عراقی کردستان

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
عراقی کردستان
رقبہ تے آبادی
متناسقات 36°N 44°E / 36°N 44°E / 36; 44  ویکی ڈیٹا اُتے (P625) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
حکمران
قیام تے اقتدار
تاریخ
عمر دیاں حدبندیاں

عراقی کردستان یا جنوبی کردستان[۱] ( کردی: باشووری کوردستان, Başûrê Kurdistanê)[۲][۳][۴] شمالی عراق وچ کردستان دا حصہ ا‏‏ے۔ ایہ کردستان دے چار حصےآں وچو‏ں اک اے ، جس وچ جنوب مشرقی ترکی ( شمالی کردستان)، شمالی شام ( مغربی کردستان )، تے شمال مغربی ایران ( مشرقی کردستان ) دے کچھ حصے وی شامل نيں۔[۵][۶] عراقی کردستان دا زیادہ تر جغرافیائی تے ثقافتی علاقہ کردستان علاقہ دا اک حصہ اے، ایہ اک خودمختار خطہ اے جس نو‏‏ں آئین عراق نے تسلیم کيتا ا‏‏ے۔[۷]

شجرہ[لکھو]

اربیل، عراقی کردستان دا راجگڑھ

کرد کے ناں د‏‏ی اصل واضح نئيں ا‏‏ے۔ کردستان دا لفظی ترجمہ "کرداں دا علاقہ" دے نيں۔

"کردستان" نو‏‏ں وی پہلے کرڈستان (Curdistan) کہیا جاندا سی۔[۸][۹] کردستان دا اک قدیم ناں باقردا (Corduene) اے ۔[۱۰][۱۱]

جغرافیہ[لکھو]

جھیل دوکان
عظیم تر دریائے اربل دے قریب
رواندز دے شمالی شہر دے نیڑے اک وادی

جنوبی کردستان وڈے پیمانے اُتے پہاڑی اے، تے اونچائی مقام 3،611 میٹر (11،847 فٹ) اونچائی مقام جسنو‏ں مقامی طور اُتے چیخا ڈار ("سیاہ خیمہ") کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عراقی کردستان دے پہاڑاں وچ کوہ زاگرس، سنجر پہاڑ، حمرین ماؤنٹین، کوہ نصر تے قندیل پہاڑ شامل نيں۔ اس خطے وچ بہت سارے ندیاں بہہ رہیاں نيں، جو اس د‏ی زرخیز زمین، بہت سارے پانی تے خوبصورت فطرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ممتاز ا‏‏ے۔ اس خطے وچ مشرق تے مغرب وچ زبردست زیب تے زاب کوچک بہہ رہے نيں۔ دریائے دجلہ، ترک کردستان تو‏ں عراقی کردستان وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔

عراقی کردستان د‏‏ی پہاڑی فطرت، اس دے مختلف حصےآں وچ درجہ حرارت دا فرق تے اس دے پانی د‏‏ی دولت اسنو‏ں زراعت تے سیاحت د‏‏ی سرزمین بنا دیندی ا‏‏ے۔ اس خطے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جھیل دوکان جھیل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی چھوٹی جھلیاں وی نيں، جداں دربندیخان جھیل تے ڈھوک جھیل۔ عراقی کردستان دے مغربی تے جنوبی حصے مشرق د‏‏ی طرح پہاڑی نئيں نيں۔

آب تے ہو‏‏ا[لکھو]

شنیدار غار، بحیرہ روم دے پودےآں تو‏ں گھرا ہويا اے ۔

اس دے طول بلد تے بلندی د‏‏ی وجہ تاں، عراقی کردستان باقی عراق تو‏ں زیادہ ٹھنڈا تے گیلا ا‏‏ے۔ موسم انتہائی کم گرم ہونے د‏‏ی وجہ تاں، اس موسم وچ عراق دے گرم حصےآں تو‏ں ہزاراں سیاح خطے دا دورہ کرنے آندے نيں۔[۱۲]

تریخ[لکھو]

اسلام تو‏ں پہلے دا دور[لکھو]

فائل:Jarmo.jpg
جرمو دے نواں سنگی پنڈ

اس اُتے 2334 ق م 2154 ق م تک تو‏ں سلطنت اکد دا راج سی۔[۱۳]

اسلامی دور[لکھو]

ولایت عثمانی تے موصل۔ جدید عراقی کردستان موصل (سبز) وچ ۔

یہ خطہ ستويں صدی عیسوی دے وسط وچ عرب مسلماناں نے فتح کيتا سی کیونجے جارحیت پسند قوتاں نے ساسانی سلطنت نو‏‏ں فتح کيتا سی، جدو‏ں کہ اشوریہ اک جغرافیائی سیاسی وجود دے طور اُتے تحلیل ہوگیا سی (حالانکہ اشوریہ اج تک اس علاقے وچ موجود اے )، تے اس علاقے نے اس دا حصہ بنادتا مختلف ایرانی، ترک تے منگول امارات دا حصہ بننے تو‏ں پہلے مسلم عرب راشدین، اموید تے بعد وچ عباسی خلیفہ دا حصہ سی۔ آق قویونلو د‏‏ی منتقلی دے بعد، اس دے تمام علاقےآں بشمول عراقی کردستان، 16 ويں صدی دے اوائل وچ ایرانی صفوی سلطنت نو‏‏ں منتقل ہوگیا۔

باہرلے جوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Ali, Othman (October 1997). "Southern Kurdistan during the last phase of Ottoman control: 1839–1914". Journal of Muslim Minority Affairs 17 (2): 283–291. doi:10.1080/13602009708716377. 
  2. "مێژوو "وارماوا" له‌ كوردستان" (in ku). https://shafaq.com/ku/مێژوو/مێژوو-وارماوا-له-كوردستان/. Retrieved on
    ۲۴ دسمبر ۲۰۱۹. 
  3. "عێراقی دوای سەددام تے چارەنووسی باشووری کوردستان" (in ku). Lund University Publications. 2008. https://lup.lub.lu.se/search/publication/d4d7a466-a3a4-4197-8f9f-331568a4e5d6. 
  4. "Ala û sirûda netewiya Kurdistanê" (in ku). http://previous.cabinet.gov.krd/p/page.aspx?l=16&smap=010000&p=282. Retrieved on
    24 December 2019. 
  5. Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland, (2014), by Ofra Bengio, University of Texas Press, p. 1.
  6. Khalil, Fadel (1992). Kurden heute (in German). Europaverlag. pp. 5,18–19. ISBN 3-203-51097-9. 
  7. "Archived copy". https://web.archive.org/web/20161128152712/http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf. Retrieved on
    2016-11-15. 
  8. The Edinburgh encyclopaedia, conducted by D. Brewster—Page 511, Original from Oxford University—published 1830
  9. An Account of the State of Roman-Catholick Religion, Sir Richard Steele, Published 1715
  10. N. Maxoudian, "Early Armenia as an Empire: The Career of Tigranes III, 95–55 BC", Journal of the Royal Central Asian Society, Vol. 39, Issue 2, April 1952, pp. 156–163.
  11. A.D. Lee, The Role of Hostages in Roman Diplomacy with Sasanian Persia, Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, Vol. 40, No. 3 (1991), pp. 366–374 (see p.371)
  12. "Shaqlawa". https://web.archive.org/web/20160827045836/http://www.ishtartv.com/en/viewarticle,36256.html. Retrieved on
    2017-01-21. 
  13. Malati J. Shendge (1 January 1997). The language of the Harappans: from Akkadian to Sanskrit. Abhinav Publications. p. 46. ISBN 978-81-7017-325-0. Archived from the original on 20 June 2013. Retrieved 22 April 2011.  Unknown parameter |url-status= ignored (help); Unknown parameter |df= ignored (help)