ایران دے بلوچ قبیلے
| ایران دے بلوچ قبیلے | |
|---|---|
| معلومات نسلی گروہ | |
ترمیم  |
ایرانی بلوچستان وچ بلوچاں دے وڈے قبیلےآں دے فرقےآں دی تعداد ودھ نئيں ۔ ایداں دے قبائلیاں وچ بنت ، برانزئی ، گورگیچ ، ، گمشاد زئی ، دشتیاری ، کوچی ، اسمعیل زئی ، نوتیزی ، لاشاری ، مگسی؛ حجانہ، ناروئی ، ریکی ، سببی ، سوران ، سیان، فانوج ، ہنپ تے احمد زئی نيں ۔
کرمان ( ایران دے جنوب وچ ) بلوچاں دے مشرقی قبیلے وچوں اک قبیلہ وی نئيں اے ۔ ایتھے ایرانی ، ترکاں تے بلوچاں خانہ بدوش دے چھوٹے قبیلے نيں ۔ انہاں دے بشتر ناں انہاں تھانواں دے ناں اُتے جتھے اُتے رہندے موسوم نيں ۔ مثلاً کارلیگی ، سنگی ، تختی ، خاچہ ، کوہی وغیرہ ۔ اوہ اس علاقہ دے قدیمی قبیلے نيں ۔ ایہ سیاݪ وچ تے کرامان دے مشرقی علاقےآں جیروفیتی تے رونیاری وچ رہندے نيں تے گرمیاں وچ پہاڑاں دے دراں وچ مثلاً کلانی ، سنگی ، خاجہ کوہی ، تختی وغیرہ نيں نقل مکانی کرچاندی نيں ۔
مغربی مکران وچ سرباز دے جنوب وچوں بحیرہ عرب دے کنارے تک دشتاری ( سرباز ) دی ذرخیز وادیاں وچ سرباز ِ باہوکلات ، میر بازار تے اس طرح دی دوسری جگہاں اُتے ناروئی ، ہوت ، لاشاری ، دا ازری ( کورائی ) رئیس تے بلیدی ، دشتیاری ، دکرزئی ، زینو قداں ، لوئی ، فانوج ، ہنپ آباد نيں ۔
بلوچاں دے کچھ قبیلے جو مغربی مکران دے جنوبی وادیاں وچ میر بازار ، دشتیاری ، کیچ وغیر وچ آباد نيں انھاں اپنی روایات دا علم نئيں نيں کہ ایہ ماضی وچ کس قبیلے نال تعلق رکھدے نيں ۔ ایہ مشترکہ علاقہ تے مشترکہ مفاد دی نیہہ اُتے انہاں وچ اتحاد آپس وچ اتحاد قائم اے ۔ انہاں دے ناں ہن جتھے رہندے اوتھے وادیاں تے دریاواں دے طاساں مثلاً دشتیار ، ہنپ تے فانوج وغیرہ ) دے ناں توں پہچانے جاندے نيں ۔ مکران دے قدیم باشندے یعنی مید وغیر جنوب وچ بحیرہ عرب دے کنارے ہن اوہ ماہی گیری کردے نيں ۔
ایرانی بلوچستان دے مرکز پمبور تے ساراوان وچ بلوچ پمبور تے ایرندگان دے دریاواں دے پاس وڈی وادیاں وچ بلوچاں دے وڈے قبیلے ناروئی ، لاشاری تے ہوز دے فرقہ اسر اسس دے علاوہ چھوٹے قبیلے مثلاً عبداللحی ، بامری ، دامنی ، میر ، بلوچ زئی وغیرہ رہندے نيں ۔
ساروان وچ جتھے بہت ساریاں وادیاں نيں ، بلوچاں دے وڈے قبیلےآں دی کچھ خانہ بدوش شاخاں مثلاًً آسکانی ، ہمیر زئی ، کلیگی ، مگسی ، ناروئی ، ، نوشیروانی ، رند ، ریگی ، سورانی ، پیدوج وغیرہ تے دوسرے بلوچ وی آباد نيں تے بشتر رہائشی تھانواں دے ناں توں اوہ آباد نيں ، مثلاً کلا گان ، کوہک ، پمپوٹ شت وغیرہ رہندے نيں ۔
ایرانی بلوچستان دے مرکزی حصہ وچ انہاں بلوچاں دی اکثریت اے جو بوہتے کاشت کاری کردے نيں ۔ ایسی وادیاں وچ مثلاً چالک تے خاش وچ ذرخیز زمیناں تے پانی لگانے دے لئی پانی دی موجودگی زمانہ قدیم توں ہی آباد کاشت کاری دی وسیع پیمانے اُتے مدد کردی رہی اے ۔
سرحد ( ایرانی بلوچستان ) دا علاقہ جو سیستان دی سرحد اُتے اے قدیم زمانے توں کوچی بلوچاں دے وڈے قبیلے یعنی اسمعیل زئی، سیان تے یار احمد زئی اس علاقہ آباد نيں ۔ ايسے علاقہ وچ بلوچاں قبیلے گورگیچ ، ناروَئی تے رند دے چھوٹے خانہ بدوش طاءفہ وی آباد نيں ۔ اس طرح گمشاد زئی وی ايسے علاقہ وچ نقل مکانی کردے نيں تے انہاں دا آباد حصہ سروان وچ رہندا اے ۔
ایرانی بلوچستان وچ گذشتہ صدی دے آخر وچ کچھ آریائی قبیلے شامدان ، لاویزی ، تامینی ، خاشی وغیرہ دیکھے سن ۔ بعد دی معلومات دے مطابق ہن قبیلےآں دی تعداد ہن دو رہ گئی اے ۔ یعنی تامینی تے خاشی تے ہن اوہ وی فارسی نئيں بلکہ بلوچی بولدے نيں تے خود نوں بلوچ کہندے نيں ۔
اس دوران وڈے قبیلے دے نال چھوٹے قبیلےآں دے مل جانے دا عمل جاری رہیا ۔ جمشید زئی تے رحمان زئی ہن احمد زئی دے نال مل گئے نيں تے اک ہو گئے نيں ۔ ریگی قبیلہ وچ بالو زئی ، ہاشم زئی اوور برد گوئی قبیلے دے وکھ وکھ فرقہ شامل ہو گئے نيں ۔ بعد وچ میر تے ملا زئی قبیلے دے یکجا ہوݨ دے نتیجہ وچ بزرگری دے ناں توں نواں قبیلہ وجود وچ آیا اے ۔ جس دا ذکر علحیدہ قبیلہ دی حثیت توں نئيں ہويا سی ۔
قبیلے دے یکجا ہوݨ دے عمل دے دوران باکو زئی ، ہوواری تے میر زئی قبیلے وچوں اک نواں قبیلہ میر ہزار زئی تشکیل پایا ۔
ہورویکھو
حوالے
باہرلےجوڑ
ماخذ
- بلوچستان گزیٹیر
- م کے پیکولین ۔ بلوچ