دولت طاہریہ (یمن)
دولت طاہریہ | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1454–1517 | |||||||||
 طاہری سلطنت ہلکے سبز رنگ وچ تے ائمہ زیدیہ گہرے سبز رنگ وچ دکھائے گئے نيں | |||||||||
| دار الحکومت | زبید | ||||||||
| عام زباناں | عربی زبان | ||||||||
| مذہب | اہل سنت | ||||||||
| حکومت | سلطنت | ||||||||
| Sultan | |||||||||
| تاریخی دور | دورِ اوائلِ جدید | ||||||||
• قیام | 1454 | ||||||||
• موقوفی نطام | 1517 | ||||||||
| کرنسی | دینار | ||||||||
| آیزو 3166 رمز | [[آیزو 3166-2:|]] | ||||||||
| |||||||||
| موجودہ حصہ | |||||||||
دولتِ طاہریہ (855ھ – 946ھ / 1454ء – 1539ء) یمن دی اک مسلم سلطنت سی جس دی نیہہ امیر عامر بن طاہر ذرحانی الیافعی نے رسولی سلطنت دے زوال دے بعد رکھی۔ اس نے حصن المقرانہ نوں راجگڑھ بنایا۔[۱][۲][۳] طاہریاں نے یمن دے بوہتے علاقےآں اُتے قبضہ کر ليا سی، سوائے شمالی پہاڑی خطےآں (صعدہ، صنعاء تے انہاں دے آلے دوالے) دے جو ائمہ زیدیہ دے زیرِ اثر سن ۔ انہاں دا اقتدار ظفار، الشحر تے تہامہ دے کنارےآں تک پھیل گیا تے اپنے آخری دور وچ اوہ صنعاء اُتے وی قابض ہو گئے۔[۴][۵][۶][۷]
تریخ
[سودھو]طاہری خاندان دراصل رداع (صوبہ البیضاء) دے مقامی دینی مشائخ وچوں سی، جو بنی رسول دے زیرِ اثر علاقے وچ رہندے سن ۔ رسولی سلطنت دے آخری بارہ برساں وچ امیر ظافر عامر بن طاہر ذرحانی نے حکمران خاندان دے باہمی اختلافات توں فائدہ چُکیا تے 1454ء وچ ملک مسعود ابو قاسم بن اشرف اسماعیل توں حکومت پُرامن طور اُتے سنبھال لی۔
بھانويں طاہری حکمران اپنے پیش رو رسولی بادشاہاں دی طرح طاقتور نئيں سن، مگر انھاں نے زبید، عدن، رداع وغیرہ وچ متعدد آبانبار، پل تے مدارس تعمیر کيتے۔ انہاں دے آثار وچ سب توں مشہور مدرسہ عامريہ اے، جسنوں ملک ظافر عامر بن عبد الوہاب نے 1504ء وچ تعمیر کروایا۔ ایہ عمارت اج وی باقی اے تے یونیسکو عالمی ورثہ دی لسٹ وچ شامل کيتے جانے دے لئی نامزد اے۔[۸] روایت اے کہ بعد وچ امام مہدی محمد بن احمد بن حسن نے اسنوں منہدم کرنے دا ارادہ کيتا سی کیونجے اوہ اسنوں “کفارِ تاویل” دی يادگار سمجھدے سن ۔
طاہری بادشاہاں نے اپنے دورِ حکومت وچ ہور یمنی سلطنتاں دی طرح تعز، عدن تے تہامہ دے علاقےآں وچ اپنی گرفت مضبوط کرنے وچ ودھ وقت صرف کیتا، جتھے ممالیک تے بعض مقامی قبیلے (جداں معازبہ) وی اثر و رسوخ رکھدے سن ۔ انھاں نے حضرموت دے شہر الشحر اُتے وی قبضہ کیتا، جدوں اوتھے دے مقامی بادشاہ نے عدن اُتے حملہ کرنے دی کوشش کيتی۔ طاہریاں نے اوتھے اسعد بن اسماعيل نہمی نوں گورنر مقرر کيتا۔ [۹]
طاہری فوجاں نے اک وقت وچ صنعاء اُتے وی قبضہ کر ليا سی، مگر اوتھے ائمہ زیدیہ دے باہمی تنازعات دے بعد جدوں اوہ دوبارہ متحرک ہوئے تاں امام مؤيد نے شہر اُتے قبضہ کر ليا۔ اس اُتے ملک ظاہر عامر بن عبد الوہاب نے شہر واپس لینے دے لئی چڑھائی کی، لیکن 870ھ / 1466ء وچ اک معردے ميں اوہ ماریا گیا۔ اس دے بعد اس دا بھائی ملک مجاجد تخت اُتے بیٹھیا، مگر اس نے صنعاء اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دا ارادہ ترک کر دتا تے زیدیاں نوں شمالی علاقے چھڈ دیے۔
ملک مجاجد نے 25 سال (883ھ / 1478ء تک) حکومت کیتی، جس دوران اس نے سلطنت نوں مستحکم کيتا تے بغاوتاں نوں کچلا۔ اس دے بعد حکومت اس دے بھتیجے عبد الوہاب بن داود الطاہری (الملقب بـ المنصور) دے سپرد ہوئی۔ الملک المنصور دے دور وچ راجگڑھ جبن توں عدن تے فیر تعز منتقل کيتا گیا۔ اس نے اپنے 11 سالہ دور وچ خاص طور اُتے تہامہ دے علاقےآں اُتے توجہ دتی، وادی زبید دے پانی دی منصفانہ تقسیم دا نظام قائم کیتا، کئی مدارس تے مسیتاں تعمیر کيتياں تے پرانی عمارتاں دی مرمت کروائی۔[۱۰] .[۱۱]
حکمراناں دی لسٹ
[سودھو]| نمبر | حاکم | دورِ حکومت (ہجری) | دورِ حکومت (عیسوی) |
|---|---|---|---|
| 1 | ظافر عامر بن طاہر | 858ھ – 870ھ | 1454 – 1466ء |
| 2 | المجاہد علی بن طاہر | 870ھ – 883ھ | 1466 – 1479ء |
| 3 | المنصور عبد الوہاب بن داؤد | 883ھ – 894ھ | 1479 – 1489ء |
| 4 | ظافر عامر بن عبد الوہاب | 894ھ – 923ھ | 1489 – 1517ء |
| 5 | عامر بن داؤد الطاہری | 923ھ – 946ھ | 1517 – 1539ء |
حوالے
[سودھو]- ↑ کتاب تاريخ الدولة الطاهرية، محمد احمد الفيصلي، ص 858ھ؛ هجر العالم ومعاقله باليمن، القاضي اسماعيل بن علي الأكوع؛ قرة العيون بأخبار اليمن الميمون، عبد الرحمن الشيباني الزبيدي المذحجي؛ روح الروح فيما أجري بعد المئة التاسعة من الفتن والفتوح، أبو جعفر العلوي الكوكباني؛ المنتقى من تاريخ اليمن الإسلامي، طه حسين هديل۔
- ↑ الموسوعة اليمنية؛ القبيلة والمدينة والمجال في العالم العربي والإسلامي، راضي دغفوس؛ الساطع في تاريخ قبیلے الضالع؛ التاريخ العامر لليمن، محمد يحيى حداد؛ هوية السلطة في اليمن، أحمد علي الأحصب۔
- ↑ الدولة الطاهرية، إسماعيل مصلح أبو سويد الحجاجي المذحجي؛ عدن في عهد الطاهريين، عباس حسين علوي فرحان؛ بنو رسول وبنو طاہر وعلاقات اليمن الخارجية في عهدهما، عبد العال المفصل؛ الفتوح المرادية، ابن داعر (القرن الحادي عشر الهجري)؛ الإكليل، الهمداني، الجزء الثاني۔
- ↑ معجم البلدان والقبیلے العربية - إبراهيم أحمد المقحفي- الجزء 2 - الصفحة 1615
- ↑ طرفةالأصحاب في معرفة الأنساب
- ↑ العالم العربي في التاريخ الحديث (بزبان عربی)۔ العبيكان للنشر
- ↑ السلطان سليمان القانوني سلطان البرين والبحرين (بزبان عربی)۔ burujbooks
- ↑ The Madrasa Amiriya of RadaUNISCO world Heritage center last retrieved 23 جون 2013 Archived 14 ديسمبر 2017 at the وے بیک مشین
- ↑ [۱] المركز الوطني للمعلومات Archived 15 يناير 2019 at the وے بیک مشین
- ↑ Venetia Aim Porter,The History and Monuments of the Tahirid dynasty of the Yemen 858-923/1454-1517 p.1
- ↑ Halil İnalcık, Donald Quataert (1994). An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. Cambridge University Press. p. 320. ISBN 0-521-34315-1.
- [۲]الموسوعة المعرفية الشاملةArchived 2008-12-29 at the وے بیک مشین