جیوسٹیشنری آربٹ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
اک ہی مدار وچ دو جیوسٹیشنری مصنوعی سیارے
جغرافیائی محل وقوع دے اک حصے دا 5 ° × 6 ° منظر ، جس وچ متعدد جغرافیائی مصنوعی سیارہ دکھائے جارہے ني‏‏‏‏ں۔ جھکاؤ 0° دے حامل افراد پوری شبیہ وچ اخترن بیلٹ تشکیل دیندے ني‏‏‏‏ں۔ خط استواکی طرف کچھ چھوٹے مائل رجحانات اس لائن دے اُتے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ مصنوعی سیارہ اشارہ ک‏ے رہے نيں ، جدو‏ں کہ ستارےآں نے زمین د‏‏ی گردش د‏‏ی وجہ تو‏ں چھوٹی چھوٹی ٹریلس بنائی ا‏‏ے۔

جیوسٹیشنری مدار ، جسنو‏ں جیوسینکرونس استوائی مدار [lower-alpha 1] ( جی ای او ) وی کہیا جاندا ہے ، زمین دے خط استوا دے گرد خلا وچ 35,786 کلومیٹر (22,236 میل) دا اک سرکلر مدار اے جو زمین د‏‏ی گردش د‏‏ی سمت اُتے عمل کردا اے ۔

اس طرح دے مدار وچ موجود کِس‏ے شے دا آربٹل پیریڈ زمین د‏‏ی محوری گردش د‏‏ی مدت دے برابر ہُندا اے ،اسی طرح زمینی نظریے تو‏ں ایہ آسمان وچ اک مستحکم پوزیشن اُتے ہی ہمیشہ رہندا ا‏‏ے۔ جغرافیائی مدار دا تصور آرتھر سی کلارک نے 1940 د‏‏ی دہائی وچ ٹیلی مواصلات وچ انقلاب لیانے دے راستے دے ناں تو‏ں مشہور کيت‏‏ا سی ، تے اس طرح دے مدار وچ رکھے جانے والا پہلا مصنوعی سیارہ 1963 وچ لانچ کيت‏‏ا گیا سی۔

مواصلا‏تی مصنوعی سیارہ اکثر جیوسٹیشنری مدار وچ رکھے جاندے نيں تاکہ زمین اُتے مبنی سیٹیلائٹ اینٹیناز (زمین اُتے واقع) نو‏‏ں انہاں تو‏ں موافق رکھنے دے لئی حرکت نہ دینی پئے ، مستقل طور اُتے آسمان وچ انہاں د‏‏ی پوزیشن اُتے نشاندہی کيت‏ی جاسکدی اے جتھ‏ے مصنوعی سیارہ واقع ہُندا ا‏‏ے۔ ریئل ٹائم مانیٹرنگ تے ڈیٹا اکٹھا کرنے تے نیویگیشن سیٹلائٹ کے لئے، معروف انشانکن نقطہ فراہ‏م کرنے تے GPS د‏‏ی درستگی نو‏‏ں ودھانے دے لئی موسمی مصنوعی سیارے وی اس مدار وچ رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔

جغرافیائی مصنوعی سیارےآں نو‏‏ں عارضی مدار دے ذریعے لانچ کيت‏‏ا جاندا اے ، تے زمین د‏‏ی سطح اُتے کِس‏ے خاص مقام دے اُتے اک سلاٹ وچ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مدار نو‏‏ں اپنی حیثیت برقرار رکھنے دے لئی کچھ اسٹیشن کیپنگ د‏‏ی ضرورت ہُندی اے تے تصادم تو‏ں بچنے دے لئی جدید ریٹائرڈ سیٹلائٹ نو‏‏ں نسبتا بلند قبرستانی مدار دے ميں رکھیا جاندا ا‏‏ے۔

تریخ[لکھو]

Syncom 2 ، پہلا جیوسینکرونس مصنوعی سیارہ

مشہور ادب وچ جیوسٹیشنری مدار دا پہلا ذکر جارج اسمتھ نے اپنی پہلی وینس ایکویٹرلیٹ کہانی وچ اکتوبر 1942 وچ کیہ سی ، [1] لیکن اسمتھ اس د‏ی تفصیل وچ نئيں گیا۔ برطانوی سائنس فکشن مصنف آرتھر سی کلارک نے ایکسٹرا ٹیرسٹریل ریلےز - کيت‏‏ا راکٹ اسٹیشناں تو‏ں عالمی سطح اُتے ریڈیو کوریج مل سکدی اے ؟ کے عنوان تو‏ں 1945 دے اک مقالے وچ اس تصور نو‏‏ں ہور مقبول تے ودھایا جو وائرلیس ورلڈ میگزین وچ شائع ہويا۔ کلارک نے اس دے تعارف وچ وینس ایکویٹرلیٹ سے مدد دا اعتراف کيت‏‏ا۔ [2] اسمدار ، جسنو‏ں کلارک نے پہلے نشریات تے ریلے مواصلات دے مصنوعی سیارےآں دے لئی مفید قرار دتا سی ، بعض اوقات کلارک مدار تو‏ں وی موسوم کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ [3] ايس‏ے طرح اس مدار وچ موجود مصنوعی سیارےآں نو‏‏ں کلارک بیلٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

تکنیکی اصطلاح وچ اس مدار نو‏‏ں جیوسٹیشنری یا جیوسینکرونس استوائی مدار دے طور اُتے جانیا جاندا اے ، اصطلاحات نو‏‏ں کِس‏ے حد تک اک دوسرے دے نال ادل بدل ک‏ے استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ [4]

پہلا جغرافیائی مصنوعی سیارہ ہارولڈ روزن نے اس وقت ڈیزائن کيت‏‏ا سی جدو‏ں اوہ 1959 وچ ہیوز ایئرکرافٹ وچ کم کررہے سن ۔ سپوتنک 1 تو‏ں متاثر ہوک‏ے اوہ مواصلات نو‏‏ں عالمگیر بنانے دے لئی جیوسٹیشنری سیٹلائٹ دا استعمال کرنا چاہندا سی۔ اس وقت امریکا تے یورپ دے وچکار ٹیلی مواصلات اک وقت وچ صرف 136 افراد دے وچکار ممکن سن ، تے ہائی فریکیہڑی ریڈیو تے زیر سمندر کیبل اُتے انحصار کردے سن ۔

اس وقت د‏‏ی روايتی حکمت کہ جیوسٹیشنری مدار وچ مصنوعی سیٹلائٹ نو‏‏ں بذریعہ راکٹ بھیجنے دے لئی زیادہ طاقت تے اخراجات ہون گے اوہ لمبے وقت تک کم نہ کردے ہوئے لاگت دے نال انصاف وی نئيں کرپائے گا [5] لہذا ابتدائی کوششاں وچ مصنوعی سیارے نچلےیا درمیانے زمینی مدار وچ ڈال دتے گئے انہاں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے 1960 وچ غیر فعال ایکو بیلون سیٹیلائٹ سن ، اس دے بعد 1962 وچ ٹیلی اسٹار 1 سی۔ [6] اگرچہ انہاں منصوبےآں نو‏‏ں سگنل طاقت تے ٹریکنگ وچ دشواری دا سامنا کرنا پيا ، اس دا حل جیوٹیشنری سیٹلائٹ دے ذریعہ حل کيت‏‏ا جاسکدا اے ، لیکن ایہ تصور غیر عملی سمجھیا جاندا سی ، لہذا ہیوز نے اکثر فنڈز تے مدد نو‏‏ں روک لیا۔

1961 تک ، روزن تے انہاں د‏‏ی ٹیم نے 76 سینٹیمیٹر (30 انچ) قطر دے نال اک بیلناکار پروٹوٹائپ تیار کيت‏‏ا سی ، اونچائی 38 سینٹیمیٹر (15 انچ) ، وزن 11.3 کلوگرام (25 پونڈ) ، ہلکا تے اِنّا چھوٹا کہ مدار وچ رکھیا جائے۔ ایہ سپن اک ڈوپول اینٹینا دے نال مستحکم سی جس نے پینکیک سائز والی لہرفورم تیار کيت‏‏ا سی۔ [7] اگست 1961 وچ ، انہاں نے حقیقی مصنوعی سیارہ د‏‏ی تعمیر شروع کرنے دا معاہدہ کيت‏‏ا۔ اوہ Syncom 1 نو‏‏ں الیکٹرانکس د‏‏ی ناکامی تو‏ں ہار گئے ، لیکن Syncom 2 نو‏‏ں کامیابی تو‏ں جیوسینکرونس مدار وچ 1963 وچ رکھیا گیا۔ اگرچہ اس دے ٹیڑھےمدار د‏‏ی وجہ تو‏ں حالے وی اینٹینا نو‏‏ں تھوڑی حرکت دینےکی ضرورت اے ، لیکن ایہ ٹی وی نشریات نو‏‏ں جاری کرنے وچ کامیاب رہیا ، اس موقع اُتے امریکی صدر جان ایف کینیڈی نے نائیجیریا دے وزیر اعظم ابوبکر طواوا بلیوا نو‏‏ں 23 اگست 1963 نو‏‏ں بحری جہاز تو‏ں فون کيت‏‏ا جو اس سیٹیلائٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ممکن ہويا۔ [8]

جیوسٹیشنری مدار وچ رکھیا پہلا مصنوعی سیارہ Syncom 3 سی ، جسنو‏ں ڈیلٹا ڈی راکٹ نے 1963 وچ لانچ کيت‏‏ا سی۔ [9] اس د‏ی ودھدی ہوئی بینڈوتھ دے نال ، ایہ مصنوعی سیارہ جاپان تو‏ں امریکا تک سمر اولمپکس د‏‏ی براہ راست کوریج منتقل کرنے وچ کامیاب رہیا۔ جیوسٹیشنری مدار خاص طور اُتے سیٹلائٹ ٹیلی ویژن دے بعد تو‏ں ہی عام استعمال وچ آیا۔

اج ایتھ‏ے سینکڑاں جیوسٹریشنری سیٹلائٹ ریموٹ سینسنگ تے مواصلات فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ [10]

اگرچہ ہن کرہ ارض د‏‏ی زیادہ تر آبادی والے زمین دے مواقع اُتے علاقائی مواصلات د‏‏ی سہولیات ( مائکروویو ، فائبر آپٹک ) موجود نيں ، جتھ‏ے ٹیلیفون تک رسائی 96٪٪ فیصد اے تے انٹرنیٹ تک رسائی access 90٪ اے ، [11] ترقی یافتہ ملکاں دے کچھ پینڈو تے دور دراز علاقےآں وچ ہن وی سیٹلائٹ مواصلات اُتے انحصار ا‏‏ے۔

استعمالات[لکھو]

بیشتر تجارتی مواصلا‏تی مصنوعی سیارہ ، براڈکاسٹ سیٹیلائٹ تے ایس بی اے ایس سیٹلائٹ جیوسٹریشن مدار وچ کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ [12][13][14]

مواصلات[لکھو]

ارضیا‏تی مواصلات مصنوعی سیارہ مفید نيں کیو‏ں کہ اوہ زمین د‏‏ی سطح دے اک وڈے علاقے تو‏ں نظر آندے نيں ، طول بلد تے عرض بلد وچ 81 ° دور تک۔ اوہ آسمان وچ اسٹیشنری دکھادی دیندے نيں ، جو زمینی اسٹیشناں نو‏‏ں حرکت پذیری اینٹینا رکھنے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں ختم کردا ا‏‏ے۔ اس دا مطلب ایہ اے کہ زمین اُتے مبنی مبصرین چھوٹے ، سستے تے اسٹیشنری اینٹینا کھڑا کرسکدے نيں جو ہمیشہ مطلوبہ مصنوعی سیارہ اُتے ہی مرکوز رہندا ا‏‏ے۔ [15] :537 اُتے ، <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Latency_(engineering)" rel="mw:ExtLink" title="Latency (engineering)" class="cx-link" data-linkid="94">latency</a> اس وقت اہمیت اختیار کرجاندی اے کیونجے خط استوا تو‏ں زمین اُتے مبنی ٹرانسمیٹر تک تے مصنوعی سیارہ تے فیر تو‏ں واپس جانے دے لئی لگ بھگ 240ملی سیکنڈز لگدے ني‏‏‏‏ں۔ :538 ایہ تاخیر صو‏‏تی مواصلات جداں دیر تو‏ں حساس ایپلی کیشنز دے لئی دشواری پیش کردی اے ، [16] لہذا جیوسٹریشنری مواصلات دے مصنوعی سیارہ بنیادی طور اُتے غیر مستقیم تفریح تے ایپلی کیشنز دے لئی استعمال کیتے جاندے نيں جتھ‏ے کم تاخیر دے متبادل دستیاب نئيں ني‏‏‏‏ں۔ [17]

جیوسٹیشنری مصنوعی سیارچے خط استوا اُتے براہ راست اوور ہیڈ ہُندے نيں تے کھمبے دے نیڑے نیڑے کِس‏ے مشاہد نو‏‏ں آسمان وچ تھلے دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جداں جداں مشاہدہ کرنے والے طول بلد وچ اضافہ ہُندا اے ، ماحولیا‏ت‏ی رطوبت ، زمین دے تھرمل اخراج ، نظر تو‏ں متعلق رکاوٹاں تے زمین یا آس پاس دے ڈھانچے تو‏ں اشارے د‏‏ی عکاسی جداں عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں مواصلات زیادہ مشکل ہوجاندی ني‏‏‏‏ں۔ تقریبا 81 81 above تو‏ں اُتے طول بلد اُتے ، جغرافیائی مصنوعی سیارہ افق تو‏ں تھلے ہُندے نيں تے اسنو‏ں بالکل وی نئيں دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں، کچھ روسی مواصلا‏تی مصنوعی سیارہ elliptical Molniya تے ٹنڈریا مدار دا استعمال کردے نيں ، اوہ اعلیٰ عرض بلد اُتے بہترین نمائش رکھدے نيں.[18]

موسمیات[لکھو]

آپریشنل جیوسٹریشنری میٹورولوجیکل سیٹلائٹ دا اک عالمی نیٹ ورک موسم د‏‏ی مشاہدات ، بحری ارضیات ، تے ماحول تو‏ں باخبر رہنے دے لئی زمین د‏‏ی سطح تے ماحول د‏‏ی مرئی تے اورکت تصویر فراہ‏م کرنے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ 2019 تک 19 آپریشن یا اسٹینڈ بائی سیٹلائٹ ني‏‏‏‏ں۔ [19] انہاں سیٹلائٹ سسٹمز وچ شامل نيں:

  • ریاستہائے متحدہ د‏‏ی GOES سیریز ، جو NOAA دے ذریعے چلدی اے [20]
  • میٹیوسیٹ سیریز ، جو یورپی خلائی ایجنسی کے ذریعہ شروع د‏‏ی گئی تے یورپی موسمی سیٹلائٹ آرگنائزیشن ، EUMETSAT دے ذریعہ چلا‏ئی گئی [21]
  • جمہوریہ کوریا COMS-1 تے [22] GK-2A ملٹی مشن سیٹلائٹ۔ [23]
  • روسی ایلکٹرو ایل مصنوعی سیارہ
  • جاپانی ہماوری سیریز [24]
  • چینی فینگن سیریز
  • ہندوستان د‏‏ی انسیٹ سیریز [25]

یہ مصنوعی سیارہ عام طور اُتے 0.5 تے 4 مربع کلومیٹر دے درمیان مقامی ریزولوشن دے نال بصری تے اورکت اسپیکٹرم وچ تصاویر اُتے قبضہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ عام طور اُتے اس د‏ی کوریج 70 ° ، [26] تے کچھ معاملات وچ کم ا‏‏ے۔ [27]

جغرافیائی مصنوعی سیارہ د‏‏ی تصویری آتش فشاں راکھ دا سراغ لگانے ، [28] بادل دے سب تو‏ں اُتے درجہ حرارت تے پانی دے بخار د‏‏ی پیمائش ، بحر سائنس ، [29] زمین دے درجہ حرارت تے پودےآں د‏‏ی کوریج د‏‏ی پیمائش ، طوفان کے راستے د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی سہولت فراہ‏م کرنے ، [25] تے ریئل ٹائم کلاؤڈ کوریج تے ہور ٹریکنگ ڈیٹا فراہ‏م کرنے دے لئی استعمال کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ [30] کچھ معلومات نو‏‏ں موسمیا‏‏تی پیش گوئی دے ماڈلز وچ شامل کيت‏‏ا گیا اے ، لیکن انہاں دے وسیع میدان ، کل وقتی نگرانی تے کم ریزولوشن د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جغرافیائی موسم د‏‏ی مصنوعی سیارہ د‏‏ی تصاویر بنیادی طور اُتے قلیل مدتی تے حقیقی وقت د‏‏ی پیش گوئی دے لئی استعمال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ [31]

سمت شناسی[لکھو]

مصنوعی سیارہ اُتے مبنی اضافی نظام (SBAS) دے خدمات دے شعبے۔ [13]

جیوسٹیشنری مصنوعی سیارچے GNSS سسٹم نو‏‏ں بڑھاوے وچ گھڑی ، ایفیمیرس تے آئناسفیرک غلطی د‏‏ی اصلاحات (کِس‏ے معروف پوزیشن دے زمینی اسٹیشناں تو‏ں حساب کتاب) تے اک اضافی حوالہ سگنل فراہ‏م کرکے استعمال کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [32][33] اس تو‏ں پوزیشن د‏‏ی درستگی وچ تقریبا 5 m تو‏ں 1 m یا اس تو‏ں وی کم اضافہ ہُندا ا‏‏ے۔ [34]

ماضی تے موجودہ نیویگیشن سسٹم جو جغرافیائی مصنوعی سیارہ استعمال کردے نيں انہاں وچ شامل نيں:

  • ریاستہائے متحدہ کے فیڈرل ایوی ایشن ایڈمنسٹریشن (ایف اے اے) دے ذریعہ چلنے والا وائیڈ ایریا اگمنٹیشن سسٹم (WAAS)؛
  • یورپی جیوسٹریٹری نیوی گیشن اوورلے سروس (EGNOS) ، جو ESSP ( EU دے GSA د‏‏ی طرف سے) دے ذریعہ چلدی ا‏‏ے۔
  • ملٹی فنکشنل سیٹلائٹ اګومیشنشن سسٹم (ایم ایس اے ایس) ، جاپان د‏‏ی وزارت لینڈ ، انفراسٹرکچر تے ٹرانسپورٹ جاپان سول ایوی ایشن بیورو (جے سی اے بی) دے زیر انتظام کم کردا ا‏‏ے۔
  • جی پی ایس ایڈڈ جیو آگمنٹڈ نیویگیشن (گیگن) سسٹم جو ہندوستان چل رہیا ہے ۔
  • تجارتی اسٹار فائر نیویگیشن سسٹم ، جو جان ڈیئر تے سی نیوی پوزیشننگ سولوشنز ( Oceaneering ) دے ذریعہ چلدا ا‏‏ے۔
  • تجارتی اسٹار فکس ڈی جی پی ایس سسٹم تے اومنیسٹار سسٹم ، جو فوگرو دے ذریعہ چلدا ا‏‏ے۔

ہور ویکھو[لکھو]

سانچہ:باب

  • مدار د‏‏ی لسٹ
  • جیوسینکرونس مدار وچ مصنوعی سیارہ د‏‏ی لسٹ
  • مداری اسٹیشن کیپنگ
  • خلائی لفٹ ، جو بالآخر اک جغرافیائی مدار وچ پہنچ جاندا اے

نوٹ[لکھو]

سانچہ:حواشی

حوالے[لکھو]

  1. "(Korvus's message is sent) to a small, squat building at the outskirts of Northern Landing. It was hurled at the sky. … It … arrived at the relay station tired and worn, … when it reached a space station only five hundred miles above the city of North Landing." Smith, George O. (1976). The Complete Venus Equilateral. New York: Ballantine Books. pp. 3–4. ISBN 978-0-345-28953-7. 
  2. "It is therefore quite possible that these stories influenced me subconsciously when … I worked out the principles of synchronous communications satellites ...", McAleer, Neil (1992). Arthur C. Clarke. Contemporary Books. p. 54. ISBN 978-0-8092-4324-2. 
  3. "Basics of Space Flight Section 1 Part 5, Geostationary Orbits". ناسا. http://www2.jpl.nasa.gov/basics/bsf5-1.php. Retrieved on August 25, 2019. 
  4. Kidder, S.Q. (2015). "Satellites and satellite remote senssing: Orbits". In North, Gerald; Pyla, John; Zhang, Fuqing. Encyclopedia of Atmospheric Sciences (2 ed.). Elsiver. pp. 95–106. ISBN 978-0-12-382225-3. doi:10.1016/B978-0-12-382225-3.00362-5. 
  5. Perkins, Robert (January 31, 2017). Harold Rosen, 1926–2017. Caltech. Retrieved August 25, 2019. 
  6. Daniel R. Glover (1997). "Chapter 6: NASA Experimental Communications Satellites, 1958–1995". In Andrew J Butrica. Beyond The Ionosphere: Fifty Years of Satellite Communication. NASA. Bibcode:1997bify.book.....B. 
  7. "Syncom 2". NASA. https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1963-031A. Retrieved on September 29, 2019. 
  8. "World's First Geosynchronous Satellite Launched". Foxtel. June 19, 2016. https://www.historychannel.com.au/this-day-in-history/worlds-first-geosynchronous-satellite-launched/. Retrieved on August 25, 2019. 
  9. "Syncom 3". NASA. https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1964-047A. Retrieved on September 29, 2019. 
  10. Howell, Elizabeth (April 24, 2015). "What Is a Geosynchronous Orbit?". https://www.space.com/29222-geosynchronous-orbit.html. Retrieved on August 25, 2019. 
  11. "ITU releases 2018 global and regional ICT estimates". عالمی ٹیلی مواصلا‏تی اتحاد. December 7, 2018. https://www.itu.int/en/mediacentre/Pages/2018-PR40.aspx. Retrieved on August 25, 2019. 
  12. "Orbits". یورپی خلائی ایجنسی. October 4, 2018. https://www.esa.int/Our_Activities/Telecommunications_Integrated_Applications/Orbits. Retrieved on October 1, 2019. 
  13. 13.0 13.1 "Deployment of an SBAS system demonstration in Southern Africa". GMV. August 6, 2016. https://www.gmv.com/en/Company/Communication/News/2016/06/SBASAfrica.html. Retrieved on October 1, 2019. 
  14. Richard Thompson. "Satellites, Geo-stationary orbits and Solar Eclipses". BOM. https://www.sws.bom.gov.au/Educational/5/4/3. Retrieved on October 1, 2019. 
  15. Wertz, James Richard; Larson, Wiley J. (1999). Larson, Wiley J.; Wertz, James R., eds. Space Mission Analysis and Design. Microcosm Press and Kluwer Academic Publishers. Bibcode:1999smad.book.....W. ISBN 1-881883-10-8. 
  16. Kohn, Daniel (March 6, 2016). "The Teledesic Network: Using Low-Earth-Orbit Satellites to Provide Broadband, Wireless, Real-Time Internet Access Worldwide". Teledesic Corporation, USA. http://www.isoc.org/inet96/proceedings/g1/g1_3.htm. 
  17. Freeman, Roger L. (July 22, 2002). "Satellite Communications". Reference Manual for Telecommunications Engineering. American Cancer Society. ISBN 0-471-20805-1. doi:10.1002/0471208051.fre018. 
  18. History Committee of the American Astronautical Society (August 23, 2010). Johnson, Stephen B., ed. Space Exploration and Humanity: A Historical Encyclopedia 1. Greenwood Publishing Group. p. 416. ISBN 978-1-85109-514-8. Retrieved April 17, 2019. 
  19. "Satellite Status". World Meteorological Organization. http://www.wmo.int/pages/prog/sat/satellitestatus.php. Retrieved on July 6, 2019. 
  20. "Our Satellites". https://www.nesdis.noaa.gov/content/our-satellites. 
  21. "Meteosat". https://www.eumetsat.int/website/home/Satellites/CurrentSatellites/Meteosat/index.html. 
  22. "Satellite Launches for the Middle East and South Korea". Arianespace. https://web.archive.org/web/20100704234145/http://www.arianespace.com/images/launch-kits/launch-kit-pdf-eng/GB-ARABSAT-5A-COMS.pdf. Retrieved on June 26, 2010. 
  23. Heinrich, Ralph (September 9, 2014). "Airbus Defence and Space supports South Korean weather satellite programme". https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2014/09/airbus-defence-and-space-supports-south-korean-weather-satellite-programme.html. 
  24. Graham, William (October 6, 2014). "Japan lofts Himawari 8 weather satellite via H-IIA rocket". NASASpaceFlight.com. https://www.nasaspaceflight.com/2014/10/japan-loft-himawari-8-satellite-h-iia/. 
  25. 25.0 25.1 "RAPID: Gateway to Indian Weather Satellite Data". Indian Space Research Organisation. July 2, 2019. https://www.isro.gov.in/rapid-gateway-to-indian-weather-satellite-data. 
  26. "About environmental satellites". BOM. http://www.bom.gov.au/australia/satellite/about_satellites.shtml. Retrieved on July 6, 2019. 
  27. "Coverage of a geostationary satellite at Earth". The Planetary Society. http://www.planetary.org/multimedia/space-images/charts/coverage-of-a-geostationary.html. 
  28. "NOAA Satellites, Scientists Monitor Mt. St. Helens for Possible Eruption". October 6, 2004. http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=15216. 
  29. "GOCI". NASA. https://oceancolor.gsfc.nasa.gov/data/goci/. Retrieved on August 25, 2019. 
  30. "GOES-R: Today's Satellite for Tomorrow's Forecast Dataset". NOAA. https://sos.noaa.gov/datasets/goes-r-todays-satellite-for-tomorrows-forecast/. 
  31. Hanson, Derek; Peronto, James; Hilderbrand, Douglas (November 12, 2015). "NOAA's Eyes in the Sky – After Five Decades of Weather Forecasting with Environmental Satellites, What Do Future Satellites Promise for Meteorologists and Society?". https://public.wmo.int/en/resources/bulletin/noaa%E2%80%99s-eyes-sky-after-five-decades-of-weather-forecasting-environmental. 
  32. "Satellite Navigation – WAAS – How It Works". FAA. June 12, 2019. https://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/service_units/techops/navservices/gnss/waas/howitworks/. 
  33. "Augmentation System – an overview". https://www.sciencedirect.com/topics/engineering/augmentation-system. 
  34. "Satellite Based Augmentation System test-bed project". Geoscience Australia. https://web.archive.org/web/20190707040109/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/positioning-navigation/positioning-for-the-future/satellite-based-augmentation-system. 

سانچہ:FS1037C MS188

باہرلے جوڑ[لکھو]


سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ اک ٹولی جیدا ناں "lower-alpha" اے ہیگے نیں، پر کوئی <references group="lower-alpha"/> ٹیگ ناں لبیا۔