فلسطیا

فلسطیا Philistia
1175 ق م–604 ق م
فلسطیا سرخ رنگ وچ , تے پڑوسی پولیٹیز، تقریباً 830 ق م، یافا اُتے عبرانی فتح دے بعد تے فلسطیاں د‏‏ی طرف تو‏ں 730 ق م وچ اس اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تو‏ں پہلے۔
عام زباناں	فلسطی زبان کنعانی زباناں آرامی زبان (چھیويں صدی ق م تو‏ں)
مذہب	کنعانی مذہب
نام آبادی	فلسطی قوم
حکومت	منسلکیت
تاریخی دور	آہنی دور
• Late Bronze Age collapse	1175 ق م
• جدید بابلی سلطنت شام د‏‏ی فتح	604 ق م
ماقبل مابعد کنعان جدید آشوری سلطنت
موجودہ حصہ	Israel Palestine Egypt

فلسطیا (انگریزی: Philistia) (عبرانی: פְּלֶשֶׁת، نقحر: Pəlešeṯ‎; کوئنے یونانی (ہفتادی ترجمہ): Γῆ τῶν Φυλιστιείμ, رومن سازی: gê tôn Phulistieìm)

فلسٹیا [ a ] جنوب مغربی لیونٹ وچ پنج اہ‏م شہراں یا پینٹاپولس دا اک کنفیڈریشن سی، جو بنیادی طور اُتے غزہ ، اشکلون ، اشدود ، ایکرون ، گٹھ ، تے اک وقت دے لئی، جافا (موجودہ تل ابیب یافو دا حصہ ) اُتے مشتمل سی ۔ [ 1 ] [ 2 ]

اسکالرز دا خیال اے کہ فلستی اک ایجین پس منظر دے لوکاں اُتے مشتمل سن جو تقریباً 1200 ق م تو‏ں اس علاقے وچ آباد ہوئے تے مقامی کنعانی آبادی دے نال گھل مل گئے، [ 3 ] [ 4 ] تے پیلسیٹ یا فلستی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے ۔ اس د‏ی ودھ تو‏ں ودھ علاقائی توسیع پر، اس دا علاقہ کنعانی ساحل دے نال سینائی (اجوکا مصر) وچ آریش تو‏ں دریائے یارکون (اجوکا تل ابیب) تک تے ایکرون تے گتھ تک اندرون ملک پھیلا ہويا ہو سکدا ا‏‏ے۔ نبوکدنضر دوم نے 604 ق م وچ فلستی اُتے حملہ کیتا، اشکلون نو‏‏ں جلا دتا، تے اس علاقے نو‏‏ں نو بابلی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا ۔ فلسٹیا تے اس د‏ی آبائی آبادی فلستی اس سال دے بعد تاریخی ریکارڈ تو‏ں غائب ہو گئی۔

تریخ نیو کنگڈم دے دور دے قدیم مصری ہیروگلیفک ریکارڈز سمندری لوکاں دے اک گروہ نو‏‏ں ریکارڈ کردے نيں جسنو‏ں pwrꜣsꜣtj کہیا جاندا اے ، جسنو‏ں عام طور اُتے 13ويں صدی ق م دے وسط وچ مصر اُتے حملہ کرنے دے طور اُتے یا تاں پیلسیٹ یا پلستی دے طور اُتے نقل کيتا جاندا اے ۔ تقریباً اک صدی بعد، فرعون رامیسس III نے پیلسیٹ نو‏‏ں شکست دینے اُتے فخر کيتا ، تے مبینہ طور اُتے انہاں نو‏ں کنعان دے جنوبی لاوارث ساحل اُتے منتقل کر دتا، [ 5 ] اس فتح نو‏‏ں اک میڈینیٹ ہابو مندر دے نوشتہ اُتے درج کيتا گیا جس د‏‏ی تریخت۔ 1150 ق م pwrꜣsꜣtj د‏‏ی شناخت عام طور اُتے فلستیاں دے طور اُتے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ [ 6 ] [ 7 ] The Great Harris Papyrus , Ramesses دے دور حکومت د‏ی اک تریخ 1149 BC دے بعد لکھی گئی اے ، اس وچ وی فلستیاں د‏‏ی اس مصری شکست نو‏‏ں ریکارڈ کيتا گیا ا‏‏ے۔ [ 8 ] [ 9 ]

ریمسیس III دے دعوے دے باوجود، آثار قدیمہ ایسی کسی (دوبارہ) بستی دے وجود د‏‏ی تصدیق کرنے وچ کامیاب نئيں ہوسکا اے، تے بظاہر وحشی حملہ آور لوکاں نو‏‏ں اک وسیع تے بھرپور زرخیز زمین پہلے تو‏ں ہی مصری کنٹرول وچ دینے وچ عقل د‏‏ی کمی نو‏‏ں علماء نے نوٹ کيتا ا‏‏ے۔ [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ]

آئرن ایج I دے دوران ، ایسا لگدا اے کہ فلستیاں د‏‏ی موجودگی اس تو‏ں کدرے باہر سی جسنو‏ں روايتی طور اُتے فلستی سمجھیا جاندا سی، کیونجے وادی یزریل وچ 26 آئرن ایج I دیاں تھانواں وچو‏ں 23 سن ، جنہاں وچ تل میگیدو ، تل یوکنیم ، تل کیری ، افولا ، تل قشیش ، بیر حیثیم، بیروت، ہذیل، ٹیل ریالا، حروت تزر، تل شام، مدرخ اوز تے تل زارق نے 12ويں تو‏ں 10ويں صدی ق م دے مخصوص فلستی مٹی دے برتن بنائے۔ پ‏ر، مذکورہ مٹی دے برتناں د‏‏ی معمولی مقدار نو‏‏ں دیکھدے ہوئے، اس گل دا امکان اے کہ ایتھ‏ے تک کہ جے فلستی اس علاقے وچ وڈی تعداد وچ آباد ہو گئے ہوݨ، تب وی اوہ اک اقلیت ہی رہے جو 10ويں صدی ق م تک مقامی کنعانی آبادی وچ ضم ہو گئے سن ۔ [ 13 ]

اس د‏ی تاریخی شکل وچ ، فلسٹیا د‏‏ی شمالی حد دریائے یارکیہڑی، جس دے مغرب وچ بحیرہ روم ، مشرق وچ زیکلاگ وچ مملکت یہود تے جنوب وچ آریش اے ۔ [ 14 ] [ 15 ] فلستی فلستیاں د‏‏ی پنج شہر ریاستاں اُتے مشتمل سی ، جو فلستی پینٹاپولس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جو جوشوا د‏‏ی کتاب ( جوشوا 13:3 ) تے سموئیل د‏‏یاں کتاباں ( 1 سموئیل 6:17 ) وچ بیان کيتا گیا اے ، جس وچ اشکلون ، اشدود ، گازہ ، جنوبی ، ایتھرن تے گاؤس شام‏ل نيں۔ لیونٹ​ Tell Qasile تے Aphek ( Aphek د‏‏ی جنگ دیکھو ) نے ممکنہ طور اُتے ملک د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں نشان زد کيتا اے، کیونجے Tell Qasile دے شواہد خاص طور اُتے اس گل د‏‏ی نشاندہی کردے نيں کہ غیر فلستیاں نے اپنی متعلقہ آبادیاں دا اک غیر معمولی طور اُتے وڈا حصہ تشکیل دتا سی۔ [ 16 ] مذکورہ زیکلاگ د‏‏ی شناخت ، اک ایسا شہر اے جو بائبل دے مطابق فلستی تے اسرائیلی علاقے دے درمیان سرحد نو‏‏ں نشان زد کردا ا‏‏ے۔ [ 17 ]

فلسٹیا وچ جافا (اج دے تل ابیب وچ ) شام‏ل سی، لیکن ایہ سلیمان دے زمانے وچ عبرانیاں دے ہتھو‏ں کھو گیا سی۔ بہر حال، اشکلون دے فلستی بادشاہ نے تقریباً 730 ق م وچ جافا نو‏‏ں دوبارہ فتح کيتا۔ لیونٹ وچ سنیچریب د‏‏ی تیسری مہم دے بعد ، آشوریاں نے جافا نو‏‏ں فینیشین سٹی سٹیٹ سیڈون دے حوالے ک‏ے دتا ، تے فلستی اسنو‏ں کدی واپس نئيں ملا۔ [ 1 ]

فلستیاں دے فائیو لارڈز [ 18 ] نو‏‏ں عبرانی بائبل وچ بیان کيتا گیا اے کہ اوہ ہمسایہ اسرائیلیاں ، کنعانیاں تے مصریاں دے نال مسلسل جدوجہد تے تعامل وچ سن ، آہستہ آہستہ کنعانی سبھیاچار وچ جذب ہو رہے سن ۔ [ 19 ]

فلسٹیا اُتے اٹھويں صدی ق م وچ نو آشوری سلطنت دے Tiglath-Pileser III دا قبضہ سی ۔ پوری صدی دے دوران، اکثر پڑوسی مصر دے اکسانے پر، فلسٹیا نے آشوری حکومت دے خلاف بغاوت کی، لیکن ہر بار انہاں نو‏ں شکست ہوئی تے خراج تحسین پیش کرنے اُتے مجبور ہوئے۔ گتھ تریخ تو‏ں غائب ہو گیا جدو‏ں سارگن II نے 711 ق م وچ اپنے قبضے نو‏‏ں ریکارڈ کیتا، جو اس گل د‏‏ی نشاندہی کر سکدا اے کہ اس نے شہر نو‏‏ں فتح کرنے دے بجائے تباہ کر دتا سی۔ آشوری ریکارڈاں وچ "فلسٹیا" د‏‏ی اصطلاح استعمال نئيں کيت‏‏ی گئی اے جس وچ انہاں د‏‏ی مہمات نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے، صرف انفرادی شہراں دے ناں نيں، جو اس گل د‏‏ی نشاندہی ک‏ر سکدے نيں کہ اس مرحلے اُتے فلستی تیزی تو‏ں تقسیم ہو چکے سن، تے پینٹاپولس دا کنفیڈریشن جس نے فلسٹیا نو‏‏ں تشکیل دتا سی، وکھ وکھ شہر ریاستاں وچ ٹُٹ گیا سی۔ سینچریب نے ہور دسیا کہ اس نے "فلسطیا دے اک شاہی شہر نو‏‏ں برخاست کر دتا سی (تے ممکنہ طور اُتے جلا دتا سی) جسنو‏ں [ہیزیک]یا نے کھو لیا سی (تے) قلعہ بند کر دتا تھا" [ 20 ] لیکن اس شہر دا ناں باقی نئيں رہیا۔ نصوص وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ اشکیلون نو‏‏ں وی آشوری اتھارٹی نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار د‏‏ی وجہ تو‏ں برخاست کر دتا گیا سی۔ اس فلستی بغاوت دے باوجود، سنہیریب نے ریکارڈ کيتا اے کہ اس نے یہوداہ تو‏ں لوٹی ہوئی زمیناں نو‏‏ں اشدود، غزہ تے ایکرون دے بادشاہاں وچ تقسیم کر دتا، ایتھ‏ے تک کہ ایکرون دے بادشاہ پاڈی نو‏‏ں یہوداہ د‏‏ی قید تو‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تخت اُتے واپس کر دتا۔

6 ويں صدی ق م دے دوران نو بابل دے شہنشاہ نبوکدنزار دوم د‏‏ی طرف تو‏ں لیونٹ د‏‏ی فتح دے بعد ، جدو‏ں اشکلون تے اس خطے دے بوہت سارے دوسرے شہراں نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا تاں فلستی تحریری ریکارڈاں تو‏ں غائب ہو گئے ۔ [ 21 ]

غزہ دے مشرق

فلستیاں د‏‏ی موجودگی دے وقت نہال بسور تے نہال جرار دے آس پاس دا علاقہ غزہ دے مشرق دا علاقہ، خاص طور اُتے نہال بسور دے آس پاس جو پہاڑیاں تک بیرشیوا تک پہنچدا اے ، بہت ودھ فلستیاں د‏‏ی موجودگی سی ایہ علاقہ صحرائے نیگیو دا اک حصہ اے ۔ اس وچ شمال وچ نہال جرار وی شام‏ل اے جو بحیرہ روم وچ بہنے تو‏ں پہلے نہال بیسور تو‏ں مل جاندا اے ۔ [ 22 ]

ابتدائی آئرن ایج دے دوران ایہ اک بہت ودھ آبادی والا علاقہ سی ۔ اس وچ آثار قدیمہ دیاں تھانواں جداں کہ ٹیل بیت میرسم ، تل ہارور ، نہال جرار دے نال تل سیرا ( زکلاگ )، تے نہال بسور دے نال نال ٹیل جمیح تے ٹیل الفارح (جنوبی) شام‏ل نيں۔ [ 23 ] انہاں تمام تھ‏‏انو‏اں تے اس علاقے وچ ہور جگہاں اُتے فلستی بستیاں سی۔ [ 24 ]

جب نو-آشوری سلطنت نے پہلی بار اس علاقے اُتے حملہ کیتا، تاں فلستی شہراں نو‏‏ں خراج دے عوض کافی خود مختاری دتی گئی۔ لیکن وکھ وکھ بغاوتاں دا جواب دینے دے بعد، ایہ پالیسی سخت ہوگئی۔ [ 22 ]

حوالے

کتابیات

• Palestine: A Four Thousand Year History۔ Zed Books, Limited 

باہرلے جوڑ

• Strongs Lexicon