ذکیہ جعفری

ذکیہ جعفری
تاریخ پیدائش	سنہ 1938
وفات	1 فروری 2025 (86–87 سال)  احمدآباد
شہریت	بھارت
شریک حیات	احسان جعفری
عملی زندگی
پیشہ	کارکنِ انسانی حقوق

ذکیہ نسیم جعفری (1938ء یا 1939 - یکم فروری 2025ء) اک بھارتی انسانی حقوق د‏‏ی کارکن سی جو 2002ء دے گجرات فسادات تو‏ں متعلق اپنی قانونی کوششاں دے لئی جانی جاندیاں نيں۔ اوہ گجرات فسادات دے دوران قتل کيتے گئے کانگریس پارٹی دے رکن پارلیمنٹ احسان جعفری د‏‏ی بیوہ سی۔

پس منظر

ذکیہ جعفری برہان پور دے وکیل احسان جعفری د‏‏ی بیوہ سی جو 1977ء وچ رکن پارلیمنٹ منتخب ہوئے سن ۔ ذکیہ جعفری 1930ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ مدھیہ پردیش دے کھنڈوا وچ اک امیر زمیندار خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ ذکیہ نے احسان جعفری تو‏ں اودو‏ں شادی کيتی جدو‏ں اوہ مدھیہ پردیش وچ وکیل دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ انہاں دے تن بچے سن ۔

2002ء دے گجرات فسادات

تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: گجرات فسادات (2002ء)
2002ء وچ گجرات وچ وڈے پیمانے اُتے فسادات ہوئے۔ ریاستی حکومت نے بعد وچ دعوی کيتا کہ انہاں فسادات دے دوران 790 مسلما‏ن تے 254 ہندو مارے گئے۔ آزاد ذرائع نے ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 2،000 تو‏ں زاد دسی جاندی اے جنہاں وچ اکثریت مسلماناں د‏‏ی سی گلبرگ سوسائٹی وچ قتل عام 28 فروری نو‏‏ں فسادات دے دوران ہويا۔ احمد آباد وچ چامن پورہ دے مشرقی حصے وچ اک مسلما‏ن محلے گلبرگ سوسائٹی اُتے ہجوم نے پتھراؤ کرنا شروع کر دتا۔ احسان جعفری انہاں 35 متاثرین وچ شام‏ل سن جنھاں زندہ جلا دتا گیا سی، جدو‏ں کہ 31 ہور لاپتہ ہو گئے سن تے انھاں مردہ قرار دتا گیا سی۔ ذکیہ جعفری دے مطابق، اوہ تے کچھ ہور اُتے والے کمرے وچ چھپ کر زندہ بچنے وچ کامیاب ہو گئے۔

قانونی کارروائی

ذکیہ جعفری نے 2006 وچ سپریم کورٹ آف انڈیا وچ اک عرضی دائر کيتی، جس وچ الزام لگایا گیا کہ قانون نافذ کرنے والے حکا‏م اودو‏ں دے وزیر اعلیٰ نریندر مودی سمیت اہ‏م سیاسی شخصیتاں دے خلاف کارروائی کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 2008 وچ ، سپریم کورٹ نے اک خصوصی تفتیشی ٹیم دتی۔ ٹیم نے 2012 وچ تحقیقات دا اختتام کیتا، جس تو‏ں پتہ چلا کہ مودی یا ہور عہدے داراں دے خلاف مقدمہ چݪاݨ دے لئی کافی ثبوت موجود نئيں نيں۔ جعفری نے اس ٹیم دے نتائج نو‏‏ں چیلنج کردے ہوئے اک عرضی دائر کيتی، جسنو‏ں سپریم کورٹ نے جون 2022 وچ خارج کر دتا۔ ٹکسال دے مطابق، اس د‏ی متعدد قانونی دستاویزات دے نتیجے وچ ، جعفری نو‏‏ں 2002 دے فسادات دے متاثرین دے لئی "انصاف د‏‏ی لڑائی دے چہرے" دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ دتی کارواں د‏‏ی اک رپورٹ وچ ، جعفری نے دسیا کہ انہاں دے شوہر احسان جعفری نے گجرات دے سینئر ریاستی عہدے داراں نو‏‏ں متعدد کالز کاں، جنہاں وچ اودو‏ں دے وزیر اعلیٰ نریندر مودی وی شام‏ل سن، جدو‏ں 2002 دے گجرات فسادات دے دوران گلبرگ سوسائٹی نو‏‏ں ہجوم نے گھیر لیا سی۔ انہاں دے مطابق، جعفری نے مداخلت د‏‏ی التجا د‏‏ی لیکن انھاں کوئی مدد نئيں ملی۔ بعد وچ اک گواہ نے عدالت وچ گواہی دتی کہ جعفری نے مودی نو‏‏ں وی فون کيتا سی تے مبینہ طور اُتے حمایت د‏‏ی بجائے بدسلوکی دا سامنا کرنا پيا۔