سکوٹو خلافت

Al Khilafa al Bilad Assudan
Al Khilafa al Bilad Assudan Daular Khalifar Sakkawato ; Al Khilafa Al Bilad As-Sudan
	1804–1903
	جھنڈا
	شعار: "بلاد السودان چ خلافتی ریاست"
	ترانہ: شاہی ڈھول بجانا
حیثیت	افریقی اسلامی خلافت
راجگڑھ	گودو; (1804); سکوٹو; (1804-1850), (1851-1902) ; برنن کونی; (1850) ; بورمی; (1903)
عمومی زباناں	عربی (سرکاری), ہاؤسا, فولا بولی
مذہب	اسلام
حکومت	اولیگارچی لوکراج; (1804–1832); مذہبی بادشاہی; (1832–1903);
سلطان
• 1804-1832	عثمان دان فودیو (پہلا)
• 1896–1903	محمد اتاہر (آخری)
وزیراعظم
• ???–1832	علی جیدو (پہلا)
• 1890-1903	محمد البخاری (آخری)
مقننہ	شوری
• ایوان بالا	سینٹ (عثمانی سلطنت)
تاریخ
• قیام	4 فروری 1804
• تابکن کراٹو	1804
• پہلا جانشینی بحران	1832
• گواکوکے دی لڑائی	1837
• اتلے نائیجیریا دے پروٹیکٹوریٹ دا اعلان	1 جنوری 1897
• دوجی بورمی لڑائی	29 جولائی 1903
کرنسی	درہم
ماقبل
	کانو سلطنت
	کتسینا سلطنت
	گوبر سلطنت
	زاریا سلطنت
	کانمبو بادشاہت
	دماگرام سلطنت
	اویو بادشاہت
	جوکون بادشاہتاں
	کیبی بادشاہت
	آروگنگو سلطنت
	سونگھائی بادشاہت
	اغادیس سلطنت
	تاؤریگ اولیگارچی
	ٹمبکٹو پاشات
	ماکینا سلطنت
	الکنتی ٹبر
موجودہ حصہ	ہن دے دیس نائیجیریا (حقیقی) ; کیمرون ; سانچہ:Country data برکینافاسو ; بنین ; چاڈ ; گھانا ; وسطی افریقی لوکراج ; ;

خلافت سکوٹو (Sokoto Caliphate) یا سلطنت فولانی (Fulani Empire) سکوٹو دے سلطان (موجودہ: سعد ابوبکر) د‏‏ی قیادت وچ شمالی نائجیریا وچ اک اسلامی روحانی برادری ا‏‏ے۔ ایہ فولانی جنگ دے دوران 1809 وچ قائم کيتی گئی۔^[۱]

سکوٹو خلافت ، نائیجیریا چ اک اسلامی ریاست سی ، جس دا سربراہ سکوٹو ریاست دا سلطان ساعدو ابوبکر سی ۔ ایدی بنیاد 18ویں صدی عیسوی دے شروع چ فولانی جہاد دے دوران رکھی گئی سی ۔ ایہہ زیریں صحرائے اعظم چ یورپی قبضے توں پہلے طاقتور سلطنتاں چوں اک سی ۔ ایہہ خلافت نوآبادیاتی دور چ وی قائم رہی اگرچہ اسدے اختیاراں گھٹ گئے سن ۔

پس منظر

فولانی روایتی طور تے خانہ بدوش تے چرواہے سن تے بھیڈاں بکریاں چاردے سن ۔ پورے لہندے افریقہ شہراں وچکار گھاہ دے میداناں چ رہندے سن ۔ ودھدی ہوئی تجارت پاروں بوہت سارے فولانی شہراں چ وی آباد ہوگئے تے اک علیحدہ اقلیت بنا لئی ۔

فولانی ذیادہ تر مسلمان سن تے علاقے چ بوتیاں ریاستاں دے حکمران وی مسلمان سن ۔ پر حکمراناں دا اسلام بوہت کمزور سی تے ڈرائے دھمکائے جان تے اوہ چھیتی ای اوہ اپنے پرانے روحاں تے بھوت پریت تے مشتمل دین ول پھر جاندے ۔ 17ویں تے 18ویں صدی عیسوی دے دوران فولانیاں نے اینہاں حکمراناں دے خلاف کئی بغاوت کیتیاں ۔ فولانیاں نے لہندے ساحل تے کئی نکیاں تے اکثر کجھ چر تک قائم رہن آلیاں اماراتاں قائم کیتاں ۔

علاقے دیاں سبتوں طاقتور ریاستاں ، ہاؤسا لینڈ دیاں شہری ریاستاں سن ۔ اینہاں دی آبادی دی اکثریت فولانیاں تے مشتمل سی جنہاں نوں عام طور تے دوجے درجے دے شہری سمجھئیا جاندا سی ۔ صدیاں دے اکٹھے رہن سہن نال اگرچہ فولانی تے ہاؤسا بوہت متحد ہو گۓ سن ۔ سرحدی ہاؤسا ریاستاں چوں اک گوبر سی ۔ ایس غریب ریاست دے حکمران سونگھائی سلطنت دے حکمران ٹبر چوں سن جہڑے اپنی فولانی تے ہاؤسا رعایا نال ظلم تے جبر کرن چ مشہور سن ۔

فولانی جہاد

گوبر وچ رہن آلا اک مشہور مذہبی مفکر عثمان دان فودیو سی ۔ گوبر دے حکمران باوا دی اجازت نال اسنے دیگال چ اک مذہبی بھائی چارے دی بنیاد رکھی ۔ بدلے چ نے ریاست نال وفاداری تے باوا دے بھتیجے یونفا نوں تعلیم دتی ۔ جدوں یونفا حکمران بنئیا ۔ اس نے دان فودیو دے بنائے بھائی چارے دی خودمحتاری ختم کرن تے دان فودیو نو ں قتل کرن دا فیضلہ کیتا ۔

دیگال دا دفاع کیتا گئیا پر اوہ یونفا دی فوج اگے ٹھہر نئیں سکدے سن اس لئی دان فودیو تے اسدے پیروکار گودو چلے گئے ۔ جلاوطنی دے دوران دان فودیو نے پورے علاقے چ مخالفاں دے خلاف جہاد دا اعلان کیتا ۔ جس نال فولانی جنگ شروع ہو گئی ۔ نتیجے دے طور چ فولانیاں دی وڈی گنتی تے کافی تعداد چ ہاؤسا لوکاں نے دان فودیو دے نال مل گئے ۔ اسنے اک عام بغاوت نوں ہوا دتی تے علاقے دیاں اکثر حکومتاں ڈگ پئیاں ۔ دان فودیو نوں نویں بنن آلی خلافت دا حکمران بنا دتا گئیا ۔

خلافت دا وادھا

ہاؤسا لینڈ اپنے مرکز توں فولانی تیزی نال پورے علاقے پھیل گئے ۔ لہندے دے کھلے میداناں تے قبضہ کر لئیا گئیا تے دکھن چ فولانیان نے یوروبالینڈ دے اتلے علاقےآں تے مل مار لئیا ۔ اینہاں نوں چڑھدے چ 1810ء چ کانیم بورنو بادشاہت نے ڈکئیا ۔

ہورویکھو

حوالے

↑ McKay, Hill, Buckler, Ebrey, Beck, Crowston, Weisner-Hanks. A History of World Societies. 8th edition. Volume C – From 1775 to the Present. 2009 by Bedford/St. Martin's. ISBM-13: 978-0-312-68298-9. "The most important of these revivalist states, the enormous Sokoto caliphate, illustrates the general pattern. It was founded by Usuman dan Fodio (1754–1817), an inspiring Muslim teacher who first won zealous followers among both the Fulani herders and Hausa peasants in the Muslim state of Gobir in the northern Sudan." p. 736.

باہرلےجوڑ

symbol =

[1] McKay, Hill, Buckler, Ebrey, Beck, Crowston, Weisner-Hanks. A History of World Societies. 8th edition. Volume C – From 1775 to the Present. 2009 by Bedford/St. Martin's. ISBM-13: 978-0-312-68298-9. "The most important of these revivalist states, the enormous Sokoto caliphate, illustrates the general pattern. It was founded by Usuman dan Fodio (1754–1817), an inspiring Muslim teacher who first won zealous followers among both the Fulani herders and Hausa peasants in the Muslim state of Gobir in the northern Sudan." p. 736.

[۱]