سیموئل پی ہنٹنگٹن

سیموئل پی ہنٹنگٹن(انگریزی : Samuel P. Huntington) (18 اپریل 1927ء – 24 دسمبر 2008ء) اکّ امریکی سیاسیات دان سن جنہاں نوں سیاسی ترقی، جمہوریت، تے عالمی تنازعات بارے اپنے اثر انگیز نظریات دی وجہ نال جانیا جاندا اے۔ اوہ اپنی زیادہ تر تعلیمی زندگی (Harvard University) ہارورڈ یونیورسٹی وچ پروفیسر دے طور تے گزارن والے سن۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

ہنٹنگٹن نیویارک شہر وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں نے تعلیم حاصل کیتی:

• ییل یونیورسٹی توں بیچلر ڈگری
• یونیورسٹی آف شیکاگو توں ماسٹرز
• ہارورڈ یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی

اوہناں نے جوانی وچ ہی ڈاکٹریٹ( ) مکمل کر لئی تے جلد ہی سیاسیات وچ اہم سکالر بن گئے۔

تعلیمی کیریئر

ہنٹنگٹن نےہارورڈ یونیورسٹی وچ تدریس شروع کیتی تے عالمی سطح تے مشہور ہو گئے۔ اوہناں نے جریدہ خارجہ پالیسی (Foreign Policy) دی بنیاد وی رکھن وچ کردار ادا کیتا۔

اوہناں دی تحقیق دے اہم موضوعات سن:

• سیاسی استحکام

• جمہوریت دی ترقی

• سول–فوجی تعلقات

• عالمی ثقافتی تنازعات

• نمایاں تصانیف

نمایاں تصانیف

• سپاہی تے ریاست (۱۹۵۷ء)

اس کتاب وچ ہنٹنگٹن نے فوج تے سول حکومت دے تعلقات تے روشنی پائی تے پیشہ ور فوج دی حمایت کیتی۔

• بدلدے معاشرے وچ سیاسی نظام (۱۹۶۸ء)

اوہناں نے اس خیال نوں چیلنج کیتا کہ معاشی ترقی خود بخود جمہوریت لے آندی اے، تے مضبوط اداریاں دی اہمیت تے زور دتا۔

• تیسری لہر (۱۹۹۱ء)

اس وچ اوہناں نے “جمہوریت دی تیسری لہر” دا تصور پیش کیتا، جیہڑا ۱۹۷۰ء توں بعد دنیا وچ جمہوریت دے پھیلاؤ نوں بیان کردا اے۔

• * تہذیباں دا ٹکراو (۱۹۹۶ء)

ہنٹنگٹن دی سب توں مشہور کت(The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order) وچ اوہناں نے دلیل دتی کہ مستقبل وچ عالمی تنازعات نظریاتی یا معاشی نہیں بلکہ ثقافتی تے تہذیبی بنیاداں تے ہون گے۔

تہذیباں دا تصادم نظریہ

ہنٹنگٹن نے دنیا نوں مختلف تہذیباں وچ تقسیم کیتا، مثلاً:

• مغربی
• اسلامی
• چینی (سینک)
• ہندو
• آرتھوڈوکس
• لاطینی امریکی

اوہناں دے مطابقٹھنڈی لڑائی (Cold War) دے بعد عالمی سیاست دا مرکز انہاں تہذیباں وچ ٹکراؤ بن جائے گا۔ تنقید

حامیان دے مطابق ایہہ نظریہ عالمی سیاست نوں سمجھݨ وچ مددگار اے

ناقدین دے مطابق ایہہ حد توں زیادہ سادہ اے تے ثقافتاں وچ تقسیم نوں بڑھا سکدا اے

ورثہ

سیموئل پی ہنٹنگٹن نوں 20ویں صدی دے اہم ترین سیاسی مفکرین وچ شمار کیتا جاندا اے۔ اوہناں دے نظریات آج وی انہاں شعبیاں وچ اثر انداز ہن:

بین الاقوامی تعلقات

سیاسی ترقی

عالمی تنازعات دی تحقیق

وفات

ہنٹنگٹن دی وفات 24 دسمبر 2008ء نوں امریکہ وچ ہوئی۔

ویखو وی