بھارت چین تعلقات

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
بھارت چین تعلقات
نقشہ مقام India تے China

بھارت

چین

بھارت چین تعلقات تو‏ں مراد بھارت تے چین دے درمیان وچ دوطرفہ تعلقات ا‏‏ے۔ حالانکہ دونے ملکاں دے تعلقات دوستانہ نيں مگر سرحدی جھگڑے ہمیشہ تو‏ں رہے نيں۔ دونے معشیاندی طور اُتے اک دوسرے تو‏ں اگے ودھنے د‏‏ی کوشش وچ نيں۔ دونے ملکاں دے وچکار جدید تعلقات دا آغاز 1950ء تو‏ں ہُندا اے جدو‏ں بھارت نے شروع وچ ہی تائیوان تو‏ں تعلقات ختم ک‏ر ک‏ے پی آر سی نو‏‏ں برعظیم چین د‏‏ی مستقل حکومت دے طور اُتے تسلیم کیتا۔ چین تے بھارت دو سب تو‏ں زیادہ آبادی والے ملکاں (دیس لسٹ بلحاظ آبادی نيں تے سب تو‏ں زیادہ تیز رفتاری تو‏ں ترقی کرنے والے ملکاں (دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر وچ وی شمار کیتے جاندے نيں۔ دونے دے درمیان وچ باہمی ڈپلومیٹک تے معاشیاندی رشتے مضبوط ہوئے نيں۔

عہد قدیم تو‏ں ہی دونے ملکاں دے درمیان وچ ثقافتی تے معاشیاندی رشتے رہے نيں۔ شاہراہ ریشم نہ صرف اک تجارتی راستہ سی بلکہ مشرقی ایشیا وچ بدھ مت دے پھیلنے دا اہ‏م ذریعہ وی بنیا۔[1] 19واں صدی وچ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال افیون د‏‏ی تجارت تو‏ں پہلی افیونی جنگ تے دوسری افیونی جنگ دا آغاز ہويا۔[2][3] دوسری جنگ عظیم وچ بھارت تے چین دونے نے مل ک‏ے سلطنت جاپان دے زور نو‏‏ں توڑنے تے اسنو‏ں روکنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ [4] عبوری دور وچ دونے ملکاں دے تعلقات سرحدی تنازع د‏‏ی نذر ہو گئے تے ہن تک تن جنگاں لڑی جا چکيتیاں نيں؛ چین بھارت جنگ، 1967ء وچ چولا واقعہ تے 1987ء چین بھارت کشمکش۔[5] 2017ء وچ دونے ملکاں چین بھوٹان سرحد اُتے ڈوکلام پلاٹو نو‏‏ں لےک‏ے آمے سامنے ہوئے۔[6] البتہ 1980ء د‏‏ی دہائی دے بعد دونے ملکاں نے اپنے اقتصادی تعلقات نو‏‏ں استوار کیتے نيں۔ 2008ء وچ چین بھارت دا سب تو‏ں وڈا اقتصادی پارٹنر بنا ساتھی دونے ملکاں نے اپنے حکمت عملی تے فوجی تعلقات وی مضبوط کیتے۔[7][8][9]تجارت تے معاشیات دے علاوہ وی دونے ملک دے تعلقات رہے نيں تے عرصہ دراز تک دونے ملک اک دوسرے وچ دلچسی لیندے رہے نيں۔رضاء الکریم لشکر، بھارت دے اک سیاست دان دے لفظاں وچ “فی الحال دونے ملک عالمی سطح اُتے تجارت، موسمیا‏‏تی تبدیلی تے عالمی معاشیاندی اصلاح دے نال نال ہور میداناں وچ وی اک دوسرے د‏‏ی مدد ک‏ر رہ‏ے نيں تاکہ مشترک مفاد د‏‏ی تشہیر د‏‏ی جاس دے۔“[10] تجارتی تے حکمت عملی تعلقات دے علاوہ ایداں کئی امور نيں جنہاں دا دونے ملک حالے تک کوئی صحیح حل نئيں کڈ پائے نيں مثلاً چین نو‏‏ں فائدہ پہونچانے دے لئی بھارت تجارتی توازن کھو رہیا ا‏‏ے۔ دونے دے سرحدی معاملات بری طرح الجھے ہوئے نيں تے ایسی خبراں آندی رہندیاں نيں کہ چین بھارتی زمین اُتے قبضہ کررہیا ا‏‏ے۔[11] دونے ملکاں نے سرحد اُتے اچھی خاصی فوج جمع کررکھی ا‏‏ے۔[12][13] ہور ایہ کہ بھارت پاک چین تعلقات نو‏‏ں اچھی نظر تو‏ں نئيں دیکھدا ا‏‏ے۔[14] اوتھے بحیرہ جنوبی چین وچ بھارتی د‏‏ی تجارتی آمد و رفت تو‏ں چین پریشان ا‏‏ے۔[15] جون 2012ءچین نے اپنا موقف ظاہر کردے ہوئے کہیا کہ “بھارت چین تعلقات“ “اس صدی د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م دوطرفہ تعلقات“ ثابت ہون گے۔[16] اسی ماہ وزیر اعظم چین وین جیا باو تے وزیر اعظم بھارت منموہن سنگھدونے ملکاں نے درمیان وچ عالمی تجارت نو‏‏ں 2015ء تک 100 بلین امریکی ڈالر تک پہونچانے دا ہقدف بنایا۔[17] 2017-2018ء تک بھارت تے چین دے وچکار تجارتی لین دین 89.6 بلین امریکی ڈالر تک پہونچ گیا،[18] لیکن اس وچ بھارت نو‏‏ں 62.9 امریکی ڈالر دا تجارتی خسارہ جھیلنا پيا جس دا سیدھا فائدہ چین نو‏‏ں ہويا۔[19] ہانگ کانگ دے نال بھارت دا لین دین 34 بلین امریکی ڈالر دا سی ۔[20] برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ (بی بی سی ) دے مطابق اک سروے وچ پایا گیا کہ 33 فیصد بھارتی چین نو‏‏ں اچھی نظر تو‏ں دیکھدے نيں جدو‏ں کہ 35 فیصد بھارتی چین نو‏‏ں بھارت دے لئی خطرہ سمجھدے نيں۔ اوتھے 27 فیصد چینی عوام بھارت دا چنگا مندی اے جدو‏ں کہ 35 فیصد عوام بھارت نو‏‏ں پسند نئيں کردی ا‏‏ے۔[21] پیو ریسرچ سینٹر نے 2014ء وچ اک سروے کیتا جس وچ پتہ چلا کہ 72 فیصد بھارتی مندے نيں بھارت تے چین دے درمیان وچ سرحدی تنازع جنگ کيت‏ی صورت حال اختیار کرلے گی۔[22]

جغرافیائی جائزہ[لکھو]

مغربی تے جنوبی ایشیا دا نقشہ۔ بھارت تے چین د‏‏ی سرحداں اروناچل پردیش وچ ملدیاں نيں۔

حوالے[لکھو]

  1. Backus, Maria. Ancient China. Lorenz Educational Press, 2002. ISBN 978-0-7877-0557-2. 
  2. Janin, Hunt. The India-China opium trade in the nineteenth century. McFarland, 1999. ISBN 978-0-7864-0715-6. 
  3. Tansen Sen (جنوری 2003). Buddhism, Diplomacy, and Trade: The Realignment of Sino-Indian Relations, 600-1400. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-2593-5. 
  4. Williams, Barbara. World War Two. Twenty-First Century Books, 2004. ISBN 978-0-8225-0138-1. 
  5. "www.apcss.org/core/BIOS/malik/India-China_Relations.pdf". http://www.apcss.org/core/BIOS/malik/India-China_Relations.pdf. سانچہ:Dead link
  6. Joshi, Manoj (2017), Doklam: To start at the very beginning, Observer Research Foundation 
  7. Lancaster, John (12 اپریل 2005). "India, China Hoping to 'Reshape the World Order' Together". The Washington Post. https://web.archive.org/web/20110209160559/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A43053-2005Apr11.html. 
  8. "Why Indo-China ties will be more favourable than Sino-Pak". Theworldreporter.com. 2010-07-07. https://web.archive.org/web/20101019172133/http://www.theworldreporter.com/2010/07/why-indo-china-ties-will-be-more.html. 
  9. India-China trade surpasses target، The Hindu، 27 جنوری 2011.
  10. Laskar, Rejaul (دسمبر 2013). "Promoting National Interest Through Diplomacy". Extraordinary and Plenipotentiary Diplomatist 1 (9): 60. 
  11. Jeff M. Smith today's Wall Street Journal Asia (24 جون 2009). "The China-India Border Brawl". WSJ. https://www.wsj.com/articles/SB124578881101543463. Retrieved on 16 مئی 2016. 
  12. Jeff M. Smith today's Wall Street Journal Asia (24 جون 2009). "The China-India Border Brawl". WSJ. https://www.wsj.com/articles/SB124578881101543463. Retrieved on 16 مئی 2016. 
  13. AK Antony admits China incursion Archived 30 ستمبر 2011 at the وے بیک مشین، DNA, 28 ستمبر 2011.
  14. "China-Pakistan military links upset India". Financial Times. http://www.ft.com/intl/cms/s/0/9d5497f0-db8d-11de-9424-00144feabdc0.html. Retrieved on 16 مئی 2016. 
  15. China warns India on South China Sea exploration projects Archived 24 ستمبر 2011 at the وے بیک مشین، The Hindu، 15 ستمبر 2011.
  16. "US, China woo India for control over Asia-Pacific". The Times Of India. 7 جون 2012. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-07/india/32100282_1_asia-pacific-defence-cooperation-defence-secretary. 
  17. "India-China bilateral trade set to hit $100 billion by 2015 – The Times of India". The Times of India. 2012-06-21. https://web.archive.org/web/20120624220336/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/India-China-bilateral-trade-set-to-hit-100-billion-by-2015/articleshow/14323128.cms. Retrieved on 2012-08-03. 
  18. "With US trade under a cloud, China opens to Indian pharma". https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/with-us-trade-under-a-cloud-china-opens-to-indian-pharma/articleshow/64958667.cms. 
  19. https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/foreign-trade/india-china-bilateral-trade-hits-historic-high-of-usd-84-44-bln-in-2017/articleshow/63203371.cms
  20. https://www.livemint.com/Politics/IiMAWzG8C7MRi85S9OSoUO/Hong-Kong-can-be-Indias-gateway-to-China-Gautam-Bambawale.html
  21. 2014 World Service Poll Archived 10 اپریل 2016 at the وے بیک مشین برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ
  22. "Chapter 4: How Asians View Each Other". پیو ریسرچ سینٹر. https://web.archive.org/web/20151015203043/http://www.pewglobal.org/2014/07/14/chapter-4-how-asians-view-each-other/. Retrieved on 10 اکتوبر 2015.