خپلو محل

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
خپلو محل
یابگو کھر
خپلو محل is located in پاکستان
خپلو محل
پاکستان چ تھاں ٹکانہ
عام جانکاری
قسممحل, عجائب گھر, ہوٹل
تعمیری سٹائلتبتی, کشمیری, لداخی, وسطی ایشیائی
تھاںخپلو, ضلع گھانچے, بلتستان, گلگت بلتستان
دیسپاکستان
کوارڈینیٹس35°09′06.70″N 76°20′07″E / 35.1518611°N 76.33528°E / 35.1518611; 76.33528
اُچائی2,600 میٹر (8,500 فٹ)
اساریا1840
بحالی2011
مالکیاگبو راجہ (1840–2005)
سرینا ہوٹل (2005 – ہن تک)
تعمیراتی ویروا
منزلاں4
اوارڈ تے انعامVirgin Holidays Responsible Tourism Award
UNESCO Asia Pacific Heritage Awards
بحالی ٹیم
بحالی فرمآغاخان ٹرسٹ فار کلچر

خپلو محل (بلتی: تھوقسی کھر ), مقامی طور اتے جسنوں یابگو کھرآکھیا جاندا اے [1] (مطلب "چھت اتے قلعہ"), ایہ اتلے پاکستان دے گلگت بلتسان دے علاقے بلتستان دے شہر خپلو چ اک پرانا قلعہ تے محل اے ۔ اس محل نوں اک ثقافتی نشان تے سیلانیاں لئی کھچ دی تھاں سمجھیا جاندا اے ,[2] ایہ محل 18ویں صدی دے ادھ چ نیڑے دے اک پرانے قلعے دی تھاں اتے اساریا گیا سی. اس محل نوں خپلو دے راجا دے شاہی محل طور ورتیا جاندا سی .


2005 توں 2011 تک اس محل دی بجالی دا کم آغا خان تریخی شہر پروگرام ہیٹھ آغاخان ٹرسٹ فار کلچر نے کیتا ۔اس ویلے اس محل چ اک ہوٹل ،جسنوں سرینا ہوٹل آلے چلاندے نیں تے بلتستان دی تریخ تے رہتل دا اک عجائب گھر اے.[3]

تھاں ٹکانہ[لکھو]

خپلو دا قصبہ بلتستان چڑھدے حصے چ, سمندر پدھر توں 2,600 میٹر (8,500 فٹ)اچائی اتے واقع اے تے ضلع گھانچے دا راجگڑھ اے ۔ سندھ دریا دا اک معاون شیوک دریا لداخ نوں جاندے اک پرانے تجارتی رستے دے نال نال قراقرم دے اچے پہاڑاں دے ساہمنےاوں خپلو توں لنگھدا اے .[4] خپلو محل خپلو شہر دے اتلے پاسے شیوک دریا دے دکھن چ واقع اے river[5][6] [7]محل دے پچھوں گھاٹی تھائیں اک ٹریک ضلع سکردو دے پنڈ پاری تک جاندا اے ۔[8]

تریخ[لکھو]

خپلو محل نوں 1840 چ یابگو راجہ دولت علی خان نے اسروایا[4][9] اس محل دی اساری دی تھاں اک نیڑلی پہاڑی توں اک وڈا پتھر سٹ کے لبھی گئی ،ایہ دوقسائی پنڈ چ رکیا تے ایتھے محل دی اساری کیتی گئی ۔[6] پرانا قلعہ اج دے محل دے لاگے واقع سی ۔ اپنی اساری مگروں خپلو محل نے پرانے قلعے دی تھاں شاہی رہائش دی تھاں لے لئی[4][9] جین ڈنکن مطابق, خپلو دے لوک قلعے اندر رہدے سن تےاوہناں نوں قلعے دے باہر اپنے گھر بنان دی اجازت نئیں سی۔ ایہ رواج کشمیر دےراجہ دے علاقے اتے مل مگروں مک گیا[10] 1590ء دے دہاکے چ بلتستان دے راجے مراد خان نے پہلے قلعے اتے [11] پانی تے رسد دی سپلائی کٹ کے مل مار لیا مراد خان دیاں فوجاں نے تن مہینے ملعے دا محاصرہ کیتی رکھیا جسدے نتیجے چ خپلو دے یابگو شاہی ٹبر دے 62ویں راجہ رحیم خان نے ہار من لئی. 1660ء دے دہاکے تے 1674 چ وی قلعہ حملہ آوراں دے مل ہیٹھ آیا.[7] یابگو ٹبر دے لوک 1972 چ اپنی ریاست مکن دے مگروں وی اس محل چ وسدے رہے . خپلو دا آخری راجہ جہڑا اس محل چ رہیا اوہ راجہ فتح علی خان سی ، جہڑا 1983ء چ مریا .[12]

آرکیٹیکچر[لکھو]

ایہ محل کشمیری تے بلتی دستکاراں دی مدد نال اساریا گیا.[6] وکھ وکھ علاقےآں دی سرحد اتے ہون پاروں اے محل ساخت چ تبتی ، کشمیری ،لداخی ،وسطی ایشیائی جھلک اے.[13][14]

محل چار منزلاں اتے مشتمل اے جہڑیاں لکڑی ،مٹی دیاں اٹاں تے کلے بنائیاں گئیاں نیں.[6] محل دے داخلے چ اک وڈا لکڑ دا بوہا لگیا ہویا اے ، جہڑا یابگو راجہ حاتم خان نے بلتستان دے وڈے حصے اتے مل مارن مگروں سکردو دے اک قلعے توں لیاندا سی[15] مین گیٹ توں اگانہہ رستہ ساہمنلے لان تک جاندا اے ،یابگو راجےآں دے دور چ اسنوں تہواراں دوران گان بجان لئی ورتیا جاندا سی ۔ محل دی لکڑ دی چھت اتے پینٹ نال ڈیڑائن بنائے گئے نیں.[12] سبتوں اتلی منزل دے ہال نوں نگرانی کمرے طور ورتیا جاندا سی ، جتھوں قراقرم پہاڑاں تے محل دے ویہڑےآں اتے نظر وکھی جاندی سی ۔[16]محل دے دوجےاہم کمرےآں چ شاہی ملاقاتی کمرہ (چوگورفتال) ،شاہی بالکونی(چوگوجاروکھ) ،شہزادی ڈریسنگ روم تے ملکہ دا کمرہ ، سن ۔[6]

محل دے نویں سرےاوں بحالی مگروں ، رہائشی علاقے دا اک حصہ ہوٹل طور ورتیا جاندا اے ، جسنوں سرینا ہوٹلز آپریٹ کردا اے تے ایتھے 35 مقامی ٹبراں دے لوک کم کردے نیں ۔ہوٹل چ 35 کمرے نیں ، جناں چوں 6 محل دی عمارت دے اندر نیں تے اپنی آمدنی دا 70٪ خپلو علاقے دی ترقی لئی ورتدے نیں ۔[5][17] جدوں کہ دوجا حصہ عجائب گھر دے طور ورتیا جاندا اے.[3]

بحالی[لکھو]

خپلو محل بلتستان دا دوجا قلعہ اے جسنوں آغا خان ٹرسٹ فار کلچر نے مڑبحال کیتا اے.[18] بحالی دا ایہ کم 2005 چ شروع ہویا تے 2011 چ مکمل ہویا. اس پراجیکٹ نوں فنڈ ناروے دی وزارت خارجہ نے اسلام آباد چ اپنے سفارت خانے راہیں دتے. امریکہ دی قومانتری ترقی دی ایجنسی(USAID) نے قلعےاندر بلتی کلچر دے نمائشی مرکز دی اساری چ مدد کیتی ، اس سنٹر نے اس تھاں دا دو تہائی تھاں گھیریا ہویا اے.[14] بحالی دا کم 400 مقامی ٹبراں دے لوکاں دی مدد نال کیتا گیا.[5] 2005 چ شروع ہون آلا سروے دا کم اس تھاں ٹوپوگرافیکل فیچراں دا سی, جس چ ایکٹرونک فاصلہ ناپ Electronic Distance) Measurement (EDM) آلے ورتے گئے. اس سروے نے محل دے کئی حصےآں دی اصل حالت لبھن چ مدد کیتی.[19] اس بحالی پراجیکٹ نوں وینس چارٹر دے بحالی میعاراں مطابق چلایا گیا.[19][20] اس بحالی دے کم چ مہیا کیتے گئے مٹیریل دی لاگت 3 کروڑ جدوں کہ کم کرن آلےآں دیاں تنخواہاں 2.5 کروڑ روپئیے توں ودھ بنیاں سن.[6]

شوٹگاں[لکھو]

فائل:Dayar-e-Dil full cast.jpg
دیار دل ڈرامے دی خپلو محل چ شوٹنگ

2014 چ ہم ٹی وی دی سنیئر پروڈیوسر مومنہ درید تے ٹی وی ڈریکٹر حسیب حسن نے اپنی ٹی وی سیریل دیار دل دی شوٹنگ لئی خپلو محل چنیا ۔ایہ سکردو چ شوٹ کیتا جان آلا پہلا ڈرامہ سی


ایوارڈ[لکھو]

محل دی بحالی دے کم نوں ورجن ہالیدیز ولوں سلاہیا گیا ، جس چ علاقے دی مقامی آبادی دے سماجی تے معاشی حالت چ فرق پیا ۔[21] 2012 چ خپلومحل نے غربت گھٹاؤ کیٹیگری چ بہترین پراجیکٹ دے طوراتے ورجن ہالیڈیز دا ذمہ دار سیاحتی ایوارڈ جتیا.[5][14]2013 چ یونیسکو ایشیا پیسیفک ایوارڈز نے خپلو محل نوں ،بھارت چ لال چمنی کمپاؤنڈ تے افغانستان چ د گریٹ سرائے دے نال Award for Distinction نال اعزازیا ۔[22] [23]


مشہور ڈرامہ دیار دل وی خپلو محل چ شوٹ کیتا گیا ۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Shah, Danial (June 2013). "Luxury with Heritage". Xpoze (Epoch Creatives) 6 (82). http://www.danialshah.com/publ/luxury_with_heritage_danial_shah.pdf. Retrieved on 12 ستمبر 2013. 
  2. (2003) Northern Areas: State of Environment and Development, Compiled by Scott Perkin, IUCN Pakistan, 119, 285. ISBN 969-8141-60-X. Retrieved on 14 September 2013. 
  3. 3.0 3.1 "How we save our past glories". The Nation. 9 September 2013. http://www.nationmultimedia.com/life/How-we-save-our-past-glories-30214356.html. Retrieved on 11 ستمبر 2013. 
  4. 4.0 4.1 4.2 Khawaja Jahan Zeb (July 2013). "Pakistan Tourism: Skardu – Baltistan". .de.pk (Pakistan German Business Forum): 30–31. http://pgbf.com.pk/newsletter_online/Magazine---June-Publication_178251078800.pdf. Retrieved on 13 ستمبر 2013. 
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 "Rescuing heritage: NGO gets tourism award for restoring 19th century palace in Baltistan". The Express Tribune. 16 November 2012. http://tribune.com.pk/story/466510/rescuing-heritage-ngogets-tourism-award-for-restoring-19th-century-palace-in-/. Retrieved on 14 ستمبر 2013. 
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 Ashiq Faraz (28 July 2013). "Resurrecting an old Raja's palace". The Express Tribune. http://tribune.com.pk/story/580833/resurrecting-an-old-rajas-palace/. Retrieved on 14 ستمبر 2013. 
  7. 7.0 7.1 "Residential castles (Khar) and mountain fortresses (Khardong) in Baltistan" (in German). Tibet Encyclopedia. International Institute for Tibetan and Buddhist Studies. http://www.tibet-encyclopaedia.de/burgen-in-baltistan.html. Retrieved on 14 September 2013. 
  8. Godfrey Thomas Vigne (1842). Travels in Kashmir, Ladak, Iskardo, the Countries Adjoining the Mountain-course of the Indus, and the Himalaya, North of the Panjab 2. London: Henry Colburn, 317–318. 
  9. 9.0 9.1 "Serena Khaplu Palace". Serena Hotels Pakistan. Serena Hotels. http://www.serenahotels.com/serenakhaplupalace/default-en.html. Retrieved on 26 May 2013. 
  10. Jane Ellen Duncan (1906). A Summer Ride Through Western Tibet. Smith, Elder & Company, 220–222. ISBN 978-1149011423. OCLC 457353027. 
  11. "Hatam Khan (ruler of Khaplu in Baltistan or Little Tibet)". Tibet Encyclopedia. International Institute for Tibetan and Buddhist Studies. http://www.tibet-encyclopaedia.de/hatam-khan.html. Retrieved on 14 September 2013. 
  12. 12.0 12.1 Kathleen Cox (1990). Fodor's the Himalayan Countries: North Pakistan, North India, Bhutan, Tibet, Nepal. Fodor's Travel Publications, 278. ISBN 978-0679017202. 
  13. سانچہ:Cite report
  14. 14.0 14.1 14.2 "Khaplu Palace wins international award". Dawn. 11 December 2012. http://dawn.com/2012/12/11/khaplu-palace-wins-international-award/. Retrieved on 26 May 2013. 
  15. Aga Khan Trust for Culture (2005). in Stefano Bianca: Karakoram: Hidden Treasures in the Northern Areas of Pakistan. Umberto Allemandi, 159. ISBN 978-8842213307. 
  16. Danial Shah (7 October 2012). "The royal treatment". The Express Tribune. http://tribune.com.pk/story/446311/the-royal-treatment/. Retrieved on 14 ستمبر 2013. 
  17. "NGO Receives Award for Rescuing 19th Century Baltistan Palace". Travel Business Review. 16 November 2012. http://www.highbeam.com/doc/1G1-308691733.html. Retrieved on 11 September 2013. سانچہ:Subscription required
  18. "Khaplu Fort, Baltistan". Pamir Times. 29 June 2011. http://pamirtimes.net/2011/06/29/pictorial-khaplu-fort-baltistan/. Retrieved on 26 May 2013. 
  19. 19.0 19.1 Muhammad, Salman (15 October 2009). "Introducing EDM Survey for Recording Vernacular Heritage and Sites in Pakistan". 22nd CIPA Symposium (Kyoto, Japan: The International Committee for Documentation of Cultural Heritage). http://cipa.icomos.org/fileadmin/template/doc/KYOTO/79.pdf. Retrieved on 14 ستمبر 2013. 
  20. "Khaplu Palace a genuine heritage of Baltistan". The Peninsula. 24 December 2012. http://thepeninsulaqatar.com/pakistanafghanistan/219242-khaplu-palace-a-genuine-heritage-of-baltistan-.html. Retrieved on 14 ستمبر 2013. 
  21. سانچہ:Cite report
  22. "Baltistan palace wins Unesco award". Dawn. 11 September 2013. http://dawn.com/news/1042061/baltistan-palace-wins-unesco-award. Retrieved on 11 ستمبر 2013. 
  23. Shabbir Mir (10 September 2013). "UNESCO Heritage Awards 2013: Khaplu Palace receives award of distinction". The Express Tribune. http://tribune.com.pk/story/602080/unesco-heritage-awards-2013-khaplu-palace-receives-award-of-distinction/. Retrieved on 11 ستمبر 2013. 

باہرلے جوڑ[لکھو]

]