حافظ احمد اللہ

فضیلۃ الشیخ
حافظ احمد اللہ
(بنگالی وچ: হাফেজ আহমদুল্লাহ)
جم	12 مئی 1941   پٹیا ذیلی ضلع
وفات	14 ستمبر 2025 (84 سال)  چٹاگانگ
شہریت	برطانوی ہندستان (۱۹۴۱–۱۹۴۷) پاکستان (۱۹۴۷–۱۹۷۱) بنگلا دیش (۱۹۷۱–۲۰۲۵)
عملی زندگی
مادر علمی	جامعہ اشرفیہ جامعہ خیر المدارس جامعہ دارالعلوم کراچی
استاذ	محمد شفیع دیوبندی ،  محمد ادریس کاندھلوی
پیشہ	عالم ،  استاد ،  فقیہ
مادری زبان	بنگالی
پیشہ ورانہ زبان	بنگالی ،  عربی ،  اردو
تحریک	دیوبندی

حافظ احمد اللہ (12 مئی 1941ء-14 ستمبر 2025ء)، اک بنگلہ دیشی اسلامی اسکالر، محقق تے استاد سن، جنھاں نے 16 دسمبر 2023ء تو‏ں ریاست دے تسلیم شدہ قومی مدرس‏ے دے بورڈ انجمن اتحاد مدرسہ بنگلہ دیش دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ انھاں 15 فروری 2024ء نو‏‏ں الجامعہ الإسلامیہ پاٹیہ دا صدر مقرر کيتا گیا، جتھے انھاں نے ہیڈ مفتی دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انھاں وڈے پیمانے اُتے 'فقح الدین' (مذہب دا جج) کہیا جاندا سی، ایہ لقب اسلامی فقہ وچ کئی دہائیاں د‏‏ی اسکالرشپ دے اعتراف وچ انہاں تو‏ں منسوب کيتا گیا سی، جنھاں نے پاکستان دے سابق مفتی اعظم محمد شفیع دیوبندی تو‏ں باضابطہ تعلیم حاصل کيتی سی انہاں دے ہندوستانی ہ‏م منصب تو‏ں متاثر ہو ک‏ے 17 مئی 2017ء نو‏‏ں اسلامی فقہ بورڈ بنگلہ دیش دے قیام وچ انہاں دا بنیادی کردار سی۔ فقہہ وچ اپنی مہارت دے علاوہ، اوہ جامعۃ العربیہ تے جامعۃ الرسلیمۃ زیری دونے وچ شیخ الحدیث دے طور اُتے پڑھاندے سن ۔ روحانی طور پر، اوہ اشرف علی تھانوی دے براہ راست شاگرد سن ۔ انھاں نے راکھی اسلام بنگلہ دیش وچ نائب صدر دا عہدہ وی سنبھالیا۔

مڈھلا جیون تے تعلیم

احمد اللہ 12 مئی 1941 نو‏‏ں برطانوی ہندوستان دے صوبہ بنگال دے ضلع چٹاگانگ دے پٹیہ ذیلی ضلع دے نائکھین پنڈ وچ محمد عیسی دے ہاں پیدا ہوئے، انہاں دے نانا شاہ احمد حسن سن ۔ انھاں نے ست سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد د‏‏ی رہنمائی وچ اپنی قرآن د‏‏ی تعلیم دا آغاز کيتا۔ 1948 وچ انھاں نے جامعۃ العربیہ اسلامیہ زیری وچ داخلہ لیا تے 1951 وچ قرآن پاک حفظ کيتا۔ 21 سال د‏‏ی عمر وچ ، 1963 وچ ، انھاں نے جامعۃ العربیہ اسلامیہ زیری تو‏ں سند وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی، انھاں نے پاکستان دا سفر کیندا، جتھے انھاں نے لاہور دے جامعہ اشرفیہ وچ تعلیم حاصل کيتی، تے محمد ادریس کاندھلوی تے رسول خان ہزاروی جداں علما دے تحت روایات اُتے نظر ثانی کيتی۔ بعد وچ اوہ دارالعلوم کراچی وچ اپنی اعلیٰ تعلیم جاری رکھنے تو‏ں پہلے، محمد شریف کشمیری دے ماتحت، جامعہ خیر المدارس وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی ملتان چلے گئے، جتھے انھاں نے محمد شفیع دے ماتحت فتوی وچ مہارت حاصل کيتی۔ روحانی شعبے وچ ، انھاں نے ابتدائی طور اُتے کراچی وچ محمد شفیع تو‏ں بیعت (آغاز) حاصل کيتی۔ 1979 وچ ، رمضان دے دوران، انھاں نے محمد اللہ حافظ تو‏ں بیعت لی، تے دو سال بعد انھاں نے انہاں تو‏ں روحانی جانشینی حاصل کيتی۔

کیریئر

احمد اللہ 1968 وچ بنگلہ دیش واپس آئے تے انھاں نے جامعۃ العربیہ اسلامیہ زیری وچ پڑھانا شروع کیندا، جتھے انھاں نے 23 سال تک درس نظامی دے تقریباً ہر مضمون د‏‏ی تعلیم دتی۔ اس مدت دے اختتام پر، انھاں شیخ الحادیث وچ ترقی دتی گئی۔ 1991 وچ ، محمد یونس د‏‏ی درخواست پر، انھاں نے جامعۃ الإسلامیہ پاٹیہ وچ شمولیت اختیار کيتی، جتھے انھاں نے چیف مفتی تے شیخ الحادیث د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، تے جتھے 20، 000 تو‏ں ودھ طلبہ نے انہاں د‏‏ی ہدایت اُتے صحیح بخاری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 2020 وچ کورونا وائرس وبائی امراض تے بوہت سارے ملکاں وچ اجتماعی نمازاں اُتے اس دے اثرات دے جواب وچ ، انھاں نے اک فتوی جاری کردے ہوئے کہیا کہ بنگلہ دیش د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے، جمعہ د‏‏ی نماز تے اجتماعی نمازاں دے بارے وچ وکھ وکھ فیصلے د‏‏ی لوڑ نئيں ا‏‏ے۔

انھاں نے 11 فروری 2020 نو‏‏ں بنگلہ دیش دے اسلامی فقہہ بورڈ دے تیسرے سیمینار د‏‏ی صدارت کی، جس وچ نعمت اللہ اعظمی مہمان خصوصی سن ۔ بورڈ دا قیام 2017 وچ ہويا سی، جس دے مرکزی سرپرست احمد اللہ سن ۔ 4 نومبر 2019 نو‏ں، اوہ انجمن اتحاد مدرسہ بنگلہ دیش دے نائب صدر بنے۔ عبد الحلیم بخاری د‏‏ی موت تے بورڈ دے اندر ہوݨ والے اندرونی تنازع دے بعد، اوہ 16 دسمبر 2023 نو‏‏ں اک ہنگامی اجلاس وچ بورڈ دے اک دھڑے دے چیئرمین منتخب ہوئے۔ دوسرے دھڑے د‏‏ی قیادت سلطان ذوق ندوی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 15 فروری 2024 نو‏ں، شوری کونسل دے ہنگامی اجلاس دے بعد، احمد اللہ نو‏‏ں جامعۃ الإسلامیہ پاٹیہ دا صدر منتخب کيتا گیا۔ انہاں کرداراں دے علاوہ، اوہ 15 نومبر 2020 نو‏‏ں راکھی اسلام بنگلہ دیش دے نائب صدر منتخب ہوئے، تے انھاں نے بنگلہ دیش تحفظ قرآن تنظیم دے چیف ایڈوائزر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اپنی پیشہ ورانہ زندگی وچ ، اوہ 'حافظ صاحب ہجور' دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ اوہ تن بیٹےآں تے چار بیٹیاں دے والد سن ۔

وفات

جامعۃ الإسلامیہ پاٹیہ وچ احمد اللہ د‏‏ی نماز جنازہ

2025 وچ احمد اللہ نے چٹاگانگ وچ چٹوگرام سٹی کارپوریشن دے لالخن بازار وارڈ دے نیشنل ہسپتال وچ علاج کرایا۔ اوہ 14 ستمبر 2025 نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ فالج د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔ ايس‏ے شام جامعۃ الإسلامیہ پاٹیہ وچ انہاں د‏‏ی نماز آخری رسومات ادا کيتی گئياں تے انھاں عزیزہ دے قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔ بی این پی رہنما، طارق الرحمن نے انہاں د‏‏ی وفات اُتے تعزیت دا اظہار کيتا۔

ہور ویکھو

• دیوبندی شخصیتاں د‏‏ی لسٹ