عبد اللہ بن موسی بن نصیر
| عبد اللہ بن موسی بن نصیر | |
|---|---|
| تاریخ پیدائش |
|
| تاریخ وفات | سنہ 720
|
| شہریت | اموی خلافت |
| عملی زندگی | |
| پیشہ | ولی |
| پیشہ ورانہ زبان | کیٹلونی |
ترمیم  | |
عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر وہ عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر بن عبد الرحمن بن زید نيں تے انہاں دا تعلق بنی لخم توں دسیا جاندا اے۔ بعض روایات دے مطابق اوہ لخم دے موالی وچوں سن، جدوں کہ کچھ دا کہنا اے کہ انہاں دا نسب اراشہ بن بلی نال ملدا اے تے بعض انھاں بکر بن وائل توں منسوب کردے نيں۔ انہاں دی اولاد دا دعویٰ سی کہ اوہ بکر بن وائل توں نيں، جدوں کہ ہور لوک انھاں موالی قرار دیندے سن ۔[۱]
زندگی تے تعلیم و تربیت
[سودھو]عبد اللہ بن موسیٰ نے اپنے والد موسیٰ بن نصیر دی سرپرستی وچ پرورش پائی، جو خود اک عظیم سپہ سالار تے گورنر سن ۔ انھاں بچپن توں ہی علم، عسکری تربیت تے حکومتی معاملات توں آگاہی حاصل کرنے دا موقع ملا، کیونجے اوہ ہمیشہ قائدین، گورنراں، اہلِ علم تے تجربہ کار شخصیتاں دے درمیان رہے۔ اودوں دے عمومی تعلیمی نظام وچ قرآن، حدیث، تریخ، عرباں دی سیرت و روایات تے عربی بولی دے علوم (نحو، صرف، بلاغت، شاعری و نثر) شامل سن ۔ عبد اللہ نے انہاں تمام علوم وچ مہارت حاصل کيتی تے خطابت، ریاضی، جغرافیہ تے انجینئری توں وی واقفیت حاصل کيتی۔[۲]
عسکری تربیت
[سودھو]عبد اللہ نے نہ صرف نظری عسکری علوم حاصل کيتے بلکہ عملی تربیت وی حاصل کيتی، جس وچ شامل سی:
نظری علوم
[سودھو]لشکراں دے کیمپ لگانے دے اصول فوجی ترتیب تے جنگی حکمت عملی دشمن دے خلاف دفاعی تے حملہ آور تدابیر زمین دے جغرافیے توں فائدہ اٹھانے دے طریقے گھات لگانے تے چھاپہ مار کارروائیاں دی منصوبہ بندی غیر متوقع مسائل دے حل تے جنگی نظم و نسق دی تدابیر
عملی تربیت
[سودھو]گھڑ سواری، تیر اندازی، تلوار بازی، نیزہ بازی تے تیراکی لمبی مسافت پیدل طے کرنا، بھکھ و تریہہ برداشت کرنا تے سخت موسماں وچ صبر و استقلال دی آزمائش سادہ غذا کھانے تے سخت حالات وچ زندگی گزارنے دی عادت ایہی اوہ خصوصیات سی جو بعد وچ عبد اللہ نوں اک ماہر سپہ سالار تے قائد بنانے وچ مددگار ثابت ہوئیاں۔[۲]
فتح میورقة تے منورقة (89ھ/707ء)
[سودھو]جد موسیٰ بن نصیر نے مغربِ اوسط تے مغربِ اقصیٰ نوں مکمل فتح کر ليا، تاں روم تے قوط (جو اندلس اُتے حکمران سن ) نے اپنی ساحلی علاقےآں دی راکھی دے لئی بحیرہ روم دی جزیرے نوں اپنے مراکز بنا لیا، جنہاں وچ میورقة تے منورقة شامل سی۔ 89 ہجری (707ء) وچ ، موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نوں اک لشکر کے نال انہاں جزیرے دی فتح دے لئی بھیجیا۔ عبد اللہ نے دونے جزیرے نوں فتح کر ليا، بے شمار مالِ غنیمت حاصل کيتا تے کامیابی توں واپس پرتیا۔[۳][۴]
ولایتِ افریقیہ
[سودھو]موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نوں افریقیہ تے مغرب دا حکمران بنانے دے لئی تیار کيتا۔ ايسے لئی اس نے ابتدا ہی توں افریقیہ، مغرب تے اس دی ساحلی جزیرے دی فتوحات وچ مصروف رکھا، جدوں کہ اندلس دی فتوحات وچ اسنوں شامل نئيں کيتا تاکہ اوہ اپنے اصل فرائض اُتے توجہ مرکوز رکھ سکے۔ اودوں افریقیہ تے مغرب دی ولایت سب توں اہم سی تے اندلس وی ايسے دے ماتحت سی۔ چنانچہ والیٔ افریقیہ و مغرب ہی اندلس دے گورنر دا تقرر کردا سی۔
عزلہ عن ولایت
[سودھو]عبد اللہ بن موسیٰ ودھ عرصہ افریقیہ تے مغرب دا گورنر نہ رہ سکا، کیونجے خلیفہ سلیمان بن عبد الملک نے اسنوں معزول کر کے محمد بن یزید مولیٰ قریش نوں نواں والی مقرر کر دتا۔ جب سلیمان بن عبد الملک نے اپنے مشیر رجاء بن حیوہ توں کسی عادل تے نیک سیرت شخص دی سفارش منگی تاں اس نے محمد بن یزید دا ناں پیش کيتا۔ سلیمان نے اسنوں دربار وچ بلايا تے نصیحت کيتی: "اللہ توں ڈرو تے عدل و انصاف دے نال حکومت کرو۔ ميں نے تواناں افریقیہ تے مغرب دی پوری ولایت سونپ دتی اے۔" 97 ہجری (715ء) وچ محمد بن یزید نے افریقیہ وچ حکومت سنبھالی تے عدل و احسان دے نال حکمرانی کيتی۔[۵]