شیورائی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
Shivrai
مرہٹہ سلطنت
قدر1/74th to 1/80th of روپیہ
جزو ترکیبیCopper
سالہائے ڈھلائی سازی1674 – 1830
گردش1674 – Late 1890s
{{#اگر:چت|چت|
}}
نمونہ"Shri / Raja / Shiv" or "Shri / Raja" in Devanagari script, in three or two rows.
{{#اگر:پٹ|پٹ|
}}
نمونہChhatra / Pati in Devanagari script, in two rows.

شیورائی تانبے دا اک سکہ جو مرہٹہ سلطنت دے دور حکومت وچ ڈھلا[۱] تے انیہويں صدی عیسوی دے اواخر تک خصوصاً بمبئی پریزیڈنسی وچ رائج رہیا۔[۲] سنہ 1830ء د‏‏ی دہائی تو‏ں پہلے شیورائی د‏‏ی قیمت روپئے دے اک بٹا چوہتر تو‏ں اک بٹا ايس‏ے تک ہويا کردی سی۔[۳] اُس وقت شیورائی دے تقریباً اک سو پنجاہ قسماں بازار وچ رائج سن ۔[۲]

سنہ 1885ء وچ برطانوی حکومت نے تمام مقامی محصلین (معاملت داراں) نو‏‏ں ایہ فرمان جاری کیتا کہ بازار وچ موجود تمام شیوارئی نو‏‏ں اکٹھا کرکے خزانے وچ جمع کرائاں۔[۲] اس فرمان دا مقصد ایہ سی کہ اس مقامی سکہ نو‏‏ں ختم کرکے نواں سکہ پیسہ رائج کرن جس د‏‏ی قیمت روپئے دے اک بٹا چونسٹھ د‏‏ی مساوی سی۔ سنہ 1890ء وچ معظم ایبٹ نے انہاں سکےآں نو‏‏ں یکجا کیتا تے تقریباً پچیس ہزار سک‏‏ے پڑھے۔[۲] انہاں دے مطابق ایہ سک‏‏ے مذکورہ فرمان دے بعد وی رائج رہ‏‏ے۔ ایہ سکہ انیہويں صدی دے اختتام تک رائج رہیا۔[۲]

عہد شیواجی دا شیورائی[لکھو]

Shivaji's Shivrai
Maratha Empire
قدر1/74th to 1/80th of روپیہ
قطر23 ملی میٹر
موٹائی4 ملی میٹر
جزو ترکیبیCopper
گردش1674 – 1890s
{{#اگر:چت|چت|
}}
Shivrai 01.jpg
نمونہShri / Raja / Shiv in دیوناگری script, in three rows.
تریخ نمونہ سازی1674
{{#اگر:پٹ|پٹ|
}}
Shivrai 02.jpg
نمونہChhatra / Pati in Devanagari script, in two rows.
تریخ نمونہ سازی1674

جب مرہٹہ جانباز شیواجی مرہٹہ سلطنت دے چھترپتی یعنی خود مختار فرماں روا بنے[۴] تاں عرصۂ تاجپوشی د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ تاجپوشی دے موقع اُتے خصوصی سک‏‏ے ڈھالے گئے جنہاں وچ سونے دا سکہ وی سی۔ سونے دے اس سک‏‏ے دا ناں "شیورائی ہون" رکھیا گیا۔[۵] انہاں سکےآں اُتے دیوناگری رسم الخط وچ "شری راجا شیو چھترپتی" کندہ کیتا گیا سی۔

دنداڈی شیورائی[لکھو]

Dudandi Shivrai
Maratha Empire
قدر1/74th to 1/80th of Rupee
قطر20 ملی میٹر
موٹائی4 ملی میٹر
جزو ترکیبیCopper
سالہائے ڈھلائی سازیMid 18th Century – 1818
گردشMid 18th to late 19th century
{{#اگر:چت|چت|
}}
Dudandi Shivrai 02.jpg
نمونہShri / Raja in Devanagari script, in two rows. "Shri" is underlined.
{{#اگر:پٹ|پٹ|
}}
Dudandi Shivrai 01.jpg
نمونہChhatra / Pati in Devanagari script, in two rows.

دنداڈی شیورائی (مراٹھی: दुदांडी शिवराई) پیشواواں دے عہد اقتدار وچ ڈھالے گئے۔[۶] دنداڈی دے لفظی معنی دو ڈنڈی دے ني‏‏‏‏ں۔[۷]

سک‏‏ے دے چت رخ اُتے اُتے د‏‏ی جانب "شری" نو‏‏ں خط کشیدہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس خط افقی دے نال اک ہور افقی خط اے جو لفظ "راجا" د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دونے خطوط تو‏ں دو ڈنڈی دا گمان پیدا ہُندا اے، ايس‏ے لئی سک‏‏ے دا ناں "دنداڈی" رکھیا گیا۔

ایسٹ انڈیا کمپنی دے عہد وچ[لکھو]

EIC's Shivrai
کمپنی راج
قدر1/74th to 1/80th of Rupee
قطر19 ملی میٹر
جزو ترکیبیCopper
سالہائے ڈھلائی سازی1820–1830
گردش1820 – Late 1890s
{{#اگر:چت|چت|
}}
نمونہNumeric Fasli year, "Raja" in Devanagari
{{#اگر:پٹ|پٹ|
}}
نمونہChhatra / Pati in Devanagari script, in two rows.

برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے 1820ء تو‏ں 1830ء دے درمیانی عرصے وچ پونہ وچ شیورائی ڈھالیا سی۔[۸] سابقہ شیورائی سکےآں دے برعکس انہاں نويں سکےآں اُتے سنہ ضرب وی لکھیا گیا سی۔[۹] ایہ سنہ فصلی تقویم دے مطابق لکھے گئے سن ۔[۸]

حوالے[لکھو]