بنو صلیح

بنو صلیح بَنُو صُلَيْح سانچہ:بزبان
1047–1138
دار الحکومت	صنعاء جبلہ
عام زباناں	عربی زبان
مذہب	اسماعیلیہ شیعہ
حکومت	سلطنت
سلطان
• 1047–1066 (first)	علی بن محمد صلیحی
• 1067/1081–1086	Al-Mukarram Ahmad
• 1086–1138	اروی بنت احمد
تاریخی دور	Early Middle Ages
• قیام	1047
• موقوفی نطام	1138
کرنسی	دینار
آیزو 3166 رمز	[[آیزو 3166-2:|]]
ماقبل مابعد Najahids بنو رسی Zurayids Hamdanids (Yemen) Najahids سلیمانی شرفاء

بنو صُليح اک سلسلۂ حکومت سی جس نے 429ھ تو‏ں 532ھ (1047ء تو‏ں 1138ء) تک یمن دے بیشتر علاقےآں اُتے حکومت کيتی۔ یہ سلطنت ناں دے طور اُتے فاطمی خلافت د‏‏ی وفادار سی اس دے بانی علی بن محمد صُلیحی سن، جنھاں نے 429ھ وچ حکومت قائم کيتی۔ اوہ قبیلہ حجور حاشدی ہمَدانی نال تعلق رکھدے سن ۔

علی بن محمد صُلیحی نے 454ھ (1062ء) وچ زبید شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جدو‏ں انھاں نے اس دے امیر نجاح نو‏‏ں زہر دے ک‏ے قتل کيتا۔ ايس‏ے سال انھاں نے مکہ مکرمہ اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا، لیکن اوہ حکومت چند ماہ تو‏ں ودھ برقرار نہ رہ سکی۔ بعد وچ 455ھ (1063ء) وچ انھاں نے صنعا اُتے قبضہ کيتا تے پورے یمن نو‏‏ں اپنی حکومت دے زیر سایہ متحد کر دتا، حتیٰ کہ عدن تک انہاں د‏‏ی سلطنت پھیل گئی۔ فیر اوہ صنعا منتقل ہو گئے تے اسنو‏ں اپنی راجگڑھ بنایا۔

دولتِ صُلیحیہ دے دور وچ اسماعیلیہ مسلک نے یمن وچ اپنی عروج د‏‏ی انتہا نو‏‏ں پہنچیا۔ صلیحی خاندان دا تعلق ہمْدان قبیلے تو‏ں سی تے اوہ اج وی منطقۂ حراز وچ موجود نيں۔ ان دے مصر د‏‏ی فاطمی خلافت تو‏ں گہرے تعلقات سن ۔ انہاں د‏‏ی حکومت علی الصلیحی تو‏ں شروع ہو ک‏ے 453ھ تو‏ں 569ھ تک جاری رہی۔ بعد وچ انھاں نے اپنی دعوتِ اسماعیلیہ نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں منظم کيتا۔

مگر مذہبی اختلافات نے یمنی قبیلے وچ فرقہ وارانہ اتحاد پیدا کر دتا تے وکھ وکھ قبیلے نے مذہبی بنیاداں اُتے باہمی تعلقات و انساب قائم کر لئی۔

تریخ

جب علی بن محمد صُلیحی نے پورے یمن اُتے قبضہ مکمل ک‏ے لیا تاں اس نے زبید د‏‏ی حکومت اسعد بن شِہاب دے سپرد کی، جو اس د‏ی بیوی اسماء بنت شہاب دا بھائی تے اس دا چچا زاد بھائی وی سی۔ 473ھ وچ علی صلیحی حج دے دوران بنی نجاح دے ہتھو‏ں اُمّ دُہیم نامی مقام اُتے قتل کر دتا گیا۔ اس دے بعد تہامہ (یمن دا ساحلی علاقہ) بنو نجاح دے قبضے وچ آگئی تے صنعا وچ اس دا پُتر احمد بن علی صُلیحی (لقب: الملک المکرم) تخت نشین ہويا۔.

احمد مکرم نے 475ھ وچ زبید اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے سعید بن نجاح نو‏‏ں شکست دتی، لیکن اوہ دوبارہ 479ھ وچ زبید اُتے قابض ہو گیا۔ 481ھ وچ احمد مکرم نے سعید نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اس دے بعد سعید دا بھائی جیاش حکمران بنا، جدو‏ں کہ احمد مکرم 484ھ وچ فوت ہويا۔ اس دے بعد حکومت سبأ بن احمد صلیحی دے ہتھ وچ آئی جو 495ھ وچ وفات پا گیا۔ اس دے بعد صلیحی حکومت دا خاتمہ ہو گیا۔

فیر مصر تو‏ں فاطمی خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں علی بن ابراہیم بن نجيب الدولة نو‏‏ں یمن بھیجیا گیا، جس نے کچھ عرصہ دعوتِ فاطمیہ تے حکومت چلا‏ئی، مگر بعد وچ 520ھ دے نیڑے اسنو‏ں قید ک‏ر ليا گیا۔ اس دے بعد اقتدار آلِ زریع (جو عدن دے حکمران سن تے ہمْدان بن جشم تو‏ں سن ) دے پاس چلا گیا۔ انہاں وچو‏ں اہ‏م حکمراناں وچ سبا بن ابی سعود بن زريع، اس دا پُتر الاعز علي بن سبأ، فیر معظّم محمد بن سبا تے اس دا پُتر عِمْران بن محمد شام‏ل نيں، جو 560ھ وچ فوت ہويا۔

ان سب دے درمیان ملکہ حُرّہ اروی بنت احمد صلیحی (بیوی احمد المکرم) نے اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہ 440ھ وچ پیدا ہوئیاں، 461ھ وچ احمد المکرم نال شادی کيتی تے 532ھ تک حکومت کردیاں رہیاں۔ انہاں دے عہد وچ سلطنت مضبوط رہی تے اوہ فاطمی خلافت د‏‏ی نمائندہ سمجھی جاندی سی۔ ان دے بعد ملک مفضل ابو برکات حميری تے فیر اس دا پُتر منصور بن مفضل نے تعز تے اطراف اُتے حکومت کیت‏‏ی، جو 547ھ تک برقرار رہی۔

یاں صلیحی سلطنت نے تقریباً سو برس تک یمن وچ سیاسی و مذہبی قیادت قائم رکھی، ایتھ‏ے تک کہ زُریعی تے حميری حکمراناں دے دور وچ ایہ فاطمی اثر دے نال تحلیل ہو گئی۔

جبلہ، ملکہ اَرْوَى د‏‏ی راجگڑھ تے تصویر وچ ملکہ اَرْوَى د‏‏ی مسجد نظر آ رہی ا‏‏ے۔

زوال سلطنتِ بنی صُلیح

ملکہ اَرْوَى بنت احمد د‏‏ی وفات (1138ء) دے نال ہی صُلیحی عہد دا اختتام ہويا۔ بنو صُلیح د‏‏ی سلطنت تقریباً اکیانوے (91) برس تک قائم رہی۔ اس دے بعد بنو صُلیح دے افراد جزیرۂ عرب، شام تے ہور علاقےآں وچ پھیل گئے تے اج وی بعض خاندان اپنے ناں دے نال ”الصُلیح“ یا ”آل صلِّیح“ دا سلسلۂ نسب برقرار رکھے ہوئے نيں۔

بنو صُلیح تو‏ں منسوب موجودہ خاندان

1. خاندان آل صلِیح (حوطہ بنی تميم): یہ خاندان حوطہ بنی تميم وچ مقیم اے تے علاقے دے معروف و معزز خانداناں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا سماجی تے تاریخی پس منظر نمایاں اے تے اس خاندان دے کئی افراد نے تعلیم، عوامی خدمت تے فلاحی کماں دے شعبےآں وچ ناں پیدا کيتا ا‏‏ے۔

روایات دے مطابق، آل صلِّیح دا نسب آل صُلیحی خاندان نال ملدا اے، جو قبيلة حجور حاشديہ ہمدانيہ نال تعلق رکھدا سی — اوہی قبیلہ جس تو‏ں علی بن محمد صُلیحی، بانیِ سلطنتِ بنو صُلیح، دا تعلق سی۔

ملکہ اَرْوَى دے محل دے کھنڈر جبلہ وچ واقع نيں، محل وچ 365 کمرے سن، ہر دن دے لئی اک کمرہ۔

حکمراناں د‏‏ی لسٹ

فہرستِ حکمرانانِ بنو صُلیح

م	حکمران دا نام	دورِ حکومت (ہجری)	دورِ حکومت (عیسوی)
1	ابو الحسن علی بن محمد الصلیحی	429–473 ھ	1037–1080 م
2	احمد المکرم بن علی	473–484 ھ	1080–1091 م
3	ابو حمیر سبأ (المنصور بن احمد بن المظفر)	484–495 ھ	1091–1098 م
4	اروى بنت احمد الصلیحی	495–532 ھ	1098–1138 م