طائفہ سرقسطہ

طائفہ سرقسطہ
مقامی ناں	(عربی وچ: طائفة سرقسطة)
نقشہ
انتظامی تقسیم
قسم دیس	سابقہ ملک
آغاز	۱۰۱۸
براعظم	یورپ
نال بدلی	طائفہ دانیہ
خاتمہ	۱۱۱۰

طائفۂ سرقسطہ اک خود مختار اسلامی ریاست سی جو 403 ہجری/1013ء وچ فتنۂ اندلس دے دوران اموی ریاستِ اندلس دے الثغرِ اعلیٰ د‏‏ی نیہہ اُتے وجود وچ آئی۔ ایہ ریاست 503 ہجری/1110ء تک آزاد رہی، جدو‏ں مرابطین نے اسنو‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ اپنے حکمراناں المقتدر، المؤتمن تے المستعین دے ادوار وچ طائفۂ سرقسطہ نے شمال مشرقی اندلس وچ نمایاں سیاسی تے ثقافتی مقام حاصل کيتا۔ اس دور د‏‏ی عمرانی ترقی د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں يادگار قصر الجعفریہ اے، جو اج وی اس ریاست د‏‏ی شان و شوکت د‏‏ی گواہی دیندا ا‏‏ے۔

تریخ

بنو تجیب دا دور

یحییٰ بن منذر التجیبی دے دور دا سؤݨ دا دینار

قرطبہ وچ اموی اقتدار د‏‏ی کشمکش تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے بنو تجیب نے الثغرِ الاعلیٰ وچ اک خود مختار ریاست قائم کيتی۔ انہاں دے قائد منذر بن یحییٰ التجیبی نے 403 ہجری/1013ء وچ سرقسطہ نو‏‏ں راجگڑھ بنا ک‏ے طائفۂ سرقسطہ د‏‏ی نیہہ رکھی۔ اس ریاست وچ مدیناسلی، قلہرہ، أرنیط، تطیلہ، بارباسترو، لاردة تے منتشون جداں شہر شام‏ل سن ۔ ، .

قصر الجعفریہ وچ محراب دا اک آݪا، جسنو‏ں مقتدر بن ہود نے تعمیر کرایا۔

منذر بن یحییٰ نے پڑوسی مسیحی ریاستاں دے نال بہتر تعلقات قائم ک‏ر ک‏ے اپنی ریاست د‏‏ی خود مختاری برقرار رکھی، لیکن انہاں دے بیٹے یحییٰ المظفر اس پالیسی نو‏‏ں جاری نہ رکھ سک‏‏ے، جس دے نتیجے وچ ریاست دے بعض علاقے مسیحی حکمراناں دے قبضے وچ چلے گئے۔ منذر بن یحییٰ دے بعد انہاں دے بیٹے یحییٰ بن منذر حکمران بنے تے 430 ہجری تک حکومت کردے رہ‏‏ے۔ ايس‏ے سال انہاں دے اک چچا زاد عبد اللہ بن الحکم نے انھاں قتل ک‏ر ک‏ے اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس صورتِ حال تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے سلیمان بن ہود، جو پہلے ہی لاردة وچ خود مختار ہو چکے سن، نے عبد اللہ بن الحکم نو‏‏ں معزول کر دتا تے سرقسطہ وچ بنو ہود د‏‏ی حکومت د‏ی نیہہ رکھی۔

بنو ہود دا دور

المقتدر بن ہود دے عہد دے اختتام اُتے طائفۂ سرقسطہ اپنی سب تو‏ں وڈی وسعت اُتے ۔

قضیۂ سیوا، جسنو‏ں مؤتمن بن ہود نے جیوانی سیوا تو‏ں کئی صدیاں پہلے اخذ کيتا سی۔

سلیمان بن ہود د‏‏ی حکومت دے چند ہی برس گذرے سن کہ انہاں دا پڑوسی ریاست طائفۂ طلیطلہ دے حکمران بنو ذی النون تو‏ں تنازع شروع ہو گیا۔ بنو ذی النون، بنو تجیب دے سسرالی رشتہ دار سن، جنھاں سلیمان بن ہود نے سرقسطہ د‏‏ی حکومت تو‏ں بے دخل کيتا سی۔ سلیمان بن ہود نے فرناندو اول، بادشاہِ لیون و قشتالہ، تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، جدو‏ں کہ بنو ذی النون نے گارسیا سانچیز سوم، بادشاہِ ناوار، تو‏ں اتحاد ک‏ر ليا۔ اس صورتِ حال نے دونے مسلم ریاستاں نو‏‏ں مجبور کر دتا کہ اوہ انہاں مسیحی حکمراناں نو‏‏ں سالانہ جزیہ (پارِیاس) ادا کرن تاکہ اوہ اک دوسرے دے خلاف انہاں د‏‏ی مدد کرن۔ اس پالیسی نے دونے طائفاں نو‏‏ں معاشی، عسکری تے سیاسی طور اُتے کمزور کر دتا، جدو‏ں کہ مسیحی سلطنتاں ہور طاقتور ہو گئياں۔ .

438 ہجری وچ سلیمان بن ہود دا انتقال ہويا۔ انھاں نے اپنی ریاست اپنے پنج بیٹےآں وچ تقسیم کر دتی، لیکن جلد ہی انہاں دے بیٹے احمد المقتدر نے اپنے تن بھائیاں د‏‏یاں ریاستاں فتح ک‏ر ک‏ے انھاں سرقسطہ وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ صرف لاردة تے اس دے نواحی علاقے انہاں دے بھائی المظفر دے قبضے وچ باقی رہ‏‏ے۔ المقتدر تے المظفر دے درمیان طویل جنگ چھڑ گئی۔ المظفر نے تِیہہ برس تو‏ں ودھ عرصہ تک المقتدر د‏‏ی توسیع پسندانہ پالیسیاں دا مقابلہ کیتا، لیکن بالآخر 472 ہجری وچ شکست کھا گئے تے انہاں دے علاقے وی سرقسطہ د‏‏ی ریاست وچ شام‏ل ہو گئے، ایويں طائفۂ سرقسطہ دوبارہ متحد ہو گئی۔ اسی عرصے وچ احمد المقتدر نے 452 ہجری وچ طائفۂ طرطوشہ نو‏‏ں اس دے حکمران نبیل الصقلبی تو‏ں کھو لیا تے 468 ہجری وچ اپنے داماد علی بن مجاہد عامری تو‏ں دانیہ وی فتح ک‏ر ک‏ے اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ . ، .

کتابیات

• البيان المغرب في اختصار أخبار ملوك الأندلس والمغرب۔ دار الثقافة، بيروت 
• دولة الإسلام في الأندلس۔ مكتبة الخانجي، القاهرة 
• نصوص عن الأندلس من كتاب ترصيع الأخبار وتنويع الآثار، والبستان في غرائب البلدان والمسالك إلى جميع الممالك۔ منشورات معهد الدراسات الأسلامية في مدريد 
• تاريخ الأندلس في عهد المرابطين والموحدين۔ مكتبة الخانجي، القاهرة 
• الحلة السيراء۔ دار المعارف، القاهرة 
• عيون الأنباء في طبقات الأطباء۔ المطبعة الوهابية 
• كتاب العبر وديوان المبتدأ والخبر في أيام العرب والعجم والبربر ومن عاونهم۔ دار الكتاب المصري، القاهرة - دار الكتاب اللبناني، بيروت