دولت اخیضری
 | |||||||||
| مذہب | اسلام | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
دولتِ اخیضری (866ء – 1093ء) اک اسلامی ریاست سی جو اقلیمِ یمامہ وچ 866ء وچ امیر محمد بن یوسف اخیضری حسنی ہاشمی قرشی نے قائم کيتی۔
اخیضریاں دا آغاز
[سودھو]اخیضری حسنی، ہاشمی تے قرشی سن تے انہاں دا اصل وطن مدینہ منورہ سی۔ انہاں وچ سب توں مشہور شخصیت محمد بن یوسف بن ابراہیم بن موسیٰ بن عبد اللہ بن حسن بن حسن بن علی بن ابی طالب سن، جنہاں نوں اخیضر صغير (اخیضر صغیر) کہیا جاندا سی۔ انھاں نے یمامہ وچ آ کے اک آزاد ریاست قائم کيتی جو بعد وچ دولتِ اخیضری کہلائی۔
لفظ "الأخیضر" سب توں پہلے یوسف بن ابراہیم (محمد دے والد) دے لئی استعمال ہويا، لیکن چونکہ انہاں دے بیٹے محمد اخیضری صغیر نے اک مستقل ریاست قائم کيتی، اس لئی ایہ لقب انہاں توں ودھ مشہور ہويا۔[۱][۲]
سیاسی پس منظر
[سودھو]اخیضریاں دا پہلا ظہور 251ھ / 862ء وچ ہويا، جدوں اسماعیل سفاک بن یوسف اخیضر نے عباسی خلافت دے خلاف تہامہ وچ بغاوت دی تے مکہ اُتے حملہ کر دتا۔ اس نے مکہ دے عباسی امیر جعفر بن عیسیٰ بن موسیٰ نوں بھگا دتا، بیت المال لُٹیا تے دارالامارہ نوں اگ لگیا دتی۔ اس دے بعد اوہ مدینہ منورہ دی طرف ودھیا۔
اہلِ مدینہ نے مزاحمت دی تے شہر نوں قلعہ بند کيتا۔ سخت جنگ دے بعد اسماعیل نوں پسپا ہونا پيا، مگر اوہ دوبارہ مکہ لُٹیا تے شہر دا محاصرہ کے لیا۔ دو ماہ تک مکہ دے لوک بھکھ و تریہہ وچ مبتلا رہے۔ فیر اوہ جدہ دی طرف گیا تے تاجراں دا مال لُٹ لیا۔
عباسی مہم تے معرکۂ عرفات
[سودھو]عباسی خلیفہ المعتز باللہ (251–255ھ / 862–866ء) نے اسماعیل دے خلاف اک فوج بھیجی جس دی قیادت محمد بن احمد بن عیسیٰ تے عیسیٰ بن محمد مخزومی دے ہتھ وچ سی فوج عرفات دے میدان وچ اسماعیل توں جا ٹکرائی۔ جنگ دے دوران اسماعیل نے فوجِ عباسی نوں شکست دتی تے ہزار توں ودھ حاجیاں نوں قتل کر دتا۔
اس دے بعد اوہ جدہ واپس چلا گیا، لیکن جلد ہی مرضِ جدری (چمک) وچ مبتلا ہو کے 252ھ / 863ء وچ مر گیا، اودوں اس دی عمر صرف 22 سال سی
محمد اخیضر صغير دی قیادت
[سودھو]اسماعیل دی موت دے بعد اس دا بھائی محمد اخیضر صغير قیادت اُتے آیا، جو اودوں چالیس برس توں ودھ عمر دا سی۔ عباسیاں نے اک ہور لشکر بھیجیا جس دی قیادت ابو ساج اشروشنی دے پاس سی اس فوج نے محمد اخیضر نوں شکست دتی، جس دے بعد محمد نے تہامہ توں پسپائی اختیار کيتی تے یمامہ دی طرف ہجرت کر گیا، جتھے اس نے اپنی ریاستِ اخیضریہ دی نیہہ رکھی۔[۳][۴]
یمامہ دی حالتِ سابقہ
[سودھو]دولتِ اخیضری دے قیام توں پہلے یمامہ وچ کئی مستقل قبیلے آباد سن :
شمال وچ بنو تمیم
مرکز وچ بنو حنیفہ
جنوب وچ بنو ہزان (عنزہ) تے بنو النمر بن قاسط
مغرب وچ قبائلِ باہلہ
جدوں کہ جنوبی حصےآں وچ بنو کعب بن عامر بن صعصعہ آباد سن ۔ اسی طرح کچھ بدوی قبیلے وی یمامہ دے میداناں وچ گھمدے پھردے سن، جداں بنو نمیر، بنو کلاب تے بنو عُقَیل۔
حوالے
[سودھو]
| ||||||
