Jump to content

بھارتی ریاستاں تے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ انسانی ترقیاتی اشاریہ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
بھارت دیاں ریاستاں تے عملداریاں
بلحاظ

2008ء وچ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (HDI) وچ بھارت دا قومی اوسط 0.467 سی۔[۱] 2010ء تک اس دا اوسط 0.519 ہو گیا سی۔[۲][۳] 1990ء دے بعد تو‏ں انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ طریقۂ کار دے کفیل یو این ڈی پی نے 2012ء دا بھارتی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ 0.554 دسیا، جو بھارت دے 2008ء دے ایچ ڈی آئی دے مقابلہ وچ 18 فیصد وادھا شدہ سی۔ اقوام متحدہ نے اعلان کيتا کہ 2014ء وچ بھارت د‏‏ی ایچ ڈی آئی 0.586 اے [۴]، جو 2012ء دے مقابلہ وچ 5.77 فیصد زیادہ ا‏‏ے۔ سال 2018ء د‏‏ی گل اے تاں بھارت دے لئی ایچ ڈی آئی 0.647 رہیا۔[۵][۶][۷]

Map of the Indian states and territories by HDI in 2017 (published in 2018)۔

ایچ ڈی آئی اک جامع لسٹ اے جو صحت، تعلیم تے فی کس آمدنی نو‏‏ں پیش نظر رکھدا ا‏‏ے۔

لسٹ

[سودھو]

یہ لسٹ بھارتی ریاستاں تے علاقہ جات بلحاظ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (List of Indian states and union territories by Human Development Index) ا‏‏ے۔ اس دے اعداد و شمار 2018 دے مطابق نيں۔[۶]

درجہریاست/یونین علاقہانسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (2018)موازن ملک
اعلیٰ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
1کیرلا0.779 میکسیکو
2چنڈی گڑھ0.775 انٹیگوا تے باربودا
3گوا0.761 برازیل
4لکشادیپ0.750 یوکرین
5دہلی0.746 جمہوریہ ڈومینیکن
6جزائر انڈمان و نکوبار0.739 تیونس
7پڈوچیری0.738
8ہماچل پردیش0.725 سینٹ وینسینٹ تےگریناڈائنز
9پنجاب0.723 اردن
10 سکم 0.716  مالدیپ
11 دمن و دیو 0.708  لیبیا
ہریانہ
تمل ناڈو
14میزورم0.705 انڈونیشیا
متوسط انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
15مہاراشٹر0.696 مصر
منی پور
17جموں‏ و کشمیر0.688 ویتنام
18اتراکھنڈ0.684
19کرناٹک0.682
20ناگالینڈ0.679 مراکش
21گجرات0.672 کرغیزستان
22 تلنگانہ0.669 گیانا
23دادرا و نگر حویلی0.663 ایل سیلواڈور
24تریپورہ0.658
25اروناچل پردیش0.660 تاجکستان
26میگھالیہ0.656
27آندھرا پردیش0.650 کیپ ورڈے
– بھارت (قومی اوسط)0.647 نکاراگوا
28مغربی بنگال0.641 نمیبیا
29راجستھان0.629 چڑھدا تیمور
30آسام0.614 بنگلا دیش
31 چھتیس گڑھ 0.613  مائکرونیشیا
32 اوڈیشا 0.606

 ساؤٹوم

33 مدھیہ پردیش 0.606
34 جھارکھنڈ 0.599  لاؤس
35 اتر پردیش 0.596  گھانا
36 بہار 0.576  انگولا

اقوام متحدہ ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام د‏‏ی رپورٹاں دے رجحانات

[سودھو]

1990ء (2018ء وچ نظر ثانی شدہ) تو‏ں بھارتی ریاستاں دا انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (اقوام متحدہ دے طریقۂ کار دے ذریعہ)۔[۶]

ریاست HDI 1990ء HDI 1995ء HDI 2000ء HDI 2005ء HDI 2010ء HDI 2015ء HDI 2018ء
شمالی بھارت
چنڈی گڑھ 0.633 0.641 0.638 0.663 0.648 0.734 0.775
نويں دہلی 0.577 0.620 0.664 0.690 0.709 0.730 0.746
ہریانہ 0.467 0.506 0.549 0.591 0.634 0.686 0.708
ہماچل پردیش 0.479 0.530 0.589 0.644 0.667 0.704 0.725
جموں‏ و کشمیر 0.493 0.511 0.528 0.587 0.640 0.674 0.688
مدھیہ پردیش 0.406 0.433 0.460 0.501 0.538 0.585 0.606
پنجاب 0.496 0.536 0.578 0.615 0.657 0.703 0.723
اتر پردیش 0.397 0.429 0.463 0.504 0.535 0.577 0.596
اتراکھنڈ 0.629 0.635 0.630 0.656 0.641 0.664 0.684
مغربی بھارت
دادرا و نگر حویلی 0.672 0.683 0.684 0.709 0.696 0.663 0.663
دمن و دیو 0.651 0.662 0.664 0.688 0.677 0.690 0.708
گوا 0.552 0.581 0.614 0.671 0.737 0.754 0.761
گجرات 0.470 0.498 0.527 0.573 0.606 0.651 0.672
مہاراشٹر 0.493 0.525 0.558 0.602 0.644 0.680 0.696
راجستھان 0.403 0.436 0.469 0.510 0.548 0.605 0.629
مشرقی بھارت
جزائر انڈمان و نکوبار 0.683 0.693 0.694 0.720 0.707 0.721 0.739
مغربی بنگال 0.440 0.473 0.505 0.539 0.572 0.619 0.641
بہار 0.378 0.407 0.436 0.470 0.514 0.557 0.576
چھتیس گڑھ 0.562 0.569 0.564 0.588 0.574 0.594 0.613
جھارکھنڈ 0.562 0.568 0.564 0.588 0.574 0.584 0.599
اوڈیشا 0.400 0.429 0.458 0.494 0.535 0.585 0.606
شمال مشرقی بھارت
آسام 0.411 0.447 0.488 0.531 0.567 0.598 0.614
اروناچل پردیش 0.437 0.471 0.502 0.535 0.641 0.661 0.660
منی پور 0.495 0.526 0.559 0.598 0.681 0.694 0.696
میگھالیہ 0.456 0.469 0.477 0.533 0.620 0.648 0.656
میزورم 0.525 0.547 0.569 0.630 0.686 0.698 0.705
ناگالینڈ 0.531 0.533 0.522 0.557 0.661 0.679 0.679
سکم 0.541 0.548 0.548 0.590 0.633 0.691 0.716
تریپورہ 0.447 0.488 0.531 0.561 0.608 0.643 0.658
جنوبی بھارت
آندھرا پردیش 0.424 0.450 0.478 0.530 0.580 0.629 0.650
کرناٹک 0.444 0.479 0.518 0.565 0.605 0.659 0.682
کیرلا 0.544 0.568 0.598 0.678 0.714 0.757 0.779
لکشادیپ 0.693 0.704 0.705 0.731 0.717 0.732 0.750
پڈوچیری 0.717 0.730 0.730 0.757 0.743 0.730 0.738
تمل ناڈو 0.471 0.504 0.542 0.599 0.646 0.689 0.708
تلنگانہ 0.622 0.630 0.627 0.652 0.638 0.651 0.669
بھارت 0.431 0.463 0.498 0.539 0.582 0.627 0.647

بھارتی قومی ترقیا‏ت‏‏ی رپورٹاں دے ذریعہ رجحانی تجزیہ

[سودھو]

پچھلی بھارتی قومی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی رپورٹاں تے حالیہ ریاستی سطح د‏‏ی سرکاری شماریا‏‏تی رپورٹ دے مقابلہ وچ بھارت نے اپنے تمام انتظامی ذیلی علاقےآں وچ اپنے انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ وچ نمایاں طور اُتے بہتری لیائی اے:

علامات

بہت ہی اعلیٰ / اعلیٰ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ

  0.850–0.899
  0.800–0.849
  0.750–0.799
  0.700–0.749

متوسط انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ

  0.650–0.699
  0.600–0.649
  0.550–0.599
  0.500–0.549

ادنٰی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ

  0.450–0.499
  0.400–0.449
  0.350–0.399
  0.300–0.349
  0.250–0.299
  ≤0.250
  معلومات د‏‏ی کمی
2006ء وچ بھارتی ریاستاں دے لئی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ دا نقشہ، جیساکہ حکومت ہند تے یو این ڈی پی، بھارت نے حساب لگایا ا‏‏ے۔[۸]
درجہ ریاستاں تے علاقہ جات کھپت
کی بنیاد اُتے انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
(2007–08)
اعلیٰ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
1کیرلا0.790
2دلی0.750
متوسط انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
3ہماچل پردیش0.652
4گوا0.617
5پنجاب0.605
6شمال مشرقی بھارت (بغیر آسام)0.573
7مہاراشٹر0.572
8تمل ناڈو0.570
9ہریانہ0.552
10جموں‏ و کشمیر0.529
11گجرات (بھارت)0.527
12کرناٹک0.519
ادنٰی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
13مغربی بنگال0.492
14اتراکھنڈ0.490
15آندھرا پردیش0.473
—بھارت بھارت (قومی اوسط)0.467
16آسام0.444
17راجستھان0.434
18اتر پردیش0.380
19جھاڑکھنڈ0.376
20مدھیہ پردیش0.375
21بہار (بھارت)0.367
22اڑیسہ0.362
23چھتیس گڑھ0.358

ایہ 2008ء د‏‏ی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (HDI) دے ذریعہ[۹]؛ بھارتی ریاستاں د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔ کیرلا؛ بھارت د‏‏یاں ریاستاں وچ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ وچ اول نمبر اُتے ا‏‏ے۔

نوٹ کرن کہ مندرجۂ ذیل جدول وچ 2007–2008 ایچ ڈی آئی د‏‏ی قیمتاں آمدنی اُتے مبنی نئيں نيں، جداں کہ عالمی موازنہ دے لئی یو این ڈی پی دے معیاری عمل نيں؛ لیکن تخمینہ شدہ کھپت دے اخراجات دے مطابق؛ اک ایسا مفروضہ اے ؛ جو حقیقت تو‏ں کدرے زیادہ ایچ ڈی آئی نو‏‏ں کم سمجھدا ا‏‏ے۔[۱۰] ہور ایہ کہ درج ذیل ریاستاں تے مرکزی علاقےآں دے لئی اعداد و شمار دستیاب نئيں سن : چنڈی گڑھ، لکشادیپ، جزائر انڈمان و نکوبار، دمن و دیو، پڈوچیری تے دادرا و نگر حویلی[۱۱][۱۲]

صرف اُتے مبنی انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ

[سودھو]

ایچ ڈی آئی دا حساب لگانے دے بوہت سارے طریقے نيں تے اس دا حساب کتاب؛ بنیادی اعداد و شمار تے مفروضاں اُتے حساس ا‏‏ے۔ اک ہور نقطۂ نظر دا استعمال کردے ہوئے یو این ڈی پی بھارت تے حکومت ہند نے 2006ء وچ ایچ ڈی آئی د‏‏ی ملک گیر شرح اوسط 0.605 دسی۔[۱۳] ایہ بیان؛ حکومت ہند نے شائع کيتا سی۔[۹] نوٹ کرن کہ مندرجۂ ذیل جدول وچ 2007–2008 ایچ ڈی آئی د‏‏ی قیمتاں آمدنی اُتے مبنی نئيں نيں، جداں کہ عالمی موازنہ دے لئی یو این ڈی پی دے معیاری عمل نيں؛ لیکن تخمینہ شدہ کھپت دے اخراجات دے مطابق؛ اک ایسا مفروضہ اے ؛ جو حقیقت تو‏ں کدرے زیادہ ایچ ڈی آئی نو‏‏ں کم سمجھدا ا‏‏ے۔[۱۴] ہور ایہ کہ درج ذیل ریاستاں تے مرکزی علاقےآں دے لئی اعداد و شمار دستیاب نئيں سن : چنڈی گڑھ، لکشادیپ، جزائر انڈمان و نکوبار، دمن و دیو، پڈوچیری تے دادرا و نگر حویلی[۱۵][۱۶]

Rank State/Union Territory consumption
based HDI[۱۷]
(2007–08)
1کیرلا0.810
2دہلی0.750
3ہماچل پردیش0.652
4گوا0.617
5پنجاب0.605
6شمال مشرقی ہند (باستثناء آسام)0.573
7مہاراشٹر0.572
8تمل ناڈو0.570
9ہریانہ0.552
10جموں‏ و کشمیر0.542
11گجرات0.527
12کرناٹک0.519
–قومی اوسط0.513
13مغربی بنگال0.492
14اتراکھنڈ0.490
15آندھرا پردیش0.473
16آسام0.444
17راجستھان0.434
18اتر پردیش0.380
19جھارکھنڈ0.376
20مدھیہ پردیش0.375
21بہار0.367
22اوڈیشا0.362
23چھتیس گڑھ0.358

حوالے

[سودھو]
  1. ↑ "بھارت Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion)" (PDF)۔
  2. ↑ Selected Socio-Economic Statistics بھارت، 2011 at mospi.nic.in Error: unknown archive URL (archived اکتوبر 2011)
  3. ↑ بھارت Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion) at www.iamrindia.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  4. ↑ Human Development Report 2014 – Sustaining Human Progress: Reducing Vulnerabilities and Building Resilience at hdr.undp.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  5. ↑ بھارت slips in human development index at www.thehindu.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  6. 1 2 3 Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab at hdi.globaldatalab.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  7. ↑ | Human Development Reports at hdr.undp.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  8. ↑ Gendering Human Development Indices at www.in.undp.org Error: unknown archive URL (archived March 2009)
  9. 1 2 India Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion) at www.iamrindia.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  10. ↑ India Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion) at www.iamrindia.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  11. ↑ Meghalaya Human Development Report 2008 at megplanning.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  12. ↑ General Reports: Planning Commission, Government of India at planningcommission.nic.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  13. ↑ Gendering Human Development Indices Archived 2014-12-01 at the وے بیک مشین, Ministry of Women and Child Development, Govt of India with UNDP India (2009)
  14. ↑ India Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion) at www.iamrindia.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  15. ↑ Meghalaya Human Development Report 2008 at megplanning.gov.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  16. ↑ General Reports: Planning Commission, Government of India at planningcommission.nic.in Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  17. ↑ India Human Development Report 2011 (Towards Social Inclusion) – Summary at www.im4change.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])

سانچہ:ذیلی قومی اکائیاں بلحاظ انسانی ترقیاتی اشاریہ

"https://pnb.wikipedia.org/w/index.php?title=بھارتی_ریاستاں_تے_علاقےآں_دی_لسٹ_بلحاظ_انسانی_ترقیاتی_اشاریہ&oldid=676056" توں لیا