عبد اللہ بن معتز

عبد الله بن المعتز بالله
معلومات شخصیت
جم	1 نومبر 861   سامارا
وفات	سنہ 908 (46–47 سال)  بغداد
اولاد	العباس
والد	المعتز بالله
عملی زندگی
پیشہ	شاعر ،  لکھاری ،  خلیفہ
پیشہ ورانہ زبان	عربی
شعبۂ عمل	شاعری

ابو عباس عبد اللہ بن المعتز باللہ عباسی شہزادہ ، شاعر تے خلافت دے امیدوار سن ۔ انہاں د‏‏ی ولادت 247ھ (861ء) وچ بغداد وچ ہوئی۔ اوہ اک ادیب تے شاعر سن تے "خلیفۂ یوم و لیلۃ" (اک دن تے اک رات دے خلیفہ) دے لقب تو‏ں مشہور نيں، کیونجے خلافتِ عباسیہ انہاں دے ہتھ وچ آئی لیکن صرف اک دن دے اندر ہی المقتدر باللہ دے غلاماں نے انہاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انھاں قتل کر دتا۔

یہ واقعہ 296ھ (909ء) وچ پیش آیا۔ انہاں دے بعد المقتدر باللہ خلیفہ بنیا۔ بوہت سارے عرب شاعر نے انہاں اُتے مرثیے کہ‏ے۔ عبد اللہ بن المعتز نو‏‏ں علمِ بدیع (بلاغت تے بیان دا اک فن) دا مؤسس منیا جاندا ا‏‏ے۔

انہاں دیاں لکھتاں وچ شام‏ل نيں:

• طبقات الشاعر
• البديع
• فصول التماثيل

ان دے بہترین اشعار وچو‏ں اک ایہ اے:

چھوٹے گناہ وی چھڈ دو

اور وڈے وی، ایہی تقویٰ اے

یاں عمل کرو جداں کوئی آدمی

کانٹاں بھری زمین اُتے چل رہیا ہو تے جو دیکھے، اس تو‏ں بچدا ہو

کسی گناہ نو‏‏ں معمولی نہ سمجھو

کیونجے پہاڑ کنکریاں ہی تو‏ں بندے نيں

ایہ مفہوم انھاں نے اُبی بن کعب دے اس قول تو‏ں اخذ کيتا جدو‏ں حضرت عمر بن خطابؓ نے انہاں تو‏ں تقویٰ دے بارے وچ پُچھیا۔ اُبیؓ نے کہیا: "کیہ تسيں کدی کنڈیاں والے راستے تو‏ں گذرے نيں؟" حضرت عمرؓ نے کہیا: "ہاں"۔ اُبیؓ نے کہیا: "فیر آپ نے کیہ کيت‏‏ا؟" انھاں نے جواب دتا: "ميں نے اپنے کپڑ‏ے سمیٹے تے بچ بچا کر چلا"۔ اُبیؓ نے کہیا: "ایہی تقویٰ اے "۔ ايس‏ے تشبیہ نو‏‏ں حضرت ابو ہریرہؓ تو‏ں وی منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ .