333 — ناشر: Dar El-Ilm Lilmalayin
- 1 2 الوافي بالوفيات، الصفدي، الموسوعة الشاملة
- 1 2 3 4 سير أعلام النبلاء، الطبقة العاشرة، أشهب بن عبد العزيز، الجزء التاسع، صـ 501: 503، مؤسسة الرسالة، سنة النشر: 1422هـ / 2001م
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
