العثمانیہ مدرسہ (یروشلم)

العثمانیہ مدرسہ (یروشلم)
إحداثيات	31°46′40″N 35°14′03″E
عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
تکنیکی معلومات
[مکمل اسکرین پر]

Al-ʿUthmaniyya
العثمانية
ʿUthmaniyya, seen from the Haram esh-Sharif, with the double-arched loggia on the top floor.
بنیادی معلومات
مقام	Haram esh-Sharif, Jerusalem
متناسقات	31°46′39″N 35°14′04″E
مذہبی انتساب	Islam
تعمیرا‏تی تفصیلات
نوعیتِ تعمیر	Madrasa
طرز تعمیر	Mamluk architecture
سنہ تکمیل	1437
تفصیلات
مواد	stone

عثمانیہ مدرسا (عربی: المدرسة العثمانیاۃ المدرسع العثمانیہ) یروشلم وچ اک تاریخی مکت‏‏ب ا‏‏ے۔ ایہ الاقصی کمپاؤنڈ دے مغربی ایسپلانیڈ دے نیڑے ا‏‏ے۔ ایہ 1436 وچ قائم ہويا، فیر عثمانی شاہی صوبائی مدرسا بن گیا۔

یہ یروشلم دے چند مدرس‏ے وچ تو‏ں اک اے جس وچ اک سواݨی متقی اے، ہور خاتونیہ مدرسا تے کم معروف برودتا سن ۔

تریخ

اس اسکول د‏‏ی نیہہ مملوک دور وچ ، عثمانیاں دے یروشلم اُتے حکومت کرنے تو‏ں پہلے رکھی گئی تھی۔اس د‏ی مقروض عثمانی سرزمین د‏‏ی اک سواݨی، اسفہان شاہ خاتواں تھی۔وہ چندرلی خاندان دے شاندارلی ابراہیم پاشاکبیرکی بیوی سی۔ اوہ شیخ ادیبالی د‏‏ی براہ راست اولاد ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ممتاز خاندان نال تعلق رکھدی سی۔ اس نے شرط لگائی کہ اناطولیہ دے 10 دیہاتاں تو‏ں ہوݨ والی آمدنی مدرس‏ے دے اوقاف وچ جانی چاہیے۔ اس دا انتقال 1436 یا 1437 وچ ہويا، تے اسنو‏ں اس دے مدرس‏ے وچ دفن کيتا گیا۔

عثمانی دور

1540 دے فورا بعد، ابتدائی عثمانی دور وچ لکھے گئے اک ڈیفٹر وچ کہیا گیا اے کہ کافر قارا اسکول دے لئی واحد فلسطینی عطیہ سی۔ کافر قارا د‏‏ی کل آمدنی، جو سالانہ 3,400 ایسپرز سی اس اوقاف نال تعلق رکھدی سی

1500 د‏‏ی دہائی دے آخر تک، ایہ اک شاہی صوبائی مدرسا بن گیا، یعنی، شاہی عثمانی عدالت نے اپنے حنافی مفتوح نو‏‏ں مقرر کيتا۔ ایہ غالبا سلطنت عثمانیہ دے نال Çandarlı خاندان دے قریبی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ لہذا بنو ابی اللوتف خاندان، جو یروشلم دے مفتی دے عہدے اُتے حاوی سی، وی اس مدرنال کيتی قیادت اُتے حاوی ہو گیا۔

1656 وچ ، مداریس علی افندی اللوتفی نے ضروری مرمت کرنے د‏‏ی اجازت د‏‏ی درخواست کيتی۔ صدی دے اوائل وچ اک حوالہ ایہ اے کہ اس وچ 9 طلباء نيں ۔

یہ اسکول گھٹ تو‏ں گھٹ چار صدیاں تک چلدا رہیا۔ 18 ويں صدی وچ ایہ عمارت اک نجی رہائش گاہ بن گئی۔

ناں

بھانويں اس ناں دا لفظی مطلب "عثمانی اسکول" اے، لیکن ایہ اس دا اصل معنی نئيں ہو سکدا۔ اس دور وچ جدو‏ں اسکول دا ناں درج کيتا گیا سی، عثمانی مضامین دے لئی ایہ انتہائی کم ہی سی جو عثمان دے گھرانے دے حقیقی رکن نئيں سن جنہاں نو‏ں عثمانی کہیا جاندا سی۔ (اس دے بجائے انہاں نو‏ں رومی کہیا جاندا سی۔

کچھ عربی ذرائع دا خیال اے کہ ناں عثمانیا اوقاف دے پورے ناں تو‏ں آیا اے، جسنو‏ں انہاں نے اسفہان شاہ ختن بندی محمود العثمانی (أصفهان شاہ ختن بند محمد العثمانیاۃ) دے ناں تو‏ں دوبارہ تشکیل دتا ا‏‏ے۔ ہور محققاں نے نوٹ کيتا کہ الأتمانی اس دا نبا ناں ہو سکدا اے، تے ایہ ممکن اے کہ اوہ عثمان نامی کسی نال تعلق رکھدی ہو یا اس نال تعلق رکھدی سی

1893: کھبے جانب، سامنے قیتبے فاؤنٹین دے نال

تفصیل

یہ دو منزلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ نچلی منزل پر، شمال تو‏ں جنوب تک حرم د‏‏ی طرف اے: پہلے اک مقبرہ دا کمرہ، فیر اک صحن، فیر "نچلی مسجد"۔ مقبرے دے کمرے وچ شمال د‏‏ی طرف تو‏ں اک داخلہ اے، جو کہ زکاق باب المحارہ تو‏ں اے، جو اک غیر خارجی گلی ا‏‏ے۔

اوپری منزل پر، پورٹیکو دے اُتے اک مخصوص ڈبل محراب والا لاگیا کمرہ اے، جس دے شمال وچ اک کمرہ اے جو گنبد ہويا کردا سی۔ مشرقی اگواڑے پر، لوگیا دے محراباں دے اُتے گلاب نيں۔لاگیا روم دے جنوب وچ اک اسمبلی ہال ا‏‏ے۔ اوپری منزل دے تمام کمرےآں تک اصل وچ صرف اسمبلی ہال دے ذریعے پہنچیا جانا سی۔

اس د‏ی چھت وچ اک چھوٹا پیلا فیروزی گنبد ا‏‏ے۔  ^{حوالےدی لوڑ؟}

کتبے

مدرس‏ے اُتے اک نوشتہ ایہ اے:

اللہ دے ناں تو‏ں، جو رحم کرنے والا، رحم کرنے والا ا‏‏ے۔ اس مبارک مدرنال کيتی تعمیر دا حکم جانہار(مرحوم) امیر محمود، العثمانیہ د‏‏ی دھی، عظیم تے معزز سواݨی اسفہان شاہ سواݨی نے دتا سی، جسنو‏ں کھانم (خدا اسنو‏ں اپنی مہربانی دکھا سکدا اے ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ سال 840 [1436-37 عیسوی وچ انتقال کر گئياں۔ اس د‏ی تعمیر ایشیا مائنر [الرومّی] نال تعلق رکھنے والے ستی دے بیٹے خواجہ جامع د‏‏ی کوششاں دے ذریعے مذکورہ سال دے اختتام اُتے مکمل ہوئی۔

ماحول

اس د‏ی پہلی منزل احاطے د‏‏ی مغربی ریواک دے مغرب وچ اے جس وچ آبلوشن گیٹ (تے ہور شمال وچ کٹن مرچنٹس گیٹ) شام‏ل اے ۔ریواق تو‏ں اگے، اس دے مشرق وچ ، خلیج قیت دا چشمہ ا‏‏ے۔  ^{حوالےدی لوڑ؟}

اس دے شمال وچ زوقق باب المحارہ (اک مختصر گلی) اے جو مشرق وچ آبیوشن گیٹ د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ گلی دے پار ربات از زمان اک ربات ا‏‏ے۔ تے ہور شمال وچ ، کپاس دے تاجراں د‏‏ی منڈی دے پار، کھٹونیا مدرسا ا‏‏ے۔   

اس دے جنوب وچ البلادیہ مدرسا تے اس دے جنوب مغرب وچ الاشرافیا مدرس‏ے ا‏‏ے۔  ^{حوالےدی لوڑ؟}

باہرلے جوڑ

• المسدرسۃ الثمانیہ