ثاقب عظیم آبادی

ثاقب عظیم آبادی
جم	سنہ 1905   پٹنا
وفات	19 جنوری 1974 (68–69 سال)  پٹنا
شہریت	برطانوی ہندستان (۱۹۰۵–۱۵ اگست ۱۹۴۷) بھارت (۱۵ اگست ۱۹۴۷–)
عملی زندگی
استاذ	سید علی محمد شاد
پیشہ	شاعر ،  نثر نگار
پیشہ ورانہ زبان	فارسی ،  عربی ،  اردو
باب ادب

ثاقب عظیم آبادی – سید حسن رضا (پیدائش: 1905ء– وفات: 19 جنوری 1974ء) پٹنہ نال تعلق رکھنے والے اردو زبان دے نامور شاعر تے نثر نگار ادیب سن ۔سن ۔

سوانح=

پیدائش تے خاندانی حالات

ثاقب دا پیدائشی ناں سید حسن رضا سی۔ اُنہاں دے والد منشی سید علی حسن عظیم آبادی اک مشہور خطا ط تے ماہر خوشنویس سن تے شہر وچ ’’وڈے منشی صاحب‘‘ دے ناں تو‏ں معروف سن ۔ اِس فن وچ اوہ باقر عظیم آبادی دے شاگرد سن ۔ ثاقب د‏‏ی پیدائش 1905ء وچ پٹنہ وچ ہوئی۔

تعلیم و ملازمت

ثاقب نے مڈھلی سِکھیا نجی طور اُتے گھر دے بزرگاں تو‏ں پائی۔ اِس دے بعد اوہ پٹنہ دے مسلَّہمہ اُستاد عالم مولا‏نا لاڈلے صاحب تو‏ں منطق، فلسفہ، طب، فقہ تے علم حدیث د‏‏ی تحصیل کيتی۔ 1926ء وچ مدرسہ اسلامیہ شمس الہدیٰ، پٹنہ تو‏ں ’’عالم‘‘ د‏‏ی سند حاصل کيتی تے 1927ء وچ الہٰ آباد یونیورسٹی تو‏ں ’’فاضلِ ادب‘‘ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ 1930ء وچ انگریزی دے دسويں درجہ دا امتحان وی پاس ک‏ر ليا، حالانکہ اوہ خود اُس زمانے وچ سرکاری اسکول (پٹنہ) وچ عربی تے فارسی دے معلَّم سن ۔ وکھ وکھ اسکولاں وچ کم کرنے دے بعد بالآخر 1965ء وچ پنشن اُتے سبکدوش ہو گئے۔

شخصیت و شاعری

ثاقب پٹنہ دے علمی و اَدبی حلقے د‏‏ی معروف شخصیت سن ۔ویہويں صدی وچ پٹنہ (عظیم آباد) شہر جتھے ثاقب د‏‏ی سکونت سی اوہ علم و اَدب تے شعر و سخن دا مرکز سی۔ شاد عظیم آبادی (متوفی 1927ء)، عبد الحمید پریشانؔ (متوفی اگست 1905ء)، تمنا عمادی (متوفی نومبر 1972ء) تے کئی دوسرے حضرات اِسی شہر دے رہنے والے سن ۔ غرض کہ ایہ تمام فضاء شعر و نغمہ تو‏ں معمور سی ایہی وجہ اے کہ ثاقب وی بچپن تو‏ں شعرگوئی د‏‏ی جانب مائل ہو گئے سن ۔ آغازِ سخن گوئی وچ انھاں نے میر باقر عظیم آبادی تے اُنہاں دے شاگرد وحید الدین وحیدؔ الہٰ آبادی تو‏ں مشورہ ٔ سخن کيتا۔ فنِ خطاطی تے خوشنویسی وچ وی میر باقر ہی دے شاگرد سن ۔افسوس کہ ثاقب دا شعری مجموعہ اُنہاں د‏‏ی زندگی وچ شائع نہ ہو سکا۔ مجموعۂ کلام ثاقب د‏‏ی وفات دے بعد اُنہاں دے فرزند سید سعید رضا گہرؔ عظیم آبادی نے ’’ سرمایۂ نشاط‘‘ دے عنوان تو‏ں مرتب کرکے پٹنہ تو‏ں 1977ء وچ شائع کروایا۔ استو‏ں علاوہ ثاقب د‏‏ی دو نثری کتاباں ’’گذشتہ ادبی محفلیں‘‘ تے ’’یادگارِ عشق اُنہاں د‏‏ی زندگی وچ ہی شائع ہو گئی سی۔

اولاد تے وفات

ثاقب د‏‏ی گیارہ اولاداں ہوئیاں لیکن بدقسمتی تو‏ں نو بچے اُنہاں د‏‏ی زندگی وچ فوت ہو گئے ۔ اِنہاں پے در پے حادثات نے اُنہاں دا دماغی توازن مختل کر دتا۔ بہت دن دے علاج معالجہ دے بعد دماغی توازن بحال ہويا سی کہ وفات دے نیڑے پہنچ گئے۔ 19 جنوری 1974ء نو‏‏ں دن دے 10 بجے پٹنہ وچ اِنتقال کرگئے۔ محلہ ’’شاہ ک‏‏ی املی‘‘ وچ مغل مسجد دے قرستان وچ تدفین کيتی گئی۔

ہور ویکھو

• شاد عظیم آبادی

کتابیات

مالک رام: تذکرۂ معاصرین، جلد 3، مطبوعہ مکتبہ جامعہ، نويں دہلی، جون 1978ء