حمزہ حسن شیخ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
حمزہ حسن شیخ
Hamza Hassan.jpg
ادیب
پیدائشی نامحمزہ حسن
قلمی نامحمزہ حسن شیخ
ولادت13 جولائ‏ی 1985ء ڈیرہ اسماعیل خان
ابتداڈیرہ اسماعیل خان، پاکستان
اصناف ادبشاعری، افسانہ ، ناول نگار، نثر
تصنیف اولSome Moments of Love
تصنیف آخرRolling Gems
معروف تصانیفThirst All Around, Museum of Reminiscence


حمزہ حسن شیخ، 13 جولائ‏ی 1985 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ اوہ پاکستان دے نوجوان رومانوی شاعر تے ناول نگار نيں تے اپنی رومانوی نظماں تے شاعری د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نيں۔[1]

ابتدائی زندگی[لکھو]

حمزہ حسن شیخ دریائے سندھ دے سنگھم اُتے واقع شہر، ڈیرہ اسماعیل خان وچ پیدا ہوئے۔[2] انہاں دا بچپن اسی شہر وچ گزریا۔ انہاں دے والد خادم حسین شیخ وکیل تے سماجی شخصیت نيں۔ حمزہ نے ابتدائی تعلیم اپنے محلہ دے سرکاری سکول تو‏ں حاصل کيتی۔ انہاں دا تعلیمی سلسلہ مختلف سکولاں وچ جاری رہیا۔ بی اے دے بعد، اوہ اعلیٰ تعلیم دے لئی اسلام آباد آ گئے۔ یونیورسٹی وچ تعلیم دے نال نال انہاں نے غیر نصابی سرگرمیاں نو‏‏ں وی جاری رکھیا۔ اوہ اپنے کالج تے یونیورسٹی دے مجلات دے ایڈیٹر وی رہ‏‏ے۔[3]

ادبی زندگی[لکھو]

بچپن تو‏ں ہی انہاں نو‏‏ں بچےآں دے لئی لکھی گئی کہانیاں تے رسالے پڑھنے دا شوق سی ۔ انہاں نے اپنا پہلا مضمون پاکستان دے حوالے تو‏ں لکھیا جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 12 سال سی۔ اوہ مضمون بچےآں دے معروف رسالے ’’تعلیم تے تربیت‘‘ د‏‏ی زینت بنیا۔[4] اس دے بعد، انہاں نے باقاعدگی تو‏ں بچےآں دے لئی کہانیاں لکھنا شروع کر دتیاں۔ انہاں د‏‏ی کہانیاں پاکستان دے تمام روزناواں دے بچےآں دے صفحات تے میگزین وچ تواتر تو‏ں شائع ہُندی رہیاں۔ اس دوران انہاں نے کئی مقابلے جیندے تے مختلف ادارےآں تو‏ں کئی انعامات تے اعزازی اسناد حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کالج وچ ، جدو‏ں اوہ 16 سال دے سن، آپ نے اپنی پہلی انگریزی نظم تخلیق کيتی تے انہاں دا رجحان شاعری د‏‏ی جانب ودھدا چلا گیا۔[5] انہاں نو‏‏ں چھوٹی سی نظم وچ اچھوندا تخیل دینے اُتے بہت سراہا گیا۔ نظماں دے نال نال، انہاں نے بچےآں دے لئی وی لکھنا جاری رکھیا۔ استو‏ں علاوہ انہاں دیاں نظماں بین الاقوامی ادبی جریدے وچ وی چھپنا شروع ہو گئياں۔ انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں غیر ملکی شعرا تے ادبا نے سادگی، خوش بیانی، وضاحت، ایمانداری تے محبت د‏‏ی جدیدیت دا مکمل اظہار قرار دتا۔ آپ نے پوری توجہ نظم اُتے مرکوز رکھی تے 18 سال د‏‏ی عمر وچ کتاب دے مصنف بن گئے[2]۔

پہلی کتاب[لکھو]

انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی پہلی کتاب Some Moments of Love 2004 وچ منظر عام اُتے آئی[2]۔ Some Moments of Loveنے شاعر د‏‏ی ادبی زندگی تے شہرت وچ اہ‏م کردار ادا کیا۔ آپ د‏‏ی نظماں نو‏‏ں مشہور شاعر John Keats دے طرز اظہارکی بنا اُتے ’’پاکستان دا John Keats وی کہیا گیا۔ آپدیاں نظماں حیران کن وجدانی کیفیت تو‏ں لبریز نيں تے انہاں دے ہاں عاشقانہ وارفتگی، مٹھا مٹھا درد، خواب تے خواہش اک نال نمو پا کر جو منظر تخلیق کردے نيں، اوہ دلاں وچ گھر کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ آپ نے نظماں وچ مشاہدے، احساست تے رومان انگیز کیفیت نو‏‏ں نہایت خوبصورتی تو‏ں نظم کیتا اے تے انہاں د‏‏ی شاعری سادگی تے حساسیت دا آئینہ دار ا‏‏ے۔[6] جتھ‏ے آپ د‏‏ی نظماں وچ بہار د‏‏ی صبح، سردیاں د‏‏ی برف بار شاماں تے صحرا د‏‏ی تپش ملد‏ی ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے محبت، امید، خوشیاں تے خواب ہی نئيں بلکہ نا امیدی د‏‏ی جھلک وی نمایاں ا‏‏ے۔ آپ دیاں نظماں قاری دے دل نو‏‏ں چھوندی تے گدگدتی نيں اوران د‏‏ی نظماں وچ حسن د‏‏ی سحر آفراں کشش، محبت د‏‏ی سرگوشی، آرزو، خواب تے تعبیراں، امید تے بیم عمومی موضوعات نيں۔[7] اس کتاب د‏‏ی نہ صرف پاکستان وچ پزیرائی ہوئی بلکہ بھارت، انگلستان، نیوزی لینڈ تے امریک‏‏ا وچ وی اس کتاب نو‏‏ں خوب سراہا گیا۔ مشہور شاعر ڈاکٹر رام کرشنا سنگھ نے اس کتاب نو‏‏ں انہاں الفاظ وچ سراہا اے،

’’کتاب وچ شامل نظماں محبت دا گیت، خوشگوار خواباں تے اثرانداز خواہشات دا اظہار نيں جنہاں وچ اکثر نظماں وچ کلاسیکی ادب د‏‏ی جھلک نمایاں ا‏‏ے۔ انہاں دے تخیل د‏‏ی طاقت اس کتاب نو‏‏ں برصغیر دے انگریزی ادب وچ اہ‏م اضافے دے قابل بناندی اے ۔‘‘[8]

2013 وچ اس کتاب دا دوسرا ایڈیشن امریک‏‏ا تو‏ں شائع ہويا [8]۔

2009 وچ آپ د‏‏ی نظماں دا دوسرا مجموعہ Museum of Reminiscence منظر عام اُتے آیا جس نو‏‏ں بین الاقوامی ادبی حلفےآں تو‏ں پزیرائی تے توصیف حاصل ہوئی۔ ایہ کتاب 60 نظماں اُتے مشتمل سی جس وچ نہ صرف ماضی د‏‏ی یاداں دے حوالے تو‏ں بلکہ معاشرتی مسائل اُتے وی نظماں شامل سن۔ اس کتاب وچ جتھ‏ے فطرت تو‏ں محبت د‏‏ی نظماں د‏‏ی کمی نئيں، اوتھ‏ے ایہ محبت وچ جدائی تے نارسائی دے گیت وی نيں تے شاعر نے کسی ناصح مشفق د‏‏ی ہمدردی دا مستحق بننے د‏‏ی بجائے کرب ذات نو‏‏ں انہاں نظماں وچ منتقل کیاا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں امید، جذبے، غصے تے کھوئے ہوئے پیار دے ملے جلے اظہارکا مجموعہ قرار دتا گیا۔ قدرت دے حسن دے حوالے تو‏ں انہاں د‏‏ی چھوٹی چھوٹی نظماں نو‏‏ں دنیا دے قدرتی حسن نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے د‏‏ی کوشش قرار دتا گیا۔ بین الاقوامی ادیب تے انگلستان دے نقاد برنارڈ ایم جیکسن، بھارت دے جریدے Metverse Muse وچ لکھدے نيں،

’’حمزہ حسن شیخ، پاکستان دے تخلیقی نعمتاں تو‏ں مالامال شاعر نيں، ایہ خوش آئند گل اے کہ انہاں دا دوسرا شعری مجموعہ وی میری نظراں دے سامنے ا‏‏ے۔ اک نوجوان تے نوعمر شاعر د‏‏ی ایہ اک بہترین کتاب اے جو بین الاقوامی معیار د‏‏ی ا‏‏ے۔ بوہت سارے پڑھنے والے انہاں دے نال گزرے تجربات تے یاداں تو‏ں متاثر ہون گے جو ایتھ‏ے اُتے شیشے د‏‏ی طرح رومانوی اشعار وچ بکھرے پئے نيں۔[9] ‘‘

ٓ 2013 وچ اس کتاب دا دوسرا ایڈیشن امریک‏‏ا تو‏ں شائع ہويا۔ آپ دیاں نظماں عربی، فارسی، اردو دے علاوہ علاقائی زباناں وچ وی ترجمہ ہو چکیاں نيں[10]۔

پہلا ناول[لکھو]

2011 وچ آپ نے اپنے پہلے ناولThirst All Around تو‏ں اکیہواں صدی دے ناول نگاراں د‏‏ی فہرست وچ اپنے ناں دا اضافہ کیا۔۔[11] ناول دا مرکزی خیال یونیورسٹی دے طلبہ د‏‏ی زندگی دے اردگرد گھُمدا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے اک طالب علم آندا اے تاں بوہت سارے خواب بندا اے، بہت ساریاں امیداں لے ک‏ے آندا ا‏‏ے۔ محبت، توجہ تے بے رخی دے ذائقاں تو‏ں آشنا ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے کرداراں وچ محبت، منافقت، حسد، پیار تے فلرٹ جداں جذبات د‏‏ی بھرپور عکاسی کيتی گئی سی۔ انہاں نے عورتاں دے لئی انسانی لالچ تے بلیک میلنگ جداں موضوعات نو‏‏ں چھوٹے کرداراں وچ خوب نبھایا جو انسانی جبلت د‏‏ی مخالف سمت د‏‏ی عکاسی کردی اے تے جنہاں دا سچی محبت تو‏ں کوئی سروکار نئيں ہُندا بلکہ انہاں نو‏‏ں انسانی اجسام تو‏ں دلچسپی ہُندی ا‏‏ے۔[12] Thirst All Around وچ سب د‏‏ی پیاوہدی عکاسی کيتی گئی اے تے ناول وچ جذبات نگاری تے منظر کشی د‏‏ی ہنر مند ی نظر آندی ا‏‏ے۔ دو سالاں وچ اس ناول دے تن ایڈیشن پاکستان، بھارت تے امریک‏‏ا تو‏ں شائع ہو چکے نيں[13]

فکشن[لکھو]

2013 وچ آپ د‏‏ی افسانوی کہانیاں دا پہلا مجموعہ Rolling Gems منظر عام اُتے آیا۔ 15 کہانیاں اُتے مشتمل کتاب وچ مختصر کہانیاں اک دشوار، مکمل تے دلکش موندی د‏‏ی طرح بکھری ہوئیاں نيں۔ ہر کہانی اپنے اندر اک ڈراما سموئے ہوئے اے جس نو‏‏ں بولدے مکالمے زندہ تے حرکت تو‏ں بھرپور بنا‏تے نيں۔۔[14] جذبات تے متاثر کن اظہار تو‏ں بھری ایہ کہانیاں اپنے اندر ماحولیا‏ت‏ی پرارسریت، معما تے جادو لئی ہوئے نيں جو دکھ تے اندورنی جذبات د‏‏ی خوش کن تے خوبصورت دنیا سموئے ہوئے نيں۔ انہاں د‏‏ی کہانیاں وچ زندگی دے سارے مسائل سر گوشیاں کردے سنائی دیندے نيں تے زندگی متحرک دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ حمزہ نے اپنی کتاب Rolling Gems وچ پاکستانی معاشرے د‏‏ی جرات دے نال عکاسی د‏‏ی ا‏‏ے۔[15] آپ انگریزی دے نال نال اردو افسانہ وی لکھدے نيں تے انہاں دے کئی افسانے پاکستان دے معروف جریدے وچ شائع ہو چکے نيں[16]

بچےآں دا ادب[لکھو]

حمزہ حسن شیخ نے بچےآں دے ادیب دے طور اُتے وی بہت کم کیتا اے تے انہاں نو‏‏ں دلکش تخیلات اُتے بھرپور سراہا گیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی پہلی کتاب مٹی د‏‏ی خوشبو نو‏‏ں 2004 وچ نیشنل بک فائدنڈیشن ایوارڈ تے اعزازی سند تو‏ں وی نوازیا گیا۔[17]مٹی د‏‏ی خوشبو وچ شامل کہانیاں متنوع موضوعات د‏‏ی حامل نيں۔ انہاں نے اس کتاب وچ ضمیر د‏‏ی آواز اُتے لبیک کہنے تے ملک تے قوم دے لئی مضر عوامل د‏‏ی نشان دہی تے انہاں د‏‏ی روک سی م دے لئی کردار ادا کرنے د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا اے تے وطن د‏‏ی محبت، تعلیم د‏‏ی لگن، محنت دے کرشماں، بچےآں تو‏ں جبری مشقت ،بیگار کیمپاں تے دہشت گردی جداں ناسور نو‏‏ں موضوع بنایا ا‏‏ے۔ 2007 وچ انہاں د‏‏ی کہانیاں د‏‏ی دوسری کتاب آکاش دا جھومرمنظر عام اُتے آئی۔ آکاش دا جھومربھی انہاں دے پہلے مجموعہ دا تسلسل ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ وی انہاں نے معاشرتی برائیاں د‏‏ی نشان دہی تے وطن عزیز تو‏ں محبت دے جذبات نو‏‏ں اجاگ‏ر کیا۔ بچےآں د‏‏ی اپنے اسلاف دے کارنامےآں تو‏ں آگاہی، پاک وطن دے دفاع دے لئی جان قربان کرنے والے شہداء د‏‏ی یاد، قائداعظم دے فرمودات اُتے عمل درآمد، وطن تو‏ں محبت تے اس دا تحفظ آپ دے محبوب موضوعات رہے[16]۔2008 وچ انہاں د‏‏ی تیسری کتاب بن پنکھ دے پنچھی شائع ہوئی۔ اس کتاب وچ کچھ حقیقی واقعات د‏‏ی جھلکیاں وی در آئیاں نيں۔ اس مجموعے وچ منشیات د‏‏ی لعنت، چوری د‏‏ی مزمت تے ضمیر د‏‏ی آواز د‏‏ی اہمیت اجاگ‏ر د‏‏ی گئیاں نيں۔ حمزہ نو‏‏ں بچےآں دے ادب دے خیال تے فکر تے اسلوب دے حوالے تو‏ں انفرادیت حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے 1997 تو‏ں لےکے 2003 تک بچےآں دے لئی خوب لکھیا۔ انہاں د‏‏ی تحاریر پاکستان دے تمام نامور اخبارات تے رسالے دا زینت بنیاں۔[18]

مترجم[لکھو]

ْحمزہ حسن شیخ نے ادب د‏‏ی دنیا وچ بطور مترجم وی خوب کم کیا۔ انہاں نے اردو ادب دے نامور شعراوادباء د‏‏ی تحاریر دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ انہاں نے پنجابی تے سرائیکی ورگی علاقائی زباناں دے ادب کاانگریزی وچ ترجمہ کرکے بین الاقوامی نقاداں تے مصنفین تک پہنچانے وچ اہ‏م کردار ادا کیا۔[19] تاکہ اوہ پاکستانی ادب دے بارے وچ آگاہ ہون۔ انہاں نے مشہور شاعرہ امرتا پریتم د‏‏ی پنجابی نظماں دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا تے انہاں د‏‏ی کتاب 2013 وچ Splashes of Moonlight دے ناں تو‏ں شائع ہوئی[20]

کتاباں[لکھو]

شاعری[لکھو]

Some Moments of Love[21]

Museum of Reminiscence[10]

نثر[لکھو]

Thirst All Around[13]

Rolling Gems[22]

ترجمہ[لکھو]

Splashes of Moonlight[20]

اردو[لکھو]

مٹی د‏‏ی خوشبو[23]

آکاش دا جھومر[24]

بن پنکھ دے پنچھی [25]

ایوارڈ[لکھو]

1۔ نیشنل بک فاؤنڈیشن ایوارڈ ۔۔۔۔۔ 2004[26]

اعزازات[لکھو]

صوبہ خیبر پختونخوا تے ڈیرہ اسماعیل خان دے پہلے انگریزی ناول نگار[27]

صوبہ خیبر پختونخوا تے ڈیرہ اسماعیل خان دے پہلے انگریزی کہانی نگار[28]

ڈیرہ اسماعیل خان دے پہلے بچےآں دے ادیب[29]

حوالے[لکھو]

  1. کور, ارپنا (2012). سارک ڈیلیکیٹ Book. نويں دہلی: فاونڈیشن آف سارک رائیٹرز اینڈ لٹریچر, 27. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2. Sheikh, Hamza Hassan. Some Moments of Love . Lahore : Shirkat Press, 2004. Vol. 1 .
  3. 3. Creation. Creation . Islamabad : Numl, 2007.
  4. 5. Khokhar, Dr. Muhammad Iftikhar. Bachoun ke adeeboun ki directory. Islamabad : Dawa'h Academy , 2000.
  5. Mcknight, Gina. Hamza Hassan. Interviews . [Online] 04 27, 2013. [Cited: 09 21, 2013.] http://ginamc.blogspot.com/2013/04/hamza-hassan.html?spref=fb.
  6. Hamza Hassan Sheikh – Page 3 – This WordPress.com site is the bee's knees
  7. Mehboob Azmi, Daily Jinnah – Hamza Hassan Sheikh
  8. 8.0 8.1 10. Sheikh, Hamza Hassan. Some Moments of Love . New York : Lulu , 2013.
  9. Review of Museum of Reminiscence . Jackson, Bernard M. 2010, Metverse Muse , p. 190.
  10. 10.0 10.1 Museum of Reminiscence . Museum of Reminiscence . [Online] 08 17, 2013. [Cited: 09 21, 2013.] http://www.lulu.com/shop/hamza-hassan-sheikh/museum-of-reminiscence/paperback/product-21193491.html.
  11. Sheikh, Hamza Hassan. Thirst All Around . Blogspot . [Online] 12 18, 2010. [Cited: 5 4, 2013.] http://www.hamzahassansheikh.blogspot.com/.
  12. Gill, Dr. Stephen. Thirst All Around . [Online] 12 18, 2010. [Cited: 4 5, 2013.] http://www.hamzahassansheikh.blogspot.com/.
  13. 13.0 13.1 Lulu. Thirst All Around . Thirst All Around . [Online] 08 24, 2013. [Cited: 09 21, 2013.] http://www.lulu.com/shop/hamza-hassan-sheikh/thirst-all-around/paperback/product-21174432.html.
  14. 17. Stringer, David Allen. Flap. [book auth.] Hamza Hassan Sheikh. Rolling Gems . New York : Lulu, 2013.
  15. Muhammad Akram Kunjahi, Daily Meezan e Adil, D.I.Khan, 1st March 2014 – Hamza Hassan Sheikh
  16. 16.0 16.1 Khurshid Rabbani, Quarterly Ghanimat, Karachi. January-March 2014 – Hamza Hassan Sheikh
  17. Caur, Arpana. Saarc delegate Book . New Delhi : Foundation of Saarc Writers and Literature , 2012.
  18. Khushal Nazir, Daily Pakistan, 12th March, 2014 – Hamza Hassan Sheikh
  19. 19. PAL. Pakistani Literature . Islamabad : Pakistan Academy of Letters , 2009.
  20. 20.0 20.1 Lulu. Splashes of Moonlight . Lulu.com. [Online] 08 18, 2013. [Cited: 09 10, 2013.] http://www.lulu.com/shop/hamza-hassan-sheikh/splashes-of-moonlight/paperback/product-21193790.html.
  21. Some Moments of Love . Some Moments of Love . [Online] 08 16, 2013. [Cited: 09 21, 2013.] http://www.lulu.com/shop/hamza-hassan-sheikh/some-moments-of-love/paperback/product-21162846.html.
  22. Rolling Gems . Rolling Gems . [Online] 08 16, 2013 . [Cited: 09 21, 2013.] http://www.lulu.com/shop/hamza-hassan-sheikh/rolling-gems/paperback/product-21162781.html.
  23. Matti Ki Khushboo | Open Library
  24. Aakash Ka Jhoomar | Open Library
  25. Bin Pankh Ke Panchi | Open Library
  26. 18. Caur, Arpana. Saarc delegate Book . New Delhi : Foundation of Saarc Writers and Literature , 2012.
  27. Patricia Prmie, Bernard M Jackson, Dr. Kalpna Rajput. Hamza Hassan Sheikh . Some Moments of love . [Online] 12 18, 2010. [Cited: 09 11, 2013.] http://www.somemomentsoflove.blogspot.com/.
  28. Stringer, David Allen. Flap. [book auth.] Hamza Hassan Sheikh. Rolling Gems . New York : Lulu, 2013.
  29. Khurshid Rabbani, Daily Pakistan, 24th November 2013 – Hamza Hassan Sheikh