دی لیجنڈز آف دی پنجاب

دی لیجنڈز آف دی پنجاب
ترمیم

دی لیجنڈز آف دی پنجاب (The legends of the Punjab) (پنجاب دے افسانے) ہندوستان وچ برطانوی راج دے اک افسر کپتان رچرڈ کارنیک ٹیمپل دی پنجاب دِیاں لوک داستاناں اُتے لِکھی گئی کتاب اے، جیہدے ذِریعے پنجابی لوک داستاناں دُنِیا وچ متعارف ہوئِیاں۔ "حکایات پنجاب" دے نام نال مجلس ترقی ادب لاہور نے ایہدا اردو ترجمہ کرکے چھاپیا۔

کتاب دی تیاری

رچرڈ کارنیک ٹمپل نے ’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ تِن جِلداں وچ مرتّب کِیتی۔ ایہدی پہلی جِلد 1884ء وچ دُوسری 1885ء تے تِیسری 1900ء وچ چھپی۔ ’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ دے حوالے توں لِکھیا اے:

’’ایہناں وِچوں دو اشخاص چن٘گی شہرت شہرت حامل نیں، جیہناں نے ہندوستان دِیاں لوک داستاناں نُون دُنِیا وچ متعارف کروایا۔ اک وِلیئم کروک اے، جیہنے دو جِلداں وچ شمالی ہندوستان دِیاں لوک داستاناں (1894ء) دا مطالعہ کِیتا۔ اَج وی اوہدا کوئی مدمقابل نئِیں۔ دُوسرا رچرڈ کارنیک ٹیمپل اے جیہنے تِن جِلداں وچ ’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ (1900ء - 1884ء) وچ اعلا معیار قائم کِیتا۔ اوہنے زبانی مواد نُوں جمع کرکے ایہدا ترجمہ، ترتِیب، تفصِیل، تبصرہ تے درجہ بندی کر کے آپ چھپوایا۔‘‘

مواد دی دستیابی

’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ دِیاں لوک داستاناں پنجاب دے طول و عرض وچ گھم پھر کے مُختلِف کھیتراں دے لوکاں، بھٹ میراثیاں تے گوئِیاں کولوں اکٹِھیاں کِیتِیاں گئِیاں۔ ایہناں کہاݨِیاں وچ نثری تے شعری دوویں انداز شامل نیں۔ لوک کہاݨِیاں پنجاب وچ عام نیں، ایہ ہر پنڈ، بستی، سواݨِیاں تے نیاݨیاں دی محفل وچ موجُود ہُندیاں نیں۔ ایہ اوہ لوک کہاݨِیاں نیں جیہڑِیاں دادِیاں نانِیاں نیاݨیاں نُوں سݨاؤندِیاں نیں۔ دُوسرے پاسّے لوک گیت وی بہت نیں لیکن ایہناں نُوں گاؤݨ سݨاؤݨ والے بھٹ ہَولی ہَولی گَھٹ رہے نیں۔

آر سی ٹیمپل نے ’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ وچ لوک کہاݨِیاں اکٹھِیاں کرن وچ مدد فراہم کرن والے کچھ زمِینداراں اور مُنشِیاں دا شُکریہ ادا کِیتا اے لیکن ایہ کہاݨِیاں اوہنے جیہناں کولوں وی سُݨِیاں اوہناں دا نام نئِیں لِکھیا۔ پنجابی لوک کہاݨِیاں نُوں پِیڑھِیو پِیڑھی اگّے ودھاؤݨ تے سݨاؤݨ والے لوکاں نُوں اَج وی پنجاب وچ میاں، میر تے قریشی دے ناماں نال پکاریا جان٘دا اے۔

موضُوعات

’’دی لیجنڈز آف دی پنجاب‘‘ دِیاں تِن جِلداں وچ کُل اناہٹ کہاݨِیاں شامل نیں۔ ایہناں وچ جِنّاں، بُھوتّاں، دیوئاں، ڈائݨاں، مکارناں، سپّاں، جل پرِیاں، جادُو ٹُوݨے، ٹوٹکے وغیرہ دے موضُوعات نُوں ابھاریا گیا اے۔ آر سی ٹیمپل نے اس گل نُوں ثابت کرنا چاؤہن٘دا اے کہ برصغیر دی ثقافت بہت قدیم تے دقیانوسی اے۔ اس تصوّر دے پِچھے میکس مولر تے ایڈورڈ ۔ بی ۔ ٹائلر دی سوچ نظر آؤن٘دی اے۔ مولر آریائی سوچ مݨݨ والیاں وِچوں سی، اوہنے کہیا کہ برصغیر دا شمالی حِصہ وی آریاواں دا ہی اے، اِتھے دی اپݨی ثقافت وی اُبھری لیکن بعد وچ اس خِطے نے جنوبی حصے دی ثقافت نُوں اپنالیا۔ یورپی کھوجکاراں نُوں مولر دی ایہ گَل وی چن٘گی نہ لگی کہ پراݨے وقتاں وچ اِتھے دے لوک متمدن تے علُوم و فنون دے ماہر ہویا کردے سی۔

باہرلے جوڑ

حوالے