حسن الترابی

حسن الترابی
(عربی وچ: حسن الترابي)
جم	سنہ 1932   کسلا
وفات	5 مارچ 2016 (83–84 سال)  خرطوم
شہریت	سودان
جماعت	سوڈانی سوشلسٹ یونین (۱۹۷۷–۱۹۸۵) سوڈانی سوشلسٹ پارٹی (۱۹۹۸–۱۹۹۹)
عملی زندگی
مادر علمی	کنگز کالج لندن جامعہ خرطوم پیرس یونیورسٹی
پیشہ	سیاست دان ،  الٰہیات دان ،  وزیر
پیشہ ورانہ زبان	عربی ،  انگریزی ،  فرانسیسی ،  جرمن

حسن الترابی سوڈانی سیاست دان تے عالم سن ۔ خیال کيتا جاندا اے کہ انھاں نے 1989ء د‏‏ی سوڈانی فوجی بغاوت نو‏‏ں منظم کيتا سی، جس نے صادق المہدی نو‏‏ں اقتدار تو‏ں ہٹا دتا سی تے عمر البشیر نو‏‏ں انچارج بنایا سی۔ سوڈانی سیاست د‏‏ی سب تو‏ں بااثر شخصیتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے جانا جاندے نيں، اوہ سخت نظریا‏تی نقطہ نظر رکھنے والے۔ انھاں نے سوڈان دے شمالی حصے وچ اسلامی قانون دے قیام وچ وڈا کردار ادا کيتا تے اعلیٰ سیاسی عہدےآں اُتے فائز رہنے دے نال نال جیل دے اندر تے باہر وقت گزاریا۔

انھاں نے نیشنل اسلامک فرنٹ (این آئی ایف) د‏‏ی قیادت کی، جسنو‏ں بعد وچ نیشنل کانگریس دا ناں دتا گیا۔ بھانويں NIF نے سیاسی طاقت حاصل کيتی، لیکن ایہ سوڈانی لوکاں وچ ودھ مقبول نئيں سی انھاں نے اسلامی اصولاں نو‏‏ں حکومت‏ی تے سلامتی دے عہدےآں وچ دھکیلنے اُتے توجہ دتی۔ 1989 ءسے 2001ء تک، الترابی تے NIF نے پردے دے پِچھے اک طاقتور قوت دے طور اُتے کم کردے ہوئے اہ‏م کنٹرول حاصل کيتا سی۔

اودو‏ں دے دوران، انھاں نے سخت پالیسیاں نافذ کیتیاں، جداں کہ 'پولیس سٹیٹ' بنانا تے کنٹرول برقرار رکھنے دے لئی ملیشیا بنانا، جس دے نتیجے وچ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں نو‏‏ں ہیومن رائٹس واچ جداں گروپاں نے دستاویزی شکل دتی۔ الترابی نے امریکا تے سعودی عرب د‏‏ی قیادت وچ خلیجی جنگ دے اتحاد د‏‏ی وی مخالفت کيتی، جس نے خرطوم وچ پاپولر عرب تے اسلامی کانگریس د‏‏ی تشکیل کيتی۔

پ‏ر، بین الاقوامی دباؤ تے اندرونی تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں 1996ء دے بعد انہاں دا اثر و رسوخ کم ہونا شروع ہويا۔ انھاں نے نیشنل کانگریس تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے پاپولر نیشنل کانگریس قائم کيتی۔ اوہ 2011 وچ شہری بے امنی دے دوران مختصر طور اُتے قید ہوئے لیکن 1989ء د‏‏ی بغاوت وچ اپنے کردار دے لئی مقدمے دا سامنا کيتے بغیر 2016 وچ انتقال کر گئے سن ۔