علی عبد الرازق

علی عبد الرازق
(عربی وچ: علي عبد الرازق)


پیدائشی نام	(عربی وچ: علي حسن أحمد عبد الرازق)
جم	سنہ 1888 ^[۱]^[۲]^[۳]^[۴]^[۵]^[۶]
وفات	23 ستمبر 1966 (77–78 سال)^[۱]^[۴]^[۵] قاہرہ
شہریت	سلطنت عثمانیہ (–۱۹۱۴)^[۷] سلطنت مصر (۱۹۱۴–۱۹۲۲) مملکت مصر (۱۹۲۲–۱۹۵۳) جمہوریہ مصر (۱۹۵۳–۱۹۵۸) متحدہ عرب جمہوریہ (۱۹۵۸–)
مذہب	اسلام ^[۷]
مذہب	اسلام ^[۷]
بہن/بھائی	مصطفی عبد الرزاق
عملی زندگی
مادر علمی	آکسفورڈ یونیورسٹی جامعہ الازہر
پیشہ	الٰہیات دان ، جج ^[۸]، وکیل ^[۸]، سیاست دان ، استاد جامعہ ^[۹]، لکھاری ^[۷]، مفتی ^[۸]، ماہر اسلامیات ^[۸]، مفسرِ قانون ^[۱۰]
پیشہ ورانہ زبان	عربی ^[۲]^[۱۱]^[۷]، عثمانی ترکی ^[۷]، ترکی ^[۷]
شعبۂ عمل	اسلام ^[۱۲]
کارہائے نمایاں	الاسلام و اصول الحکم



ترمیم

علی عبد الرزاق، جنہاں دا پورا ناں علی حسن احمد عبد الرزاق اے (1305ھ / 1888ء – 1386ھ / 1966ء)، "الاسلام و اصول الحکم" نامی کتاب دے مصنف سن ۔

حالات زندگی

علی عبد الرزاق 1888ء وچ مصر دے صوبہ منیا د‏‏ی اک متمول زمیندار خاندان وچ پیدا ہوئے۔ قرآن حفظ کرنے دے بعد جامعہ ازہر تو‏ں "عالمیہ" د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، فیر تعلیم دے لئی آکسفورڈ یونیورسٹی گئے۔ واپسی اُتے شرعی قاضی مقرر ہوئے۔

1925ء وچ انہاں د‏‏ی مشہور کتاب "الاسلام و اصول الحکم" شائع ہوئی، جس وچ انھاں نے خلافت تے سیاست تو‏ں متعلق اسلامی موقف اُتے بحث کيتی۔ بعض نے اسنو‏ں دین و سیاست د‏‏ی جدائی د‏‏ی وکالت سمجھیا، جدو‏ں کہ بعض دے نزدیک انھاں نے شرعی دلائل تو‏ں ثابت کيتا کہ اسلام وچ حکومت دا کوئی متعین نظام نئيں، بلکہ مسلماناں نو‏‏ں اس وچ آزادی حاصل ا‏‏ے۔ ایہ کتاب خلافتِ عثمانیہ دے سقوط تے اتاترک دے اقتدار دے پس منظر وچ آئی، جس اُتے شدید رد عمل ہويا۔ شیخ محمد الخضر حسین نے اس اُتے تنقید د‏‏ی تے جامعہ ازہر نے انہاں تو‏ں "عالمیہ" د‏‏ی ڈگری واپس لے لئی۔ بعد وچ کہیا جاندا اے کہ انھاں نے اپنے موقف تو‏ں رجوع ک‏ر ليا۔^[۱۳]

ان دے وڈے بھائی شیخ مصطفیٰ عبد الرزاق 1945ء وچ شیخ الازہر بنے تاں انھاں علمی حلفےآں وچ دوبارہ جگہ ملی۔ 1948-49ء وچ وزیر اوقاف تے پارلیمان دے رکن وی رہ‏‏ے۔ اوہ مجمع اللغة العربیة دے رکن وی سن ۔ انہاں دا انتقال 23 ستمبر 1966ء نو‏‏ں ہويا۔^[۱۴]

الاسلام و اصول الحکم

کتاب "الاسلام و اصول الحکم" (1925ء) اسلامی دنیا وچ سیکولر فکر د‏‏ی پہلی شرعی نیہہ رکھنے والی تحریر منی جاندی اے، جو خلافتِ عثمانیہ دے خاتمے دے اک سال بعد شائع ہوئی۔ مصنف شیخ علی عبد الرزاق دے مطابق، اسلام محض اک روحانی پیغام اے تے نبی اکرم ﷺ د‏‏ی بعثت دا مقصد حکومت قائم کرنا نئيں سی، بلکہ آپ صرف دین د‏‏ی دعوت دینے والے رسول سن، نہ کہ کسی ریاست یا حکومت دے بانی۔ انہاں دے مطابق، حکومت دا قیام نبی دے بعد صحابہ نے کیتا، جو محض دنیاوی نوعیت دی سی تے شریعت دا لازمی حصہ نئيں۔

اس نظریے نو‏‏ں علما نے سخت انکار دے نال مسترد کيتا۔ مصر دے 24 سینئر علما نے کتاب وچ 7 نمایاں شرعی غلطیاں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی تے کئی علما نے اس اُتے رد لکھیا، جداں:

شیخ محمد الخضر حسین: نقض کتاب الإسلام وأصول الحكم
محمد طاہر بن عاشور: نقد علمي لكتاب الإسلام وأصول الحكم
محمد بخیت المطيعي: حقيقة الإسلام وأصول الحكم
د. محمد ضیاء الدین الریس نے اس د‏ی سیاسی نوعیت اُتے تفصیلی تحقیق کی: الإسلام والخلافة

حوالے

1 2 مصنف: Diané Collinson — عنوان : Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers — ناشر: Routledge — ISBN 978-0-415-06043-1
1 2 فرینس دا ببلیوٹیک نیشنل آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb124117742 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم
↑ work available at URL: http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195382075.001.0001/acref-9780195382075 — مدیر: Emmanuel K. Akyeampong تے Henry Louis Gates, Jr. — عنوان : Dictionary of African Biography — ناشر: اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس
1 2 Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/abd-ar-raziq-ali — subject named as: Ali Abd ar-Raziq — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — عنوان : Brockhaus Enzyklopädie — ناشر: F.A. Brockhaus
1 2 Diamond Catalog ID for persons and organisations: https://opac.diamond-ils.org/agent/2945 — subject named as: ʿAlī ʿAbd al-Rāziq
↑ subject named as: Abderraziq Ali — National Library of Portugal ID: https://id.bnportugal.gov.pt/aut/catbnp/1716153 — خالق: National Library of Portugal
1 2 3 4 5 6 7 https://islamansiklopedisi.org.tr/ali-abdurrazik
1 2 3 4 سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/119023407 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۰ اپریل ۲۰۲۶ — عنوان : Gemeinsame Normdatei — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
↑ این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۶ دسمبر ۲۰۲۲
↑ این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۷ جون ۲۰۲۶
↑ این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱ مارچ ۲۰۲۲
↑ این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۷ نومبر ۲۰۲۲
↑ كتاب الحق المر - الجزء الثالث - للشيخ محمد الغزالي ص18 (طبعة نهضة مصر).
↑ مجلة المعرفة ولائحة وزراء الأوقاف

[3e6171b7e290ea053dbe52e1888442b06b176327-1] 1 2 مصنف: Diané Collinson — عنوان : Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers — ناشر: Routledge — ISBN 978-0-415-06043-1

[c9d8acf5d49068eb4d8a96e89f3d04b8f0165b2d-2] 1 2 فرینس دا ببلیوٹیک نیشنل آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb124117742 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم

[4036be9de76738ae7b9b190ff82add40d3d62332-3] work available at URL: http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195382075.001.0001/acref-9780195382075 — مدیر: Emmanuel K. Akyeampong تے Henry Louis Gates, Jr. — عنوان : Dictionary of African Biography — ناشر: اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس

[3e6550b8b8e095a7338fc92c680c39bd1e66b360-4] 1 2 Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/abd-ar-raziq-ali — subject named as: Ali Abd ar-Raziq — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — عنوان : Brockhaus Enzyklopädie — ناشر: F.A. Brockhaus

[e28daf15e253b24255e1c9fd7ea40dcd46b32f3e-5] 1 2 Diamond Catalog ID for persons and organisations: https://opac.diamond-ils.org/agent/2945 — subject named as: ʿAlī ʿAbd al-Rāziq

[891c434fd8c692f6d218c80803975e961bfc7e0e-6] subject named as: Abderraziq Ali — National Library of Portugal ID: https://id.bnportugal.gov.pt/aut/catbnp/1716153 — خالق: National Library of Portugal

[99184e606b1d839bb9898839b9a122dcb2b599fc-7] 1 2 3 4 5 6 7 https://islamansiklopedisi.org.tr/ali-abdurrazik

[ceccda55a4cef458bc02abf511a62cd1ed7cb26c-8] 1 2 3 4 سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/119023407 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۰ اپریل ۲۰۲۶ — عنوان : Gemeinsame Normdatei — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License

[f1d66b09104f966adc0630705e2af41e7ed12258-9] این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۶ دسمبر ۲۰۲۲

[d2d07ea107ece597e3230989443edd0a65820b31-10] این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۷ جون ۲۰۲۶

[1b3a944efba6d75b57e2fe3640e37b975ac340fa-11] این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱ مارچ ۲۰۲۲

[d02ddc909283ea5e15af2666a5c3e85b64ad357d-12] این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jo2015885063 — اخذ شدہ بتاریخ: ۷ نومبر ۲۰۲۲

[13] كتاب الحق المر - الجزء الثالث - للشيخ محمد الغزالي ص18 (طبعة نهضة مصر).

[14] مجلة المعرفة ولائحة وزراء الأوقاف

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]