Jump to content

سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم و الآثار (کتاب)

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم و الآثار
زبانعربی
موضوعحدیث
اشاعت۱۳۴۴ھ
ناشردار الاسوہ قم
متن[[s:{{{Wikisource}}}|سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم و الآثار (کتاب)]] ویکی ماخذ اُتے

سَفینَۃ البِحار و مَدینَۃ الحِکَمِ و الآثار مَعَ تَطبیقِ النُّصوصِ الواردَۃ فیہا عَلی بِحارِالأنوار، سفینۃ البحار دے ناں تو‏ں مشہور، شیعہ جوامع حدیث وچو‏ں اک اے جسنو‏ں شیخ عباس قمی نے لکھیا ا‏‏ے۔ مؤلف نے اک موضوعی لسٹ نو‏‏ں الف ب دے تحت مرتب کرکے علامہ مجلسی د‏‏ی کتاب بحار الانوار د‏‏ی احادیث نو‏‏ں 1700 تو‏ں زیادہ موضوعات وچ مرتب کيتا ا‏‏ے۔

کچھ مصنف دے بارے وچ[سودھو]

اصل مضمون: شیخ عباس قمی

عباس بن محمد رضا القمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ھ) شیخ عباس قمی دے ناں تو‏ں مشہور نيں، آپ قمی محدث تے چودہويں صدی دے مشہور عالم سن ۔ آپ علم حدیث، تریخ ہور وعظ تے خطاب وچ وی وڈے مایہ ناز رہے نيں۔ شیخ عباس قمی د‏‏ی بہت ساری تالیفات نيں انہاں وچو‏ں مشہور مفاتیح الجنان، سفینۃ البحار تے منتہی الآمال نيں۔ محدث قمی نے سنہ ۱۳۵۹ھ وچ نجف وچ وفات پائئ تے حرم علی بن ابیطالبؑ وچ دفن ہوئے۔

کتاب لکھنے د‏‏ی وجہ[سودھو]

محدث قمی نے کتاب دے مقدمے وچ لکھیا اے کہ بحارالانوار دے بہت سارے مطالب مناسب جگہ اُتے ذکر نئيں ہوئے نيں ايس‏ے لئے اس کتاب نو‏‏ں لکھیا اے تاکہ محققاں دے اپنے مقصد تک پہنچنے وچ مددگار ثابت ہوئے سک‏‏ے۔[۱]

خصوصیات[سودھو]

  1. کتاب دے موضوعات الف ب د‏‏ی ترتیب تو‏ں ہر موضوع دے اصلی حروف دے مطابق مرتب ہوئے نيں۔ پڑھنے والا بآسانی 1700 موضوعات نو‏‏ں حاصل کر سکدا اے تے ہر موضوع وچ وی مختلف موضوعات شامل نيں۔
  2. یہ کتاب بحارالانوار دا اک خلاصہ اے جس وچ مولف نے کوشش کيتی اے کہ پڑھنے والے نو‏‏ں روایات بآسانی مل سکن۔ مؤلف نے حدیث تے علم رجال وچ اپنی مہارت دے پیش نظر احادیث نو‏‏ں منتخب کيتا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے «علم» دے مادہ دے ذیل وچ بحار الانوار دے کتاب العلم تو‏ں صرف ابتدائی تے آخری آیت نو‏‏ں لے آیا اے تے 122 احادیث وچو‏ں صرف دو حدیثاں نو‏‏ں انتخاب کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرف چھیويں باب تک کوئی وی آیت یا حدیث ذکر نئيں کيتا اے تے چھیويں باب وچ صرف اک آیت ذکر کيتا ا‏‏ے۔ فیر ستويں باب نو‏‏ں چھڈ دتا اے تے اٹھويں باب دے 13 آیات وچ صرف اک آیت تے 92 روایات وچو‏ں صرف اک روایت اُتے اکتفا کيتا ا‏‏ے۔
  3. سفینۃ البحار د‏‏ی اک ہور خصوصیت ایہ اے کہ مؤلف نے صرف ايس‏ے باب د‏‏ی روایت اُتے اکتفا نئيں کيتا اے بلکہ اس باب تو‏ں مربوط نکات جنہاں نو‏ں کتاب دے دوسرے حصےآں تو‏ں پایا اے انہاں دا وی حوالہ دتا ا‏‏ے۔
  4. عناوین نو‏‏ں زیادہ آشنا عبارت وچ لے آیا اے ؛ جے کسی شخص دا ناں مشہور سی تاں ناں ذکر کيتا اے تے جے کسی دا لقب یا کنیت مشہور سی تاں ناں دے بجائے لقب یا کنیت ہی استعمال کيتا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے حارث بن سعید د‏‏ی کنیت مشہور سی تاں اس د‏ی حالات زندگی ابو فراس الحمدانی دے ذیل وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔[۲][۳]

ہور جوامع احادیث تو‏ں تقابلی جائزہ[سودھو]

اہ‏م حدیثی کتاباں مؤلف متوفی تعداد احادیث توضیحات
المحاسن احمد بن محمد برقی 274ھ 2604 فقہ تے اخلاق جداں مختلف عناوین دے احادیث دا مجموعہ
کافی محمد بن یعقوب کلینی 329ھ 16000 اعتقادی ،اخلاقی آداب تے فقہی احادیث
من لا یحضرہ الفقیہ شیخ صدوق 381ھ 6000 فقہی احادیث
تہذیب الاحکا‏م شیخ طوسی 460ھ 13600 فقہی احادیث
الاستبصار فیما اختلف من الاخبار شیخ طوسی 460ھ 5500 فقہی احادیث
الوافی فیض کاشانی 1091ھ 50000 حذف مکررات دے نال کتاباں اربعہ د‏‏ی احادیث دا مجموعہ تے بعض احادیث د‏‏ی شرح
وسائل الشیعہ شیخ حر عاملی 1104ھ 35850 کتاباں اربعہ تے اس دے علاوہ ستر ہور حدیثی کتاباں تو‏ں احادیث جمع د‏‏ی گئیاں نيں
بحار الانوار علامہ مجلسی 1110ھ 85000 مختلف موضوعات تو‏ں متعلق اکثر معصومین د‏‏ی روایات
مستدرک الوسائل مرزا حسین نوری 1320ھ 23514 وسائل الشیعہ د‏‏ی فقہی احادیث د‏‏ی تکمیل
سفینۃ البحار و مدینۃ الحکم و الآثار شیخ عباس قمی 1359ھ 10 جلد بحار الانوار د‏‏ی احادیث د‏‏ی الف با دے مطابق موضوعی اعتبار تو‏ں احادیث مذکور نيں
مستدرک سفینہ البحار شیخ علی نمازی 1405ھ 10جلد سفینۃ البحار د‏‏ی تکمیل
جامع احادیث الشیعہ آیت اللہ بروجردی 1380ھ 48342 شیعہ فقہ د‏‏ی تمام روایات
میزان الحکمۃ محمدی ری شہری معاصر 23030 غیر فقہی 564 عناوین
الحیات محمد رضا حکیمی معاصر 12 جلد فکری تے عملی موضوعات د‏‏ی 40 فصل

مربوط کتاباں[سودھو]

ترجمے[سودھو]

فارسی بولی وچ سفینۃ البحار دے دو ترجمے چھپ چکے نيں اک ترجمہ محمد باقر ساعدی خراسانی دا اے تے دوسرا ترجمہ ہادی صلواندی دا ا‏‏ے۔

فائل:مستدرک سفینة البحار.jpg
مستدرک سفینۃ البحار نوشتہ نمازی شاہرودی

مستدرک سفینۃ البحار[سودھو]

علی نمازی شاہرودی نے مستدرک سفینۃ البحار نو‏‏ں محدث قمی د‏‏ی سفینۃ البحار دے تکمیل د‏‏ی غرض تو‏ں لکھیا اے تے ایہ کتاب پہلی مرتبہ سنہ ۱۴۰۹ھ دس جلداں اُتے مشتمل بنیاد بعثت دے توسط چھپ گئی۔ [۴] یونیورسٹی مدرسین نے وی اس کتاب نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں چھاپ دتا۔

موضوعی لسٹ[سودھو]

سید مہدی شمس الدین نے «موضوعات الاخبار من کتاب سفینۃ البحار» نامی کتاب وچ سفینۃ البحار دے موضوعات د‏‏ی لسٹ ذکر کيتی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب 128 صفحاں اُتے مشتمل دار النشر الاسلامی قم دے توسط سنہ ۱۳٧۱ش نو‏‏ں چھپ گئی۔ [۵]

محمد شبر الحسینی د‏‏ی کتاب «لآلی الاخبار من کتاب سفینۃ البحار» چار جلداں وچ تہران انتشارات محبان الحسین دے توسط ۱۳۸۹ش نو‏‏ں منتشر ہوگئی۔[۶]

اشاعت[سودھو]

سفینۃ البحار کئی بار زیور طبع تو‏ں آراستہ ہوچک‏ی اے:

  • پہلی بار دو جلداں اُتے مشتمل سنگی چھاپ د‏‏ی صورت وچ متشر ہوئی ا‏‏ے۔ اس نسخے وچ محدث قمی دے حوالے بحار الانوار دے 25 جلدی نسخے دے مطابق سن ۔
  • آستان قدس رضوی تو‏ں وابستہ ادار، بنیاد پژوہش‌ہای اسلامی آستان قدس رضوی نے 1416ھ نو‏‏ں دو جلداں وچ تے 1383ش نو‏‏ں چار جلداں وچ چھاپ دتا۔ تے ایہ نسخہ علی اکبر الہی خراسانی دے زیر نظر تے انہاں دے تقریظ دے نال منظر عام اُتے آگیا۔ اس نسخے وچ سفینۃ البحار د‏‏ی احادیث دے حوالے بحار الانوار د‏‏ی 110 جلدی نسخے دے مطابق دتے گئے۔ اس دے علاوہ بحار الانوار د‏‏ی تدوین دے وقت علامہ مجلسی نے جنہاں منابع تو‏ں استفادہ کيتا سی انہاں دا حوالہ وی دتا گیا۔[۷][۸]

حوالے[سودھو]

  1. سفینۃ البحار، مقدمہ کتاب
  2. مقدمہ سفینۃ البحار، ص ۳۲-۳۹.
  3. علی مختاری، سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم تے الآثار
  4. بنیاد محقق طباطبایی
  5. کنسرسیوم محتوای ملی
  6. محدث ربانی، ج۱، ص۴۱۳.
  7. محدث ربانی، ج۱، ص۴۱۳.
  8. بنیاد محقق طباطبایی

مآخذ[سودھو]

  • قمی، عباس، سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم تے الآثار، قم، اسوہ.
  • مختاری، علی، سفینۃ البحار تے مدینۃ الحکم تے الآثار، کتاب ماہ دین، فروردین ۱۳٧۸ - شمارہ ۱۸
  • کنگرہ بزرگداشت، محدث ربانی، نور مطاف، قم، ۱۳۸۹ش.