عبد السلام دی بغاوت

عبد السلام دی بغاوت
عمومی معلومات
نقصانات

عبد السلام دی بغاوت
نقصانات
انتظامی تقسیم
حصہ	بغاوت (فعل)

عبد السلام دی بغاوت
الخسائر

عبد السلام دی بغاوت

عبد السلام دا خاکہ، جو بيلو د‏‏ی کتاب سرد الكلام وچ شام‏ل اے

وہ نقشہ جو زمفارا، جوبر تے کیبّی دے علاقےآں نو‏‏ں ظاہر کردا اے

عبد السلام د‏‏ی بغاوت (ہوسا زبان: Tāwāyēn Abd al-Salam) خلافت سکوتو دے خلاف اک بغاوت سی جو مبینہ طور اُتے ہوسا قوم دے خلاف پائے جانے والے امتیازی سلوک دے احساس تو‏ں پیدا ہوئی۔ اس بغاوت د‏‏ی قیادت ملام عبدالسلام نے کی، جو ہوسا دے اک عالم سن تے اُنہاں رہنماواں وچ شام‏ل سن جنہاں نے اوہ بغاوت کيتی سی جس دے نتیجے وچ خلافت سکوتو د‏‏ی نیہہ پئی۔ وقت گزرنے دے نال اوہ اُنہاں انعامات تے مناصب تو‏ں مایوس ہوگئے جو انہاں نو‏ں ملے سن —کیونجے ہور رہنما، جنہاں وچو‏ں اکثر فُلانی نسل نال تعلق رکھدے سن، ودھ مراعات حاصل ک‏ر رہ‏ے سن ۔

ایہ بغاوت سلطان محمد بیلو جو خلافتِ صکتو دے دوسرے سلطان سن دے دورِ حکومت وچ ودھ شدّت اختیار کر گئی، بھانويں اس د‏ی جڑاں عثمان بن فودیو (بانی تے روحانی رہنما) د‏‏ی وفات تو‏ں وی پہلے کیتیاں نيں۔ فُلانی قائدین د‏‏ی مبینہ ترجیحی حیثیت تے خود نو‏‏ں ناکافی انعامات مݪݨ دے احساس نے ملام عبدالسلام نو‏‏ں خلافت د‏‏ی مرکزی اتھارٹی دے خلاف بغاوت اُتے آمادہ کيتا۔

عبدالسلام د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں بنیادی حمایت ہوسا قوم دے لوکاں تو‏ں ملی، جنہاں نو‏ں وی خلافتِ صکتو دے زیرِ انتظام غیر منصفانہ سلوک دا سامنا سی۔ انہاں دے بوہت سارے ساتھ‏ی تے باغی وی ہوسا نسل نال تعلق رکھدے سن، تے اوہ وی خلافت د‏‏ی انتظامیہ وچ خود نو‏‏ں پسماندہ تے محروم محسوس کردے سن ۔

اس دے علاوہ، بغاوت وچ شام‏ل ہوسا باغیاں وچ اوہ افراد وی سن جو خلافت سکوتو دے قیام تو‏ں پہلے ہوسا مملکتاں د‏‏ی مقامی اشرافیہ دا حصہ سن ۔ اپنی زمیناں تو‏ں بے دخل ہو ک‏ے تے خلافت د‏‏ی حکمرانی تو‏ں نجات حاصل کرنے دے لئی اوہ وی اس تحریک وچ شام‏ل ہوگئے، تاکہ فُلانی رہنماواں د‏‏ی برتری نو‏‏ں چیلنج کرن تے اپنا سابقہ اختیار و خودمختاری واپس لاں۔

عبد السلام تے اُنہاں دے ہوسا ساتھیاں د‏‏ی ایہ بغاوت خلافت سکوتو د‏‏ی مرکزی طاقت دے لئی اک وڈا چیلنج بنی۔ انہاں دا مقصد مبینہ عدم مساوات نو‏‏ں ختم کرنا تے سلطنت دے اندر اپنے سیاسی حقوق نو‏‏ں بحال کرنا سی۔

سرد الكلام

سلطان محمد بیلو جو اپنیاں تحریراں تے تاریخی روایات دے لئی مشہور نيں نے "سرد الكلام فيما جرت بيننا وبين عبد السلام" دے عنوان تو‏ں اک کتاب تصنیف کيتی، غالباً سن 1818ء دے اوائل وچ ۔ اس کتاب وچ بیلو نے اس بغاوت دا جامع بیان پیش کيتا ا‏‏ے۔ بیلو اپنی روایت دا آغاز عبد السلام دے پس منظر تے اُنہاں حالات د‏‏ی تفصیل تو‏ں کردے نيں جنہاں نے اس بغاوت نو‏‏ں جنم دتا۔ اس وچ عبدالسلام دے اوہ خطوط وی شام‏ل نيں جنہاں وچ انہاں نے سکوتو وچ رائج رجحانات اُتے سخت تنقید د‏‏ی سی اج دے دور وچ ایہ مخطوطہ عبدالسلام تے اس بغاوت دے بارے وچ معلومات دا بنیادی تے سب تو‏ں اہ‏م ماخذ شمار ہُندا ا‏‏ے۔

حوالے

کتابیات

• الترجمة الكاملة Archived 2023-07-30 at the وے بیک مشین ومخطوطات سرد الكلام