جمال خاشقجی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
جمال خاشقجی
(عربی وچ: جمال خاشقجي ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
JamalKahshoggi.png 

معلومات شخصیت
جم 13 اکتوبر 1958  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مدینہ منورہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات 2 اکتوبر 2018 (60 سال)[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وجہ وفات قتل[۲]  ویکی ڈیٹا اُتے (P509) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تاريخ غائب ۲ اکتوبر ۲۰۱۸  ویکی ڈیٹا اُتے (P746) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
طرز وفات مردم کشی[۳]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1196) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رہائش امریکہ (جون ۲۰۱۷–)  ویکی ڈیٹا اُتے (P551) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Flag of Saudi Arabia.svg سعودی عرب[۴][۵][۶][۷]  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بالاں دا رنگ خاکستری بال  ویکی ڈیٹا اُتے (P1884) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عارضہ دمہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P1050) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تعداد اولاد 4   ویکی ڈیٹا اُتے (P1971) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
مادر علمی انڈیانا اسٹیٹ یونیورسٹی
انڈیانا یونیورسٹی  ویکی ڈیٹا اُتے (P69) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ صحافی،  سیاسی مصنف،  ڈائریکٹر  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان عربی،  انگریزی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ملازمت دی واشنگٹن پوسٹ،  الوطن  ویکی ڈیٹا اُتے (P108) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اعزازات
ٹائم سال کی شخصیت (دسمبر ۲۰۱۸)  ویکی ڈیٹا اُتے (P166) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ویب سائٹ
ویب سائٹ باضابطہ ویب سائٹ  ویکی ڈیٹا اُتے (P856) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس IMDB اُتے صفحات  ویکی ڈیٹا اُتے (P345) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


جمال خاشقچی یا جمال خشوگی سعودی عرب دے اک معروف صحافی، تجزیہ نگار تے ایڈیٹر سن ۔

جمال ستمبر 2017ء وچ سعودی عرب تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ۔ انہاں دا کہنا سی کہ سعودی عرب د‏‏ی حکومت نے انہاں دے ٹویٹر اکاؤنٹ اُتے پابندی لگیا دتی اے تے بعد وچ انہاں نے اخبار وچ حکومت دے خلاف تنقیدی مقالات لکھے۔ اوہ سعودی عرب دے ولی عہد محمد بن سلمان تے بادشاہ سلمان بن عبد العزیز دے کٹر نقاد سن ۔ انہاں نے یمن وچ سعودی عرب د‏‏ی مداخلت د‏‏ی شدید مخالفت کيتی سی۔

جمال 2 اکتوبر 2018ء تو‏ں غائب نيں تے آخری مرتبہ انہاں نو‏ں استبول وچ واقع سعودی قونصل خانے وچ داخل ہُندے دیکھیا گیا سی۔[۸] ترک پولیس دا الزام اے کہ قونصل خانے وچ انہاں نو‏ں قتل ک‏ر ک‏ے جسمانی اعضا دے چھوٹے چھوٹے ٹکڑے کر دتے گئے نيں۔[۹][۱۰] سعودی حکومت دا دعوی اے کہ اوہ قونصل خانے تو‏ں زندہ باہر نکلے سن [۱۱] لیکن ترک پولیس دا کہنا اے کہ ایسا کوئی سی سی ٹی وی ریکارڈ سامنے نئيں آیا۔[۱۲] 19 اکتوبر 2018ء نو‏‏ں سعودی حکومت نے اقرار کردے ہوئے کہیا کہ جمال خاشقجی د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ سعودی حکومت دا دعویٰ اے کہ موت استنبول وچ سعودی قونصل خانے وچ لڑائی دے بعد ہوئی۔[۱۳]

مڈھلا جیون تے تعلیم[لکھو]

جمال 13 اکتوبر 1958ء نو‏‏ں مدینہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے دادا محمد خاشقجی جو ترک الاصل سن، نے اک سعودی خاتون نال شادی کيتی سی تے سعودی عرب دے بانی عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود دے ذا‏تی طبیب سن ۔[۱۴] جمال مرحوم سعودی عربی اسلحے دے تاجر عدنان خاشقجی دے بھتیجے سن ۔[۱۵] جمال دے کزن دودی الفاید سن، جو مملکت متحدہ د‏‏ی شہزادی ڈیانا دے ساتھی سی تے دونے پیرس وچ اک کار حادثے وچ مرے سن ۔[۱۶] انہاں نے ابتدائی تے ثانوی تعلیم سعودی عرب تو‏ں تے 1982ء وچ امریکا د‏‏ی انڈیانا یونیورسٹی تو‏ں بزنس ایڈمنسٹریشن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی سی۔[۱۷][۱۸]

صحافت[لکھو]

تعلیم دے بعد اوہ سعودی عرب پرت گئے تے اک صحافی دے طور اُتے سنہ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ اپنے کریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اک مقامی اخبار وچ سوویت روس دے افغانستان اُتے حملے د‏‏ی رپورٹنگ تو‏ں اپنی صحافت شروع کیتی۔ اس دوران انہاں نے القاعدہ دے رہنما اسامہ بن لادن اُتے نیڑے تو‏ں نظر رکھی تے 1980ء تے 90ء د‏‏ی دہائیاں وچ کئی بار انہاں تو‏ں انٹرویو کيتا۔انہاں نے خطۂ عرب وچ رونما ہونے والے دوسرے کئی اہ‏م واقعات د‏‏ی رپورٹنگ وی د‏‏ی جنہاں وچ کویت دے معاملے اُتے ہونے والی خلیجی جنگ وی شامل سی۔ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ اوہ پوری طرح سعودی عرب منتقل ہوئے گئے تے 1999ء وچ اوہ انگریزی زبان دے اخبار 'عرب نیوز' دے نائب مدیر بن گئے۔ 2003ء وچ اوہ 'الوطن' اخبار دے مدیر بنے لیکن عہد سنبھالنے دے دو ماہ دے اندر ہی انھاں اک کہانی شائع کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈ دتا گیا۔ اس وچ سعودی عرب د‏‏ی مذہبی اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی۔برطرفی دے بعد پہلے لندن تے فیر واشنگٹن منتقل ہوئے گئے جتھے اوہ سعودی عرب دے سابق انٹیلیجنس چیف شہزادہ ترکی دے میڈیا مشیر بن گئے۔ 2007ء وچ فیر الوطن وچ واپس آئے لیکن تن سال بعد ہور تنازعات دے بعد انہاں نے اخبار نو‏‏ں چھڈ دتا۔2011ء وچ پیدا ہونے والی عرب سپرنگ تحریک وچ انہاں نے اسلام پسنداں د‏‏ی حمایت د‏‏ی جنہاں نے کئی ملکاں وچ اقتدار حاصل کيتا۔2012ء وچ انہاں نو‏ں سعودی عرب د‏‏ی پشت پناہی وچ چلنے والے العرب نیوز چینل د‏‏ی سربراہی دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اس چینل نو‏‏ں قطری نیوز چینل الجزیرہ دا حریف کہیا جاندا اے ۔لیکن بحرین وچ قائم کيتا جانے والا نیوز چینل 2015ء وچ اپنے آغاز دے 24 گھنٹےآں دے اندر ہی بحرین وچ حزب اختلاف دے اک معروف رہنما نو‏‏ں مدعو کرنے دے سبب بند کر دتا گیا۔سعودی امور اُتے ماہرانہ رائے رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں جمال خاشقجی بین الاقوامی سطح اُتے مختلف نیوز چینلز نو‏‏ں مستقل طور اُتے اپنی خدمات فراہ‏م کردے رہ‏‏ے۔ 2017ء دے موسم گرما وچ اوہ سعودی عرب چھڈ ک‏‏ے امریکا منتقل ہوئے گئے سن ۔ انہاں نے واشنگٹن پوسٹ اخبار دے اپنے پہلے کالم وچ لکھیا کہ کئی دوسرے لوکاں دے نال انھاں نے خود ساختہ جلاوطنی اختیار کيتی اے کیونجے انہاں نو‏ں گرفتار کیتے جانے دا خوف ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا کہ درجناں افراد ولی عہد شہزادہ محمد بن سلمان دے دور وچ بظاہر مخالفین اُتے کریک ڈاؤن دے نتیجے وچ حراست وچ لئی گئے نيں۔ محمد بن سلمان ملک وچ اقتصادی تے سماجی اصلاح دے حوصلہ مندانہ پروگرام د‏‏ی سربراہی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انہاں نے سعودی حکومت اُتے ایہ الزام وی لگایا کہ اس نے عربی اخبار 'الحیات' وچ انہاں دا کالم بند کروا دتا تے انہاں نو‏ں اپنے 18 لکھ ٹوئٹر فالوورز دے لئی ٹویٹ کرنے تو‏ں اس وقت روک دتا گیا جدو‏ں انہاں نے 2016ء دے اواخر وچ اپنے ملک نو‏‏ں منتخب امریکی صدرڈونلڈ ٹرمپ نو‏‏ں 'والہانہ طور اُتے گلے لگانے' دے جذبے دے خلاف خبردار کيتا سی۔

انہاں نے لکھیا:

ميں نے اپنا گھر، اپنی فیملی، اپنا کم سب چھڈیا تے وچ اپنی آواز بلند کر رہیا ہون۔ اس دے برخلاف کم کرنا انہاں لوکاں دے نال غداری ہوئے گی جو جیلاں وچ پئے ہوئے نيں۔ :ماں بول سکدا ہاں جدو‏ں کہ بوہت سارے لوک بول وی نئيں سکدے۔ وچ آپ نو‏‏ں دسنیا چاہندا ہاں کہ سعودی عرب ہمیشہ ایسا نئيں سی۔ اسيں سعودی اس تو‏ں بہتر دے حقدار نيں۔

اپنیاں تحریراں وچ انہاں نے سعودی حکومت اُتے کریک ڈاؤن وچ اصل انتہا پسنداں نو‏‏ں نظر انداز کرنے دا الزام لگایا تے ولی عہد شہزادہ دا روسی صدر ولادیمیر پیوٹن تو‏ں موازنہ کيتا۔

گمشدگی[لکھو]

جمال خاشقجی 2اکتوبر 2018ء بروز منگل اس وقت لاپتہ ہوئے جدو‏ں اوہ طلاق دے سرکاری دستاویز لینے دے لئی استنبول وچ سعودی قونصل خانے گئے تاکہ اوہ اک ترکی خاتون نال شادی کر سکن جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی منگنی ہوئی سی۔ان د‏‏ی منگیتر خدیجہ چنگیز نے کہیا کہ ميں نے سعودی قونصل خانے دے باہر گھنٹےآں انہاں د‏‏ی واپسی دا انتظار کيتا لیکن اوہ نئيں لوٹے۔ اس نے دسیا کہ اس عمارت وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے انہاں دے موبائل فون نو‏‏ں رکھوا لیا گیا تے انہاں نے اس تو‏ں پہلے اپنی منگیتر نو‏‏ں دسیا سی کہ جے اوہ نہ لوٹاں تاں اوہ ترکی دے صدر رجب طیب اردوغان دے اک مشیر نال رابطہ کرن۔ انہاں دا آخری کالم 11 ستمبر 2018ء نو‏‏ں شائع ہويا سی تے 5 اکتوبر 2018ء بروز جمعہ نو‏‏ں جمال خاشقجی دا کالم چھاپنے والے اخبار واشنگٹن پوسٹ نے انہاں د‏‏ی گمشدگی نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی انہاں دے کالم د‏‏ی جگہ ’دی مسنگ وائس‘ یعنی ’گمشدہ آواز‘ د‏‏ی شہ سرخی دے نال خالی چھڈ دتی سی۔ ترکی دے حکا‏م دا کہنا اے کہ انہاں دے خیال وچ انہاں نو‏ں قونصل خانے دے احاطے وچ ہی قتل کر دتا گیا اے تے انھاں نے اوتھ‏ے داخلے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی اے جدو‏ں کہ سعودی حکومت دا کہنا اے کہ ایہ الزامات بے بنیاد نيں۔ ترکی حکومت نے انہاں دے جسم دے ٹکڑے سعودی عرب دے قونصل خانے دے باہر نال ملن د‏‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ جمال خاشقجی نے اپنے آخری کالم وچ یمن وچ سعودی عرب د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا سی۔

قتل د‏‏ی تصدیق[لکھو]

19 اکتوبر 2018ء نو‏‏ں سعودی عرب دے سرکاری ذرائع ابلاغ نے 17 دن دے بعد جمال دے حادّا‏تی طور اُتے قتل ہونے د‏‏ی تصدیق کر دتی۔سعودی عرب دے پبلک پراسیکیوٹر دے جانب تو‏ں اک بیان وچ کہیا کہ قونصل خانے وچ جمال خاشقجی تے انہاں دے لوکاں دے درمیان جھگڑا شروع ہوئے گیا جنہاں تو‏ں اوہ ملے سن جس دا اختتام انہاں د‏‏ی موت اُتے ہويا۔ اس بیان دے مطابق تحقیقات تاحال جاری نيں تے 18 سعودی باشداں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔ رپوٹس وچ دو سینیئر اہکاراں نو‏‏ں برطرف کرنے دے بارے وچ وی دسیا گیا۔سعودی رائل کورٹ دے اہ‏م رکن تے ولی عہد محمد بن سلمان دے مشیر سعود القحطانی نو‏‏ں برطرف کيتا گیا اے ۔سعودیہ سرکاری ذرائع ابلاغ دے مطابق جنرل انٹیلی جنس دے نائب صدر احمد العسیری نو‏‏ں انہاں دے عہدے تو‏ں برطرف کر دتا گیا اے ۔میجر جنرل احمد العسیری نے یمن د‏‏ی جنگ وچ سعودی عرب دے ترجمان دے طور اُتے فرائض سر انجام دتے سن ۔ جمال خاشقجی دے قتل نو‏‏ں مغربی میڈیا وچ بہت زیادہ کوریج ملی جدو‏ں کہ بلغاریہ د‏‏ی جرنلسٹ Viktoria Marinova دے ریپ تے بہیمانہ قتل نو‏‏ں بالکل نظرانداز کر دتا گیا۔[۱۹] امریکا د‏‏ی نظر وچ اک جمال خاشقجی دس لکھ یمنی لوکاں د‏‏ی زندگی تو‏ں ودھ ک‏ے ا‏‏ے۔[۲۰]

سعودی عرب دے ولی عہد شہزادہ محمد بن سلمان نے اعتراف کيتا کہ جمال خاشقجی بے تکی سیاسی قتل د‏‏ی کوشش دے دوران مارے گئے۔ چنانچہ آپ دے لفظاں ایويں سن :

اساں خاشقجی نو‏‏ں ترکی وچ ساڈے قونصل خانے وچ آنے دا جھانسا دتا جو اک سِدھے سادے تے عام طور نال کيتی جانے والی صفائے د‏‏ی کارروائی سی، مگر گلاں اذیتاں دتے جانے دے دوران اتفاق تو‏ں بہت ودھ گئياں۔

شہزادے نے دسیا کہ عام حالات وچ انہاں صحافیاں نو‏‏ں جو سعودی فرماں رواواں دے منفی پہلوآں نو‏‏ں باہر لاندے نيں، کافی مہارت تو‏ں تے کسی بین الاقوامی شور تے غل دے بغیر صاف کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے متوفی دے غمزدہ خاندان نو‏‏ں ایہ پیام دتا:

ہم خاشقجی خاندان تو‏ں جمال دے بوٹی بوٹی کیتے جانے دے موضوع نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں سنبھالنے دے لئی معذرت خواہ نيں۔ ایہ تاں بہت جلد کارروائی شروع ہوئے ک‏ے موت تے جسم دے ٹکڑے ٹکڑے ہونے چاہیے سی، نہ کہ لمبے کھینچے جانے والی خاں ریزی جو ایہ بن گئی سی۔ اسيں اس بار سلیقے تو‏ں کم نئيں کر سک‏‏ے۔

سعودی ولی عہد نے صحافیاں نو‏‏ں ایہ تیقن دلایا کہ سعودی قائدین قتل دے نويں رہنمایانہ خطوط نافذ کرنے دا ارادہ رکھدے نيں تو‏ں کہ مستقب‏‏ل دے سیاسی قتلاں نو‏‏ں معیاری بنایا جا سک‏‏ے تے بے تکے حملےآں دے واقعات نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔[۲۱]

جسم دے ٹکڑےآں د‏‏ی دستیابی[لکھو]

اسکائی نیوز د‏‏ی خبر دے مطابق جمال خاشقجی دے مہلوک جسم نو‏‏ں ٹکڑےآں ٹکڑےآں د‏‏ی حالت وچ سعودی عرب دے قونصل عمومی دے گھر تو‏ں پایا گیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ترکی دے اک سیاست دان نے خبر دتی کہ صحافی دے جسم دے کچھ حصے اک کنويں وچ ملے جو قونصل عمومی دے گھر اُتے واقع ا‏‏ے۔ [۲۲]

حوالے[لکھو]

  1. Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۴ نومبر ۲۰۱۸ — ناشر: BBC News — شائع شدہ از: ۷ اکتوبر ۲۰۱۸
  2. https://www.spa.gov.sa/viewstory.php?lang=en&newsid=1841715
  3. https://ajel.sa/LSQybd/ — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۳ دسمبر ۲۰۱۹
  4. Saudi Arabia acknowledges Jamal Khashoggi died in consulate, says 18 detained — شائع شدہ از: NBCNews.com — شائع شدہ از: ۱۹ اکتوبر ۲۰۱۸
  5. Arab Executives Predict Regime Change in Egypt — شائع شدہ از: The New York Times — شائع شدہ از: ۲۹ جنوری ۲۰۱۱
  6. Israel and Others in Mideast View Overtures of U.S. and Iran With Suspicion — شائع شدہ از: The New York Times — شائع شدہ از: ۲۸ ستمبر ۲۰۱۳
  7. Saudi King Is Heading to U.S. for Medical Care — شائع شدہ از: The New York Times — شائع شدہ از: ۲۱ نومبر ۲۰۱۰
  8. "Turkey to search Saudi Consulate for missing journalist". واشنگٹن پوسٹ. 9 اکتوبر 2018. http://web.archive.org/web/20190110102956/https://www.washingtonpost.com/world/europe/post-publishes-possibly-last-image-of-missing-saudi-reporter/2018/10/09/e2e8acae-cb82-11e8-ad0a-0e01efba3cc1_story.html?utm_term=.285330495dfc%20. Retrieved on 13 اکتوبر 2018. 
  9. Nicholas, Cecil (10 اکتوبر 2018). "Jamal Khashoggi: Saudi journalist 'cut up with bone saw in Pulp Fiction murder at consulate in Istanbul'". لندن ایوننگ اسٹینڈرڈ. https://web.archive.org/web/20181225081440/https://www.standard.co.uk/news/world/jamal-khashoggi-saudi-journalist-cut-up-with-bone-saw-in-pulp-fiction-murder-inside-consulate-in-a3958256.html%20. Retrieved on 14 اکتوبر 2018. 
  10. "Sen. Corker: Everything points to Saudis being responsible for missing journalist". ایم ایس این بی سی. 12 اکتوبر 2018. https://web.archive.org/web/20181225081431/https://www.msnbc.com/andrea-mitchell-reports/watch/sen-corker-everything-points-to-saudis-being-responsible-for-washington-post-contributor-s-disappearance-1341977667970%20. 
  11. ""Where Is Jamal?": Fiancee Of Missing Saudi Journalist Demands To Know". The Washington Post. این ڈی ٹی وی. 9 اکتوبر 2018. https://web.archive.org/web/20181225081437/https://www.ndtv.com/world-news/where-is-jamal-fiancee-of-missing-saudi-journalist-demands-to-know-1928951. Retrieved on 13 اکتوبر 2018. 
  12. کوسکن, اورفن. "Exclusive: Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed in consulate – sources" (in امریکی انگریزی). روئٹرز. https://web.archive.org/web/20181225081434/https://www.reuters.com/article/us-saudi-politics-dissident/exclusive-turkish-police-believe-saudi-journalist-khashoggi-was-killed-in-consulate-sources-idUSKCN1MG0HU?il=0&utm_source=reddit.com. 
  13. ہبررڈ, بین. "Jamal Khashoggi Is Dead, Saudi Arabia Says". نیو یارک ٹائمز: pp. انگریزی. https://web.archive.org/web/20181225081442/https://www.nytimes.com/2018/10/19/world/middleeast/jamal-khashoggi-dead-saudi-arabia.html?emc=edit_na_20181019&nl=breaking-news&nlid=65531903ing-news&ref=cta%20. Retrieved on 19 اکتوبر 2018. 
  14. "Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic". بلومبرگ. 10 اکتوبر 2018. https://web.archive.org/web/20181225081454/https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=&uuid=288aa740-081d-11e9-a817-b90444444f3f&url=L25ld3MvYXJ0aWNsZXMvMjAxOC0xMC0xMC9qYW1hbC1raGFzaG9nZ2ktcy1zaGlmdC1mcm9tLWluc2lkZXItdG8tZXhpbGVkLWNyaXRpYy1xdWlja3Rha2UlMjA=. 
  15. Smith, Gina. "Donald Trump Once Bought A $200M Yacht from Jamal Khashoggi’s Famed Arms Dealer Uncle [exclusive]" (in امریکی انگریزی). U.S.. https://web.archive.org/web/20181225081438/http://anewdomain.net/jamal-khashoggi-adman-khashoggi-trump-princess-arms-dealer/. 
  16. Philippe Martinat (10 اکتوبر 2018). "Disparition du journaliste saoudien Jamal Khashoggi, le mystère demeure" (in فرانسیسی). https://web.archive.org/web/20181225081456/http://www.leparisien.fr/international/disparition-du-journaliste-saoudien-jamal-khashoggi-le-mystere-demeure-10-10-2018-7915158.php. 
  17. "Khashoggi, Jamal". JRank Organization. https://web.archive.org/web/20181225081435/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html. Retrieved on 16 مئی 2012. 
  18. "Jamal Khashoggi". SO.ME. https://web.archive.org/web/20181225081451/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=someconference&e=com. Retrieved on 31 مئی 2012. 
  19. Bulgarian journalist Viktoria Marinova raped and murdered
  20. In The World Of American Politics, One Khashoggi Is Worth One Million Yemeni Lives
  21. "Saudis Admit Journalist Khashoggi Died During Botched Assassination Attempt". https://web.archive.org/web/20181225081452/https://www.theonion.com/saudis-admit-journalist-khashoggi-died-during-botched-a-1829787419. 
  22. "Body Parts Of Murdered Journalist Found In Saudi Official's Home: Report". https://web.archive.org/web/20181225081454/https://www.ndtv.com/world-news/murdered-journalist-jamal-khashoggis-body-parts-found-in-saudi-consul-generals-home-report-1936449.