افغانستان چ سکھ دھرم

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

افغانستان وچ سکھ دھرم چھوٹی آبادی تک محدود اے، مکھ طور تے پرمکھ شہراں،  جلال آباد، کابل اتے قندھار  وچ کافی افغان سکھ ہن۔ [1] ایہہ سکھ افغان شہری ہن جو پشتو، اتے دری فارسی، ہندی جاں پنجابی بولدے ہن۔[2]اوہناں دی کل آبادی لگبھگ 1200 پروار جاں 8000 میمبر ہن۔[3]

موجودگی[لکھو]

کابل[لکھو]

1990 ویاں دے افغان سول جنگ دوران، کابل دے اٹھ گوردواریاں وچوں ست تباہ ہو گئے سن۔ کابل دے کرت پروان حصہ وچ واقع گردوارہ کرت پروان ہی باقی اے۔[4]

جلال آباد[لکھو]

2001 دے وچ، جلال آباد وچ 100 سکھ پروار، کل 700 لوک سن، جو دو وڈے گوردواریاں وچ جاندے سن۔ دنتکہانی دسدی اے کہ سبھ توں پرانے گردوارے گرو نانک دیو دی پھیری نوں یاد کرن لئی بنائے گئے سن۔[5]

قندھار[لکھو]

قندھار دی اک چھوٹی سکھ سنگت اے، 2002 وچ صرف 15 پروار اتھے رہندے سن۔[6]

اتہاس[لکھو]

مڈھلا اتہاس[لکھو]

کجھ مڈھلے مقامی سکھاں نے وپاری مقصداں لئی افغانستان وچ بستیاں قائم کیتیاں اتے اوہناں دی سنبھال کیتی۔[7] بعد وچ، افغان درانی سلطنت  اتے سکھ مسلاں اتے راج وچالے ٹکراؤ تناء دا کارن بن گیا۔19 ویں صدی وچ افغانستان وچ کئی اپریشناں وچ برطانوی راج دی فوج وچ وی سکھاں نے سیوا کیتی سی۔

گھریلو جنگ[لکھو]

1980 دے دہاکے وچ افغانستان وچ سوویت جنگ دے دوران، بہت سارے افغان سکھ بھارت بھجّ گئے جتھے سکھ بھائیچارے دی چنگی جماوٹ اے؛ 1992 وچ نجیب اللہ سرکار دے ڈگن توں بعد دوجی وار ایہہ گل ہوئی۔[8] پورے دیس وچ کابل دے گرودوارہ کرت پروان نوں چھڈّ کے باقی سبھ سکھ گردوارے 1990 دی افغان گھریلو جنگ وچ تباہ ہو گئے سن۔[9]

طالبان دے ماتحت، سکھ مقابلتاً برداشت مذہبی گھٹ گنتی سی اتے اوہناں نوں اپنے دھرم دی پالنا کرن دی اجازت سی۔  حالانکہ، طالبان نے مرتکاں دے سسکار دی مناہی کیتی سی اتے شمشان توڑ دتے سی۔ اس توں علاوہ، سکھاں نوں خود دی پچھان دسن لئی پیلی پٹی جاں چنیاں لین دی تائید سی۔[10]

کرزئی انتظامیہ[لکھو]

گرودوارہ کرت پروان دا اندرونی حصہ۔ 

پرمپرا مطابق سکھ اپنے مردے دا داہ سسکار کردے ہن، اتے اس کم نوں اسلام وچ بے ادبی منیا جاندا اے۔[11][12][13][14][15] سسکار سکھ افغاناں وچ اک وڈا مدعا بن گیا اے، کیونکہ روائتی شمشان گھاٹاں نوں مسلماناں نے خاص طور اُتے کابل دے کالیچا علاقے وچ مل لیا اے، جس نوں سکھ اتے ہندو اک صدی توں زیادہ ویلے توں ورتدے سی۔ 2003 وچ سکھاں نے شمشان گھاٹ دی گھاٹ بارے افغان سرکار نوں شکایت کیتی جس نے اوہناں نوں اک عورت دے سریر نوں آخری سسکار کرن لئی پاکستان بھیجن لئی مجبور کیتا سی۔ اس توں بعد مذہبی معاملیاں دے وزیر نے مدعے دی جانچ کیتی۔ بھاویں کہ 2006 وچ شمشان بھومیاں سکھ کنٹرول وچ واپس آؤن دی رپورٹ ملی سی، حالانکہ 2007 وچ مقامی مسلماناں نے اک کمیونٹی لیڈر دا داہ-سنسکار کرن دوران سکھاں دی کتھت طور تے کٹمار کیتی، اتے انتم-سنسکار صرف پولیس سرکھیا تحت سرے چڑھیا گیا۔ 2010 تک، کابل وچ سسکار کرن دی اجے وی مقامی لوکاں ولوں نامنظور ہون دی خبر سی۔[16]

ڈائسپورا[لکھو]

1990 توں پہلاں، افغان سکھ آبادی 50,000 دے قریب سی۔[17] 2013 وچ، اتھے قریب 800 پروار سن جنہاں وچوں 300 پروار کابل وچ رہندے سن۔[18] افغانستان دے سکھ لیڈراں دا دعوہ اے کہ سکھاں دی کل گنتی 3,000 اے۔ بہت سارے سکھ پریواراں نے بھارت، شمالی امریکہ، یورپی یونین، برطانیہ، پاکستان سمیت ہورناں ملکاں وچ پرواس کرنا بہتر سمجھیا اے۔[19]

اُگھے افغان سکھ[لکھو]

  • اوتار سنگھ،افغانستان دی نیشنل اسمبلی دا میمبر۔[20]
  • انارکلی کور ہوناریار، افغان آزاد انسانی اختیار کمیشن دی میمبر اتے 2009 ریڈیو فری یورپ افغانستان دی "سال دا انسان"

ایہہ وی ویکھو[لکھو]


حوالے[لکھو]

  1. U.S. State Department. "Afghanistan – International Religious Freedom Report 2007". The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affair. https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90225.htm. 
  2. Shaista Wahab, Barry Youngerman. A brief history of Afghanistan Infobase Publishing, 2007. ISBN 0-8160-5761-3، ISBN 978-0-8160-5761-0۔ Pg18
  3. Sikhs struggle for recognition in the Islamic republic، by Tony Cross. نومبر 14, 2009.
  4. "No Home for Afghanistan Sikhs – The Sikh Foundation International". http://www.sikhfoundation.org/people-events/no-home-for-afghanistan-sikhs/. 
  5. Sikhs set example for getting along with the Taliban۔ By Scott Baldauf, Staff writer of The Christian Science Monitor, 13 اپریل 2001
  6. "Focus on Hindus and Sikhs in Kandahar". http://www.irinnews.org/feature/2002/06/17/focus-hindus-and-sikhs-kandahar. 
  7. Hew McLeod (1997). Sikhism. New York: Penguin Books, 251. ISBN 0-14-025260-6. 
  8. Majumder, Sanjoy (25 ستمبر 2003). "Sikhs struggle in Afghanistan". BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3138282.stm. 
  9. "Sikhs, Hindus reclaim Kabul funeral ground – World – DNA". Dnaindia.com. 2006-01-08. http://www.dnaindia.com/world/report_sikhs-hindus-reclaim-kabul-funeral-ground_1006343. 
  10. Magnier, Mark; Baktash, Hashmat (2013-06-10). "Afghanistan Sikhs, already marginalized, are pushed to the brink" (in en-US). Los Angeles Times. ISSN 0458-3035. http://articles.latimes.com/2013/jun/10/world/la-fg-afghanistan-sikhs-20130611. 
  11. Hemming, Jon. "Sikhs in Afghan funeral demonstration « RAWA News". Rawa.org. http://www.rawa.org/temp/runews/2007/09/17/sikhs-in-afghan-funeral-demonstration.html. 
  12. "Afghanistan's Sikhs feel alienated, pressured to leave". http://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/Afghanistans-Sikhs-feel-alienated-pressured-to-leave/articleshow/47611468.cms. 
  13. "Why are Afghan Sikhs desperate to flee to the UK?". http://www.bbc.com/news/uk-england-29062770. 
  14. Margherita Stancati and Ehsanullah Amiri (13 جنوری 2015). "Facing Intolerance, Many Sikhs and Hindus Leave Afghanistan". https://www.wsj.com/articles/facing-intolerance-many-sikhs-and-hindus-leave-afghanistan-1421124144. 
  15. Ali M Latifi. "Afghanistan's Sikhs face an uncertain future". http://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/02/afghanistan-sikhs-face-an-uncertain-future-201422312395677867.html. 
  16. "Sikhs, Hindus celebrate in Kabul". Pajhwok Afghan News. 2010-04-14. http://www.pajhwok.com/en/2010/04/14/sikhs-hindus-celebrate-kabul. 
  17. Jethra, Aashish (2010-08-27). "2 Sikhs in Afghan poll fray, want to be first elected non-Muslims". SikhNet. http://www.sikhnet.com/news/2-sikhs-afghan-poll-fray-want-be-first-elected-non-muslims. 
  18. "Hindus, Sikhs warn of leaving Afghanistan". Pajhwok Afghan News. 2013-07-31. http://www.pajhwok.com/en/2013/07/31/hindus-sikhs-warn-leaving-afghanistan. 
  19. Stancati, Margherita; Amiri, Ehsanullah. "Facing Intolerance, Many Sikhs and Hindus Leave Afghanistan". Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. https://www.wsj.com/articles/facing-intolerance-many-sikhs-and-hindus-leave-afghanistan-1421124144. 
  20. Bogos, Elissa (2010-01-13). "Afghanistan: Dwindling Sikh Community Struggles To Endure In Kabul". SikhNet. http://www.sikhnet.com/news/afghanistan-dwindling-sikh-community-struggles-endure-kabul.