فلپائنی انقلاب

فلپائن دا انقلاب
اوپر کھبے پاسے توں گھڑی دی سمت: بیلر دا محاصرہ دے بعد بارسلونا وچ ہسپانوی فوجیاں دی زندہ بچنا، انقلاب دے نیڑے دے اختتام دے دوران فلپائنی فوجی، بیاک-نا-باتو دہ معاہدہ لئی فلپائنی مذاکرات کار، زپوٹی پل دی لڑائی (189 دی پینٹنگ، تے زاپو دی لڑائی مالولوس کانگریس
تریخ اگست 26, 1896 – جنوری 23, 1899 (سانچہ:Age in years and months) تھاں/ٹکانہ نتیجہ غیر حتمی فلپائن دی آزادی اعلان کیتا گیا لیکن تسلیم نئیں کیتا گیا پہلا فلپائن جمہوریہ قائم فلپائن-امریکی جنگ تھوڑی دیر بعد شروع ہوئی علاقہ تبدیلیاں پیرس دا معاہدہ دے ذریعے سپین ولوں امریکہ نوں امریکہ نوں سونپنا۔ منیلا تے بندرگاہ شہر کاویٹے ایل نووو دے علاوہ فلپائن دے سارے علاقےآں تے فلپائنیاں دا کنٹرول اے۔
لڑاکے
1896–1897 کاٹیپونان خود مختار تگالوگ قوم (مارچ 1897 تک) ٹیجیروس حکومت (مارچ-نومبر 1897) جمہوریہ بیاک نا باتو(نومبر-دسمبر 1897)	1896–1897 سانچہ:Country data Restoration (Spain) فلپائن دا کپٹینسی جنرل صوبہ لا پامپانگا
1898 فلپائنی انقلابیاں آمرانہ حکومت (مئی–جون) انقلابی حکومت (جون توں) امریکہ (مئی)	1898 فلپائن دا کپٹینسی جنرل صوبہ لا پامپانگا
1899 Philippine Republic نیگروس جمہوریہ زمبوانگا جمہوریہ	1899 امریکہ فوجی سرکار (1899–1901) انسولر گورنمنٹ (1901–1902)
آگو
See list Andrés Bonifacio  Emilio Aguinaldo Román Basa  Teodoro Plata  Ladislao Diwa Emilio Jacinto Gregoria de Jesús Julio Nakpil Macario Sakay Mariano Álvarez Mariano Trías Santiago Álvarez Baldomero Aguinaldo Miguel Malvar Artemio Ricarte Pío del Pilar Tomás Mascardo Gregorio del Pilar Francisco Macabulos Teresa Magbanua Pantaleón Villegas  X Arcadio Maxilom Aniceto Lacson George Dewey Wesley Merritt	See list Ramón Blanco Camilo de Polavieja Fernando Primo de Rivera Basilio Augustín Fermin Jáudenes Diego de los Ríos José Olaguer Feliú José de Lachambre
طاقت
1896: 100,000–400,000	1896: 26,622 افراد
موتاں تے نقصان
≈ 28,646 ایکشن وچ مرے ⚔ یا زخماں نال مرےسانچہ:DOW ہور وی کئی بیماری پاروں مرے	260 ایکشن وچ مرے  ⚔ ءچ 920 ایکشن وچ زخمی  (زخمی) ہور وی کئی بیماری پاروں مرے
ہسپانوی فوجیاں تے کاٹیپونان دے ظلماں توں کئی فلپائنی شہری ہلاک ہو گئے

 

فلپائنی انقلاب 1896ء توں 1898ء تک ہسپانوی سلطنت دے خلاف انقلابی تنظیم کاٹیپونان دی آزادی دی جنگ سی ۔ ایہ جزیرہ نما وچ سپین دے 333 سالہ نوآبادیات‏ی حکمرانی دا اختتام سی۔ فلپائن ہسپانوی سلطنت دی آخری وڈی کالونیاں چوں اک سی، جہڑی 1820 دی دہائی چ پہلے ای وڈے پیمانے تے زوال دا شکار ہو چکی سی۔ کیوبا نے 1895 وچ بغاوت کیتی ، تے 1898 وچ، امریکہ نے مداخلت کیتی تے ہسپانویاں نے جلدی ای ہار من لئی۔ جون چ، فلپائنی انقلابیاں نے آزادی دا اعلان کیتا ۔ تاہم، اس نوں سپین نے تسلیم نئیں کیتا، جس نے پیرس دے معاہدے چ جزیرے امریکہ نوں ویچ دتے سن۔

آندرے بونیفیسو دی اگوائی چ، کاٹیپون 1892 چ نوزائیدہ لا لیگا فلپائن دے تناظر چ خفیہ طور تے تشکیل دتا گیا سی، اک تنظیم جہڑی فلپائنی قوم پرست جوز ریزال تے سپین چ فلپائن دی نمائندگی دے مقصد نال سپین چ بنائی گئی سی۔ کاٹیپون نے جلدی ای جزیریاں تے اثر و رسوخ حاصل کر لیا، تے اک مسلح انقلاب دی کوشش کیتی۔ تاہم، اوہ انقلاب اگست 1896 وچ منیلا وچ ہسپانوی حکام ولوں دریافت ہون تے ویلے توں پہلاں شروع ہو گیا۔ تنظیم نے جلدی ای کالوکان چ سپین دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا ۔ ابتدائی لڑائیاں تے جھڑپاں خود بونیفیسو د‏‏ی سربراہی وچ منیلا دے دارالحکومت دے محاصرے دے ارد گرد مرکوز سن ، جو بالآخر ناکام رہیا۔ تاہم، گوانڈھی صوبیاں دے انقلابیاں نے بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کیتا، خاص طور تے کیویٹے چ، جتھے ماریانو الوارز تے کزن بالڈومیرو تے ایمیلیو اگینالڈو دی اگوائی چ باغیاں نے ابتدائی وڈی فتوحات حاصل کیتیاں۔ کامیابی وچ ایہ تفاوت، متعدد عوامل دے نال، کٹیپون دی قیادت دے اندروں حتمی طاقت دی جدوجہد وچ حصہ پایا۔ دو دھڑے بنے: بونیفیسو دا مگڈیوانگ تے اگینالڈو دا مگڈلو ۔ اس جدوجہد دا اختتام 1897 دے ٹیجیروس دے انتخابات وچ ہویا ، جس وچ ایمیلیو اگینالڈو نو غیر حاضری وچ صدر منتخب کیتا گیا۔ بونیفیسو نے میگڈلو دے اک ممبر دے سیکرٹری داخلہ دے طور تے اپنے انتخاب تے سوال چُکن دے بعد نتائج نو کالعدم قرار دتا۔ اس دے نتیجے وچ اک تفرقہ پیدا ہويا ، جس وچ بونیفیسو دے حامیاں نے الزام عائد کيتا کہ انتخابات دھوکے تو‏ں سن ، بونیفیسو نے خود نتائج نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ اپریل 1897 وچّ، اگینالڈو نے بونیفیسو نوں گرفتار کرن دا حکم دتا۔ ماراگونڈن وچ اک مقدمہ چلایا گیا، جتھے میگڈلو دی اگوائی والی جیوری نے بونیفیسو تے اوہدے بھرا پروکوپیو نوں غداری دا مجرم قرار دتا تے اوہناں دوواں نوں موت دی سزا سنائی۔ قومی ایکتا دی خاطر سزا گھٹاؤن دے مطالبیاں دے باو جود، بھائیاں نوں مئی 1897 وچ پھانسی دے دتی گئی۔ اس سال دے آخر چ، اگینالڈو دی حکومت تے ہسپانوی حکام نے بیاک نا باٹو دے معاہدے تے دستخط کیتے، جس نے عارضی طور تے دشمنی نو گھٹ کیتا۔ فلپائنی انقلابی افسراں نے اپنے آپ نو ہانگ کانگ جلاوطن کر دتا۔ تاہم، دشمنی کدی وی مکمل طور تے ختم نئیں ہوئی۔

اپریل 1898 نوں ہوانا ہاربر چ یو ایس ایس مین دے ڈُبن مگروں امریکہ نے ہسپانوی سلطنت دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا تے ہسپانوی امریکی جنگ شروع ہو گئی۔ یکم مئی نوں، امریکی بحریہ دے ایشیائی سکواڈرن نے ، جارج ڈیوی دی اگوائی چ، منیلا بے دی لڑائی چ ہسپانوی بحریہ نوں فیصلہ کن طور تے شکست دتی، جس نے منیلا دے آلے دوالے دے علاقے دا موثر کنٹرول حاصل کر لیا۔ 19 مئی نو‏‏ں ، اگینالڈو ، جو غیر سرکاری طور اُتے امریک‏‏ا دے نال اتحاد کردا سی ، فلپائن واپس آیا تے اس نے ہسپانویاں دے خلاف دوبارہ حملے شروع کیتے۔ جون تک ، باغیاں نے تقریبا پورے دیہی علاقےآں اُتے کنٹرول حاصل کرلیا سی ، جدو‏ں کہ شہر ہسپانوی کنٹرول وچ رہے سن ۔ جون نوں، اگینالڈو نے کوئٹ چ فلپائن دا اعلان آزادی جاری کیتا۔ اگرچہ ایہ انقلاب د‏‏ی اختتام د‏‏ی تاریخ نو‏‏ں ظاہر کردا سی ، لیکن نہ تاں سپین تے نہ ہی ریاستہائے متحدہ نے فلپائن د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ پیرس دا معاہدہ سپین تے امریکہ دے وچکار دستخط کیتا گیا ، جس نے باقاعدہ طور تے جزیرےآں تے ہسپانوی حکومت تے ہسپانوی امریکی جنگ دا خاتمہ کر دتا۔ فلپائنی حکومت دی کوششاں دے باوجود، معاہدے چ کوئی فلپائنی نئیں سی۔

فروری 1899 نوں، فلپائنی تے امریکی فوجاں وچکار لڑائی شروع ہو گئی ، جس نال فلپائنی امریکی جنگ شروع ہوئی۔ اگینالڈو نے فوری طور تے جنگ دا اعلان کر دتا تے حکم دتا کہ "امریکیاں دے نال امن تے دوستانہ تعلقات توڑ دتے جان تے بعد وچ دشمناں دے طور اُتے سلوک کیتا جائے"۔ جون 1899 وچ ، پہلی فلپائن جمہوریہ نے باضابطہ طور اُتے ریاستہائے متحدہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، جو جولائ‏ی 1902 وچ فلپائن آرگینک ایکٹ دے نال ختم ہويا۔ نتیجے دے طور تے، جزیرے ریاستہائے متحدہ دا اک غیر شامل علاقہ بن جاندے نیں۔ 1935 وچ اک دولت مشترکہ حکومت تشکیل دتی گئی ، جس وچ انقلاب دے دوران اگینالڈو دے ایڈیٹر مینوئل ایل کوئزون نے صدارت دا عہدہ سنبھالیا۔ فلپائن دا مقصد دس سالہ دولت مشترکہ دے دور دے بعد آزاد ہونا سی لیکن بحر الکاہل وچ دوسری جنگ عظیم دے آنے تو‏ں اسنو‏ں مختصر کردتا گیا۔ انقلاب دے شروع ہون دے 50 سال بعد 4 جولائی 1946 نوں اخیر ایہہ دیس پوری طرحاں آزاد ہو گیا۔

خلاصہ

انقلابی خیالات دا وڈا آمد 19ویں صدی دے شروع چ ہویا جدوں فلپائن نوں عالمی تجارت لئی کھولیا گیا۔ 1809 وچ، منیلا وچ پہلی برطانوی فرماں قائم کیتیاں گئیاں، اس دے بعد 1834 وچ اک شاہی فرمان جاری کیتا گیا جس نے سرکاری طور تے شہر نو عالمی تجارت دے لی کھول دتا۔ فلپائن 1565 توں میکسیکو توں چل رہیا سی، نوآبادیاتی انتظامی اخراجات گیلیون دی تجارت توں سبسڈی دے ذریعہ برقرار رکھے گئے سن۔ باہرلے وپاریاں نال ودھدی ہوئی مقابلہ نے 1815 وچ گیلیئن وپار نوں ختم کر دتا۔ میکسیکو دے 1821 وچ آزاد ہون دے بعد، سپین نوں میڈرڈ توں براہ راست فلپائن تے حکومت کرن تے نوآبادیاتی انتظامیہ دی ادائیگی لئی آمدنی دے نویں ذرائع لبھن تے مجبور کیتا گیا۔ اس مقام تے، فرانسیسی انقلاب دے بعد دے خیالات ادب دے ذریعے ملک وچ داخل ہوئے، جس دے نتیجے وچ معاشرے وچ اک روشن خیال پرنسپل طبقہ دا عروج ہویا۔

1868ء دی ہسپانوی انقلاب نے ملکہ اسابیلا II دی حکومت ختم کر دتی ۔ قدامت پسند حکومت دی تھاں اک لبرل حکومت نے لے لئی جہدی اگوائی جنرل فرانسسکو سیرانو نے کیتی۔ 1869 وچ، سیرانو نے کارلوس ماریا ڈی لا ٹورے نو 91واں گورنر جنرل مقرر کیتا۔ ڈی لا ٹورے دی قیادت نے فلپائن چ لبرل ازم دا خیال متعارف کروایا۔

سپین دے تخت تے ساووی دے آماڈیو دے انتخاب دی وجہ توں 1871ء چ ڈی لا ٹورے دی تھاں لے لئی گئی۔ 1872 وچ، گورنر جنرل، رافیل ڈی ازکویرڈو دی حکومت نے کاویٹ ایل ویجو وچ فورٹ سان فیلیپے دے اسلحہ خانے وچ فلپائنی فوجیاں دی بغاوت دا تجربہ کیتا۔ بغاوت دے ست دن بعد بہت سارے لوکاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا تے انہاں اُتے مقدمہ چلایا گیا۔ ایہناں چوں تن سیکولر پادری سن: جوز برگوس ، ماریانو گومز تے بھکشو جیسنٹو زامورا ، جنہاں نو باگومبیان چ ہسپانوی حکام نے گرفتار کیتا سی۔ اوہناں دی پھانسی دا کئی فلپائنیاں تے ڈوہنگا اثر پیا; جوز رزال ، قومی ہیرو، اپنا ناول ایل فیلیبوسٹریسمو اوہناں دی یاد چ وقف کرے گا۔

بہت سارے فلپائنی جنہاں نو ممکنہ بغاوت دے الزام چ گرفتار کیتا گیا سی، انہاں نو سپین جلاوطن کر دتا گیا سی، جتھے انہاں نو بنیادی طور تے افریقی جزیرے بائیوکو چ تقسیم کیتا گیا سی، 211 دی تعداد چ، 36 نو چفاریناس جزیرے تے صرف 3 سیوٹا چ جلاوطن کر دتا گیا سی۔ ماریانا ، کیرولائنز تے جزیرہ نما دے جنوب دے جزیرےآں وچ وی جلاوطن کیتے گئے سن ۔ اوہناں چوں کجھ، تاہم، ہانگ کانگ ، یوکوہاما ، سنگاپور ، پیرس ، لندن ، ویانا ، برلن ، تے سپین دے کجھ حصیاں چ فرار ہون چ کامیاب ہو گئے۔ ایہ لوک فلپائنی طالب علماں تے دوجے جلاوطناں نال ملے جہڑے سزا کالونیاں توں فرار ہو گئے سن۔ اک سانجھی قسمت نال جڑے ہوئے، اوہناں نے اک تنظیم قائم کیتی جہنوں پروپیگنڈا موومنٹ آکھیا جاندا اے۔ انہاں تارکین وطن نے اپنی تحریراں نو بنیادی طور تے ہسپانوی زیادتیاں دی مذمت کرن تے نوآبادیاتی حکومت چ اصلاحات دی کوشش کرن دے لیی استعمال کیتا۔

جوز رزال دے ناول، نولی می ٹینگرے ( ٹچ می ناٹ ، 1887) تے ایل فیلیبوسٹریسمو ( دی فیلیبسٹر ، 1891)، نے سماجی سیاسی تے مذہبی پہلوؤاں وچ ہسپانوی زیادتیاں نو بے نقاب کیتا۔ اس دے پہلے ناول دی اشاعت نے 1888 وچ اس دے آبائی شہر کالامبا، لا لگونا وچ بدنام زمانہ زرعی تنازعہ پیدا کیتا، جدوں ڈومینیکن ہیسینڈا سرکاری ٹیکس جمع کروان دی مصیبت وچ پے گئے۔ 1892 وچ، امریکہ توں واپسی دے بعد، رزال نے لا لیگا فلپائنی (فلپائنی لیگ) قائم کیتی، جو اک فلپائنی ایسوسی ایشن سی جہڑی نوآبادیاتی حکومت وچ اصلاحات حاصل کرن لئی منظم کیتی گئی سی۔ جدوں ہسپانویاں نوں پتہ لگیا کہ رزال فلپائن وچ اے، اوہناں نے لیگا دے قیام دے کجھ دن بعد ہی اس نوں گرفتار کرکے دیس نکالا دے دتا۔

ایہ سنن تے کہ رزال نو ڈاپیٹن جلاوطن کر دتا گیا اے، لیگا دے رکن اینڈریس بونیفیسو تے اس دے ساتھیاں نے ٹونڈو، منیلا چ واقع اک گھر چ کیٹیپون نامی اک خفیہ تنظیم قائم کیتی، جد کہ ڈومنگو فرانکو تے نومیریانو ایڈرینو دی اگوائی چ زیادہ قدامت پسند ارکان بعد چ کوئرپو ڈی کمپرومیسیریوس قائم کرن گے۔ کاٹیپون نے بھاری تعداد وچ ارکان حاصل کیتے تے گھٹیا طبقات نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔ جون 1896 وچ ، بونیفیسو نے رزال د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی داپیتان نو‏‏ں اک ایلچی بھیجیا ، لیکن رزال نے مسلح انقلاب وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کردتا۔ 19 اگست 1896ء نو‏‏ں کاٹیپونان نو‏‏ں اک ہسپانوی بھکشو نے دریافت کیتا جس دے نتیجے وچ فلپائنی انقلاب دا آغاز ہويا۔

انقلاب شروع چ وسطی لوزون چ بھڑک اٹھیا۔ مسلح مزاحمت آخر کار پورے جنوبی ٹیگالوگ خطے وچ پھیل گئی ، خاص طور اُتے کیویٹ صوبے وچ ، جتھ ے بغاوت دے ابتدائی مہینےآں دے دوران شہراں نو ں آہستہ آہستہ آزاد کيتا گیا۔ 1896 تے 1897 وچ ، آئیمس تے ٹیجیروس وچ اک دے بعد اک کنونشناں نے نويں جمہوریہ د‏‏ی قسمت دا فیصلہ کيتا۔ نومبر 1897ء چ جمہوریہ بیاک نا باتو دا قیام ہویا تے باغی حکومت نے آئین دا اعلان کر دتا ۔ یکم مئی 1898 نوں منیلا بے دی لڑائی ہسپانوی امریکی جنگ دے حصے دے طور تے ہوئی۔ مئی نوں، ایمیلیو اگینالڈو ، جہڑا 19 مئی نوں رضاکارانہ جلاوطنی توں واپس آیا سی، نے کیویٹے وچ اعلان کیتا، "... میں اپنی اُچی خواہشاں دے حصول لئی ساریاں افواج دی کمان سنبھالن لئی واپس آندا ہاں، اک آمرانہ حکومت قائم کردا ہاں جہڑی میری واحد ذمہ داری دے تحت فرمان مقرر کرے گی، ..."۔ جون نوں، اگینالڈو نے فلپائن دی آزادی دا اعلان کیتا۔ 18 جون نو‏‏ں ، اگینالڈو نے اک فرمان جاری کيتا جس وچ اس د‏ی سربراہی وچ اک آمرانہ حکومت دا اعلان کيتا گیا سی۔ 23 جون نو‏‏ں ، اگینالڈو نے اک ہور فرمان جاری کيتا ، جس نے آمرانہ حکومت د‏‏ی جگہ اک انقلابی حکومت نو‏‏ں قائم کيتا۔ 1898 وچ جون تے 10 ستمبر دے درمیان انقلابی حکومت دے ذریعہ مالولوس کانگریس دے انتخابات ہوئے ، جس دے نتیجے وچ ایمیلیو اگینالڈو نو‏‏ں فلپائن دا صدر منتخب کيتا گیا۔ 2 فروری 1899ء نو‏‏ں امریکی تے فلپائنی افواج دے درمیان دشمنی شروع ہوگئی۔ مالولوس دا آئین 15 ستمبر 1898ء نو‏‏ں بلائے گئے اک اجلاس وچ منظور ہويا۔ اس دا اعلان 21 جنوری 1899 نوں کیتا گیا سی، جس نے اگینالڈو دے صدر دے نال پہلا فلپائن جمہوریہ بنایا۔ جون 1899 نوں، اگینالڈو نے امریکہ دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا، جس نال فلپائن-امریکی جنگ دا آغاز ہویا۔ امریکی فوجاں نے اگینالڈو نوں 23 مارچ 1901 نوں پھڑ لیا تے اوہنے 1 اپریل نوں امریکہ نال وفاداری دا حلف لیا۔ 4 جولائ‏ی 1902 نو‏‏ں ، امریکی صدر تھیوڈور روزویلٹ نے تنازعہ وچ حصہ لینے والے تمام فلپائنیاں دے لئی مکمل معافی تے معافی دا اعلان کيتا ، جس تو‏ں جنگ مؤثر طریقے تو‏ں ختم ہوگئی۔

پچھوکڑ

اصل تے وجوہات

19ویں صدی دے اخیر چ فلپائن دا نقشہ۔

فلپائنی انقلاب بین الاقوامی برادری دے لئی خیالات تے نمائش دا اک جمع سی ، جس د ی وجہ تو ں قوم پرست کوششاں دا آغاز ہويا۔ فلپائنی قوم پرستی دا عروج سست سی، لیکن ناگزیر سی۔ نوآبادیات‏ی حکومت د‏‏ی تن صدیاں دے دوران رائج ہسپانوی حکومت ، فوج تے پادری د‏‏ی زیادتیاں ، تے 19 ويں صدی دے آخر وچ " illustrados " دے ذریعہ انہاں زیادتیاں د‏‏ی نمائش نے متحدہ فلپائنی عوام دے لئی راہ ہموار کيتی۔ اُتے ، فلپائنیاں دے درمیان سماجی تے معاشی تعلقات وچ دشواری د ی وجہ تو ں قوم پرستی د ی ترقی سست سی۔ فلپائنی مصنف جوز پی ریزال ولوں اٹینیو میونسپل ڈی منیلا دے فادر وسنٹی گارسیا نوں لکھے گئے اک تاریخی خط وچ، ریزال نے آکھیا اے کہ:

 

فیر، فلپائن وچ، اک ترقی یا بہتری اے جہڑی انفرادی اے، لیکن کوئی قومی ترقی نئیں اے۔

— 17 جنوری 1891

منیلا دا عالمی تجارت لئی کھلنا

منیلا-اکاپولکو تجارت ڈھائی صدیاں تک گیلیوناں چ کیتی گئی

ناغیر ملکی تجارت دے لئی منیلا دے کھلنے تو‏ں پہلے ، ہسپانوی حکام نے غیر ملکی تاجراں نو‏‏ں کالونی وچ رہنے تے کاروبار وچ مشغول ہونے تو‏ں حوصلہ شکنی کيتی۔ 2 فروری 1800ء دے شاہی فرمان دے تحت غیر ملکیاں نو‏‏ں فلپائن وچ رہنے اُتے پابندی عائد کيتی گئی سی۔ جویں کہ 1807 تے 1816 دے شاہی فرماناں نے کیتا سی۔ 1823ء وچ گورنر جنرل ماریانو ریکافورٹ نے اک حکم نامہ جاری کیتا جس وچ غیر ملکی تاجراں نو‏‏ں پرچون تجارت وچ مشغول ہونے تے تجارت دے مقصد تو‏ں صوبےآں دا دورہ کرنے تو‏ں منع کيتا گیا سی۔ اس نوں گورنر جنرل لوئس لارڈیزابال نے 1840 وچ دوبارہ جاری کیتا۔ 1844ء وچ جاری ہونے والے اک شاہی فرمان نے غیر ملکیاں نو‏‏ں کسی وی بہانے تو‏ں صوبےآں د‏‏ی جانے اُتے پابندی عائد کردتی تے 1857ء وچ غیر ملکیاں دے خلاف کئی قوانین د‏‏ی تجدید کيتی گئی۔

اٹھارہويں صدی دے بعد دے حصے وچ لیسز فیئر نظریات د‏‏ی وسیع قبولیت دے نال ، اسپین نے اپنی تجارتی پالیسیاں نو‏‏ں نرم کردتا۔ 1762–1764 وچ منیلا اُتے برطانوی قبضے تے قبضے نے سپین نو‏‏ں عالمی مباشرت تے تجارت تو‏ں نوآبادیات نو‏‏ں الگ تھلگ کرنے د‏‏ی ناممکنیت دا احساس دلایا۔ 1789 وچ، غیر ملکی بحری جہازاں نو ایشیائی سامان نو منیلا دی بندرگاہ تک پہنچان دی اجازت دتی گئی۔ 1780 دی دہائی توں پہلاں وی، یانکی کلپر جہازاں سمیت کئی غیر ملکی جہازاں نے غیر ملکی مخالف قواعد و ضوابط توں قطع نظر منیلا دا دورہ کیتا سی۔ 1790ء چ گورنر جنرل فیلکس بیرنگوئر ڈی مارکینا نے سفارش کیتی کہ سپین دے بادشاہ منیلا نوں عالمی تجارت لئی کھولے ۔ مزید برآں، فلپائن دی رائل کمپنی ( Real Compaña de Filipinas دا دیوالیہ پن ) نے ہسپانوی بادشاہ نو منیلا نو عالمی تجارت دے لیی کھولن دے لی کھچیا۔ 6 ستمبر 1834 نو‏‏ں جاری ہونے والے اک شاہی فرمان وچ ، کمپنی د‏‏ی مراعات منسوخ کردتی گئیاں تے منیلا د‏‏ی بندرگاہ نو‏‏ں تجارت دے لئی کھول دتا گیا۔

معاشی سروے، بندرگاہاں دے افتتاح تے غیر ملکی فرماں دا داخلہ

عالمی تجارت دے لئی منیلا دے افتتاح دے تھوڑی دیر بعد ، ہسپانوی تاجراں نے فلپائن وچ اپنی تجارتی بالادستی کھونا شروع کردتی۔ 1834ء وچ غیر ملکی تاجراں دے خلاف پابندیاں نو‏‏ں نرم کردتا گیا جدو‏ں منیلا اک کھلی بندرگاہ بن گئی۔ 1859 دے آخر تک منیلا وچ 15 غیر ملکی فرماں سن۔ ایہناں چ ست برطانوی، تن امریکی، دو فرانسیسی، دو سوئس تے اک جرمن سی۔

سنّ 1834 وچّ کجھ امریکی وپاری منیلا وچّ وس گئے اتے اوہناں نے بپار وچّ بھاری سرمایہ کاری کیتی۔ دو امریکی کاروباری فرماں قائم کیتیاں گئیاں - رسل، سٹرگس اینڈ کمپنی تے پیل، ہبل اینڈ کمپنی ۔ ایہ دو معروف کاروباری فرماں بن گئیاں۔ پہلے، امریکیاں نوں اپنے برطانوی حریفاں تے برتری سی، کیونکہ اوہناں نے فلپائنی برآمدات جویں کہ بھنگ ، چینی تے تمباکو لئی اچیاں قیمتاں دی پیشکش کیتی۔

امریکی تجارتی بالادستی زیادہ دیر تک نئیں چل سکی۔ سخت برطانوی مقابلہ دے باوجود، انہاں نے آہستہ آہستہ فلپائنی کاروباری منڈی تے کنٹرول کھو دتا۔ ایہ کمی امریکی حکومت دی حمایت دی کمی تے مشرق چ امریکی تجارتی اڈیاں دی کمی دی وجہ توں ہوئی۔ 1875 وچ، رسل، سٹرگس اینڈ کمپنی دیوالیہ ہو گئی، اس توں بعد 1887 وچ پیل، ہبل اینڈ کمپنی دیوالیہ ہو گئی۔ اس دے فورا بعد، جیمز ایڈم سمتھ ، لارنس ایچ بیل تے رابرٹ پی ووڈ سمیت برطانوی تاجراں نے منیلا دے مالی شعبے تے غلبہ حاصل کیتا۔

1842 وچ، منیلا دی معیشت وچ غیر ملکی تاجراں دے تسلط توں گھبرا کے، ہسپانوی حکومت نے فلپائن دا معاشی سروے کرن تے سفارشاں جمع کروان لئی ہسپانوی سفارتکار سنیبالڈو ڈی ماس نوں فلپائن گھلیا۔ فلپائن وچ نوآبادیات‏ی معاملات د‏‏ی گہری تحقیقات دے بعد ، ماس نے اپنی سرکاری رپورٹ تاج نو‏‏ں پیش کيتی۔ رپورٹ، 1842 وچ فلپائنی جزیرے دے بارے وچ معلومات ، 1843 وچ میڈرڈ وچ شائع ہوئی سی۔ ماس نے درج ذیل دی سفارش کیتی: غیر ملکی تجارت نو فروغ دینڑ دے لیی ہور بندرگاہاں کھولنا، زرعی ترقی نو متحرک کرن دے لیی چینی امیگریشن دی حوصلہ افزائی، تے تمباکو دی اجارہ داری دا خاتمہ۔

سنیبالڈو ڈی ماس دیاں سفارشاں دے جواب چ، سپین ولوں ہور بندرگاہاں کھولیاں گئیاں۔ سوال، پانگاسینان ، ایلویلو تے زامبوانگا دیاں بندرگاہاں 1855 وچ کھولیاں گئیاں، سیبو 1860 وچ کھولیاں گئیاں، تے لیگازپی تے ٹاکلوبان دونو 1873 وچ کھولیاں گئیاں۔

روشن خیالی

سپین چ اصلاحی تحریک دے رہنما: جوز رزال ، مارسیلو ایچ ڈیل پلار تے ماریانو پونس ۔ فوٹو سپین چ 1890 چ لئی گئی سی۔

میڈرڈ چ الیسٹراڈوس ، c. 1890 ; کھبے پاسے توں گھڑی دے دائرے وچ کھڑے: وسنٹی فرانسسکو، کاجیگاس، جوز ابرو، ماریانو ابیلا، ڈومینڈور گومز ، فرانسسکو ٹونگیو لیونگسن ، فلاویانو کورڈیکروز، مالابون توں اک ٹوازون، الینڈر یانس ڈی لارا، لورو ڈیمایوگا، مارسیلو ایچ ڈیل پلار ، گریگوریو اگلیرا، جوسے ریزیال ، الینڈر ، بیلیڈروم روکساس، موئس سلواڈور، موڈیسٹو ریئس، گوڈینسیو جوآنگو، پابلو ریانزارس باؤٹیسٹا؛ کھبے پاسے توں بیٹھے ہوئے: ڈاکٹر سانتاماریا، کینڈیڈو موراڈا، داماسو پونس، ارسٹن باؤٹیسٹا، پیڈرو سیرانو لاکٹاؤ، تے ٹیوڈورو سینڈیکو

فلپائنی انقلاب دے آغاز توں پہلے، فلپائنی معاشرے نو سماجی درجہ بندیاں چ تقسیم کیتا گیا سی جہڑی کسی شخص دی معاشی حیثیت تے مبنی سی۔ سماجی درجہ بندی وچ حیثیت دا تعین کرن وچ پچھوکڑ، نسل تے معاشی حیثیت نے بہوں وڈا کردار ادا کیتا۔

ہسپانوی لوکاں دے نال نال پری کالونیل شرافت دی مقامی اولاد اعلیٰ طبقے نال تعلق رکھدی سی، تے انہاں نو ہور طبقات وچ تقسیم کیتا گیا: جزیرہ نما ، کریول ، تے پرنسپلیا ۔ جزیرہ نما اوہ لوک سن جہڑے ہسپانوی چ جمے سن، پر فلپائن چ رہندے سن۔ کریول ، یا کریولو لوک، ہسپانوی سن جہڑے کالونیاں چ پیدا ہوئے سن۔ پرنسپل مقامی انڈیوس دا اک موروثی طبقہ سی جہڑا پری کالونیل ڈیٹس، راجہ تے شرافت توں نکلیا سی، تے انہاں نو خاص حقوق تے مراعات دتیاں گئیاں سن جویں کہ مقامی حکومت چ عہدے تے ووٹ پان دا حق، حالانکہ اوہ سماجی حیثیت چ جزیرہ نما تے جزیرہ نما توں گھٹ سن۔ فلپائنی انقلاب دے کئی ارکان پرنسپلیا طبقے نال تعلق رکھدے سن، جویں کہ جوز ریزال ۔ اگرچہ جزیرہ نما تے کریول اکو جہی سماجی طاقت توں لطف اندوز ہوندے سن، کیونکہ اوہ دوویں اعلیٰ طبقے نال تعلق رکھدے سن، جزیرہ نما اپنے آپ نو کریول تے مقامی پرنسپل توں سماجی طور تے برتر سمجھدے سن۔

دوہاں طبقیاں چوں سب توں گھٹ عوام سی، یا انڈیوس ۔ اس طبقے وچ تمام غریب عام لوک، کسان تے مزدور شامل سن ۔ پرنسپل کلاس دے برعکس، جتھے ممبراں نے سپین دے بادشاہ ولوں اعلیٰ سرکاری عہدے تے سفارشاں دا لطف اٹھایا، عوام نوں صرف کجھ شہری حقوق تے مراعات حاصل سن۔ سب توں وڈا سیاسی عہدہ جہڑا اوہ ممکنہ طور تے سنبھال سکدے سن اوہ سی گورنڈورسیلو ، یا ٹاؤن ایگزیکٹو۔ کاٹیپونن دے ارکان، خفیہ تنظیم جہڑی انقلاب نو متحرک کرے گی، بنیادی طور تے عوام تے مشتمل سی۔

ویں صدی دے شروع وچ مادی خوشحالی نے فلپائن وچ اک روشن خیال مڈل کلاس پیدا کیتا، جس وچ امیر کسان، استاد، وکیل، ڈاکٹر، لکھاری تے سرکاری ملازم شامل سن۔ اوہناں چوں بوہت سارے اوہ کتاباں خریدن تے پڑھن دے قابل سن جہڑیاں اصل چ گھٹیا فلپائنی طبقے توں روکیاں گئیاں سن۔ انہاں نے سیاسی مسائل تے تبادلہ خیال کیتا تے حکومتی اصلاحات دی کوشش کیتی، تے آخر کار، اوہ اپنے بچیاں نو منیلا تے بیرون ملک، خاص طور تے میڈرڈ چ کالجاں تے یونیورسٹیاں چ گھلن دے قابل ہو گئے۔ مادی ترقی بنیادی طور تے عالمی تجارت لئی منیلا بندرگاہاں دے کھلن دی وجہ توں ہوئی۔

دیش دے پرمکھ سوجھوان روشن خیال مدھ طبقے وچوں سن۔ بعد چ اوہناں نے اپنے آپ نو Ilustrados آکھیا، جس دا مطلب اے "پنڈت لوک"۔ اوہ اپنے آپ نو فلپائنی معاشرے دی دانشور شاخ وی سمجھدے سن۔ الیسٹراڈوس توں پروپیگنڈا موومنٹ دے ممتاز ارکان اٹھے، جنہاں نے انقلاب دے پہلے شعلیاں نوں ہلایا۔

لبرل ازم (1868–1874)

1868 وچ، اک انقلاب نے سپین دی ملکہ اسابیلا II دی مطلق العنان بادشاہت نوں ختم کر دتا، جس دی تھاں فرانسسکو سیرانو دی اگوائی وچ ریپبلکن اصولاں دے نال اک سول تے لبرل حکومت نے لے لئی۔  : 107 

اگلے سال، سیرانو نے ہسپانوی فوج دے رکن کارلوس ماریا ڈی لا ٹورے نو فلپائن دا 91واں گورنر جنرل مقرر کیتا۔ ملک وچ رہنے والے فلپائنی تے ہسپانوی لبرلاں نے 23 جون 1869 نو‏‏ں مالاکانان محل وچ ضیافت دے نال انہاں دا استقبال کيتا۔ 12 جولائ‏ی 1869 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، فلپائنی رہنما ، پادری تے طلباء جمع ہوئے تے ڈی لا ٹورے د‏‏ی لبرل پالیسیاں د‏‏ی تعریف کرنے دے لئی مالاکانان محل وچ سرینڈ گایا۔ سیرینڈ دی اگوائی منیلا دے ممتاز رہائشیاں نے کیتی، جہناں چ جوز کیبیزاس ڈی ہیریرا (منیلا دا سول گورنر)، جوز برگوس ، میکسیمو پیٹرنو، مینوئل جیناتو، جوکین پارڈو ڈی ٹاویرا، اینجل گارچیٹورینا، آندرے نیٹو تے جیکوبو زوبل وائی زینگرونیز شامل سن۔

اصلاح پسنداں دی اک اسمبلی، جنٹا جنرل ڈی ریفارماس، منیلا چ قائم کیتی گئی۔ اس وچ پنج فلپائنی ، گیارہ ہسپانوی شہری تے پنج ہسپانوی بھکشو شامل سن ۔  : 362–363 اوہناں کول سدھاراں 'تے ووٹ پاؤن دی یوگتا سی، جس دی توثیق ہوم گورنمنٹ ولوں کیتی جا سکدی سی۔  : 363 تاہم، اصلاحات چوں کوئی وی نافذ نئیں کیتا گیا، کیونکہ راہباں نوں خدشہ سی کہ اصلاحات اوہناں دے اثر و رسوخ نو گھٹ کر دین گیاں۔ 1874 دی بحالی دے بعد اسمبلی دا وجود ختم ہو گیا۔  : 363 

فلپائنی قوم پرستی دا عروج

1776 وچ، صدیاں وچ بادشاہت لئی پہلا وڈا چیلنج امریکی کالونیاں وچ پیش آیا ۔ اگرچہ امریکی انقلاب کامیاب ہويا ، لیکن ایہ اک نسبتاً الگ تھلگ علاقے وچ سی۔ پر 1789 وچ فرانسیسی انقلاب نے یورپ دے سیاسی منظر نامے نوں بدلنا شروع کر دتا، کیونکہ اس نے فرانس وچ مطلق العنان بادشاہت دا خاتمہ کر دتا۔ پارلیمنٹ وچ نمائندگی دے ذریعے بادشاہ تو‏ں عوام نو‏‏ں اقتدار منتقل ہويا۔ دوجے یورپی ملکاں دے لوکاں نے وی نمائندگی منگنی شروع کر دتی۔ فلپائن وچ، ایہ خیال کریولو لکھاریاں دی تحریراں دے ذریعے پھیلیا، جوں کہ لوئس روڈریجز وریلا ، جنہاں نے اپنے آپ نو "کونڈ فلپائنی" (فلپائن دا ارل) آکھیا۔ ایہہ پہلی وار سی جدوں کسے نوآبادیاتی نے اپنے آپ نوں ہسپانوی رعیت دی بجائے فلپائنی آکھیا۔ فلپائن وچ ودھدی ہوئی معاشی تے سیاسی استحکام دے نال ، مڈل کلاس نے ایہ مطالبہ کرنا شروع کر دتا کہ فلپائن وچ گرجا گھراں نو‏‏ں سیکولرائزیشن دے ناں تو‏ں جانے جانے والے عمل دے ذریعے قومی بنایا جائے۔ اس عمل وچ، فلپائنی پیرشاں دا کنٹرول مذہبی احکامات توں سیکولر پادریاں، خاص طور تے فلپائن وچ پیدا ہون آلے پادریاں نوں دتا جانا سی۔ مذہبی احکامات یا بھکشوآں نے منفی رد عمل ظاہر کیتا تے بھکشوآں تے سیکولر پادریاں دے درمیان سیاسی جدوجہد شروع ہوگئی۔

19ویں صدی یورپ لئی وی اک نواں دور سی۔ چرچ دی طاقت گھٹدی جا رئی سی، تے بھکشو فلپائن آنا شروع ہو گئے، جس نال ایہ امیداں ختم ہو گئیاں کہ بھکشو اپنے عہدے چھڈ دین گے۔ سویز نہر دے افتتاح دے نال، سپین تے فلپائن دے وچکار سفر نو چھوٹا کر دتا گیا۔ ہور جزیرہ نما (سپین وچ پیدا ہون آلے ہسپانوی) نے کالونی وچ آنا شروع کیتا تے مختلف سرکاری عہدیاں تے قبضہ کرنا شروع کر دتا جہڑا روایتی طور تے کریولو (فلپائن وچ پیدا ہون آلے ہسپانوی ) دے کول سی۔ نوآبادیات‏ی حکومت دے 300 سالاں وچ ، کریولو گورنر جنرل دے نال نیم خود مختار ہونے دے عادی سن ، جو واحد ہسپانوی (پینسولر) سرکاری عہدیدار سی۔ کریولو نے ہسپانوی کورٹس وچ نمائندگی دا مطالبہ کیتا جتھے اوہ اپنی شکایتاں دا اظہار کر سکدے سن۔ اس نے، سیکولرائزیشن دے معاملات دے نال مل کے، کریولو بغاوتاں نو جنم دتا۔

کریولو بغاوتاں

پادری ماریانو گومز، جیسنٹو زامورا، تے جوز برگوس (ایل آر، فلپائن دی تاریخ وچ گومبرزا دے طور تے یاد کیتا جاندا اے)

اٹھارہويں صدی دے آخر وچ ، کریولو (یا انسولیرس ، "جزیرے دے باشندے" ، جداں کہ انہاں نو‏ں مقامی طور اُتے کہیا جاندا سی ) مصنفین نے فلپائن وچ فرانسیسی انقلاب دے آدرشاں نو‏‏ں پھیلانا شروع کيتا۔ اسی وقت ، اک شاہی فرمان نے فلپائنی گرجا گھراں نو‏‏ں سیکولر بنانے دا حکم دتا ، تے بوہت سارے پیرش فلپائن وچ پیدا ہونے والے پادریاں دے حوالے کردتے گئے۔ عمل دے ادھے راہ چ، جیسویٹس دی واپسی دی وجہ توں اس نوں اسقاط کر دتا گیا۔ مذہبی احکامات نے فلپائنی پیرشاں نو دوبارہ حاصل کرنا شروع کیتا۔ اک مثال جس نے انسولیرس نو ناراض کیتا اوہ اینٹیپولو تے فرانسسکن دا قبضہ سی، جو جزیرےآں دا سب توں امیر پیرش سی، جہڑا فلپائن چ پیدا ہون آلے پادریاں دے کنٹرول چ سی۔ 19ویں صدی دے شروع چ، فادر پیڈرو پیلاز تے ماریانو گومز نے سرگرمیاں دا انعقاد شروع کیتا جہدے مطالبہ کیتا گیا کہ فلپائنی پیرشاں دا کنٹرول فلپائنی سیکولراں نوں واپس کر دتا جائے۔ فادر پیلایز، جو منیلا کیتھیڈرل دے آرچ بشپ سن، اک زلزلے چ مر گئے، جد کہ فادر گومز نجی زندگی چ ریٹائر ہو گئے۔ انسولر کارکناں دی اگلی نسل چ فادر جوز برگوس شامل سن، جنہاں نے سینٹو ٹوماس یونیورسٹی چ طالب علماں دیاں ریلیاں دا اہتمام کیتا۔ سیاسی محاذ تے، انسولر کارکناں چ جوکین پارڈو ڈی ٹاویرا تے جیکوبو زوبل شامل سن۔ بدامنی 1823 وچ اک وڈی بغاوت وچ ودھ گئی جدوں اینڈریس نووالس ، اک کریول کپتان، نے فلپائن نو سپین توں آزاد قرار دتا تے اپنے آپ نو فلپائن دا شہنشاہ پہنایا۔ جنوری 1872 وچ ، انسولر بغاوتاں اس وقت شروع ہوئیاں جدو‏ں قلعہ سان فیلیپے دے کاویٹ اسلحہ خانے دے فوجیاں تے مزدوراں نے بغاوت د‏‏ی۔ اوہناں دی اگوائی سارجنٹ فرڈینینڈ لا میڈرڈ کر رئی سی، جہڑا اک ہسپانوی میسٹیزو سی ۔ فوجیاں نے سینٹ سیبسٹین دی عید لئی فائر کیتے جا رئے سی کویاپو چ آتش بازی نو اک طویل عرصے توں منصوبہ بند قومی بغاوت شروع کرن دا اشارہ سمجھیا۔ نوآبادیات‏ی حکومت نے اس واقعے نو‏‏ں دہشت گردی دا دور پھیلانے تے بغاوت پسند سیاسی تے گرجا گھر دے شخصیات نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی استعمال کيتا۔ ایہناں چ پادری ماریانو گومز ، جوز برگوس ، تے جیسنٹو زامورا شامل سن، جنہاں نو 18 فروری، 1872 نوں گاروٹ دے ذریعہ پھانسی دے دتی گئی۔ فلپائن دی تریخ چ اوہناں نوں گومبرزا دے ناں نال یاد کیتا جاندا اے۔

تنظیماں

لا سولڈریڈڈ، لا لیگا فلپائنہ تے پروپیگنڈا موومنٹ

لا سولڈریڈڈ (یکجہتی) دی اک کاپی

1872 دی کاویٹ بغاوت ، تے اس دے بعد ماریانا جزیرے تے یورپ چ کریولو تے میسٹیزوس دی ملک بدری نے یورپ چ، خاص طور تے میڈرڈ چ فلپائنی پردیسیاں دی اک کالونی بنائی۔ میڈرڈ وچ، مارسیلو ایچ۔ ڈیل پلار ، ماریانو پونس ، ایڈورڈو ڈی لیٹ ، تے انتونیو لونا نے لا سولڈریڈڈ دی بنیاد رکھی، اک اخبار جس نے فلپائن وچ اصلاحات لئی دباؤ پایا تے انقلاب دے خیالات نوں پھیلایا۔  : 363 اس کوشش نو پروپیگنڈا موومنٹ دے ناں توں جانڑیا جاندا اے، تے اس دا نتیجہ پنڈاں چ خفیہ سوسائٹیاں دی بنیاد سی۔  : 363 اس اخبار دے سرخیل ایڈیٹراں چ گراسیانو لوپیز جینا ، مارسیلو ایچ۔ ڈیل پلار ، تے جوز رزال شامل سن۔ لا سولیڈریڈڈ دے ایڈیٹرز چ معروف ہسپانوی لبرل وی شامل سن، جویں کہ میگوئل موریٹا۔ یورپ وچ پروپیگنڈا تحریک دے نتیجے وچ ہسپانوی مقننہ نے جزیرےآں دے لئی کچھ اصلاحات منظور کيتیاں ، لیکن نوآبادیات‏ی حکومت نے انہاں اُتے عمل درآمد نئيں کيتا۔ 1889 توں 1895 تک شائع ہون دے بعد، لا سولیڈریڈڈ دے کول فنڈز ختم ہون لگ پئے، تے اس نے فلپائن وچ ٹھوس تبدیلیاں حاصل نئیں کیتیاں۔ جوز ریزال نے فلپائن واپس آن دا فیصلہ کیتا، جتھے اس نے لا لیگا فلپائنہ دی بنیاد رکھی، جو پروپیگنڈا موومنٹ دا منیلا چیپٹر سی۔

اس دے قیام دے صرف کجھ دن بعد، رزال نو نوآبادیاتی حکام نے گرفتار کر لیا تے ڈاپیٹن جلاوطن کر دتا، تے لیگا نو جلدی ای تحلیل کر دتا گیا۔ نظریاتی اختلافات نے اس دے تحلیل وچ حصہ پایا سی۔ قدامت پسند اعلیٰ طبقے دے ارکان نے اصلاحات دے حق وچ ، اپولیناریو مابینی د ی قیادت وچ ، کوئرپو ڈی کمپرومیساریوس قائم کيتا ، جس نے یورپ وچ لا سولڈریڈڈ نو ں بحال کرنے د ی کوشش کيتی۔ اینڈریس بونیفیسو دی اگوائی چ مڈل تے لوئر کلاس نال تعلق رکھن آلے دوجے، زیادہ بنیاد پرست ارکان نے بحال لیگا دے نال نال کیٹیپون قائم کیتا۔

پروپیگنڈا موومنٹ دے اہداف وچ فلپائنیاں تے ہسپانویاں دی قانونی مساوات، ہسپانوی کورٹس وچ فلپائنی نمائندگی دی بحالی، کیتھولک پیرشاں دی " فلپائنائزیشن "، تے فلپائنیاں نوں انفرادی آزادیاں دی عطا، جویں کہ تقریر دی آزادی، پریس دی آزادی، اسمبلی دی آزادی، تے شکایتاں لئی شکایتاں دی آزادی شامل سن۔

کاٹیپونان

آندرے بونیفاسیو ، ڈیوڈاتو اریلانو ، لاڈیسلاؤ دیوا ، ٹیوڈورو پلاٹا ، تے ویلنٹین ڈیاز نے جولائی 2018 نوں منیلا وچ کاٹیپون (مکمل طور تے، کاٹااس-تاسانگ، کاگالانگ-گالانگنگ کاٹیپون نگا اناک ن بایان، "سپریم اینڈ وینربل سوسائٹی آف دی چلڈرن آف دی نیشن") دی بنیاد رکھی۔ سپین دے خلاف مسلح بغاوت دے ذریعے آزادی دی وکالت کرن آلی تنظیم، فری میسنری دی رسماں تے تنظیم توں متاثر ہوئی سی; بونیفیسو تے دوجے وڈے ممبر وی فری میسن سن۔

منیلا توں، کاٹیپون کئی صوبیاں وچ پھیل گیا، جنہاں وچ بٹانگاس ، لا لگونا (ہن لگونا)، کاویٹے ، بولاکان ، پمپانگا ، ٹارلاک ، نووا ایسیجا ، ایلوکوس سور ، ایلوکوس نورٹے ، پانگاسینان ، بائیکول تے منڈاناؤ شامل ہن۔ زیادہ تر ممبر، جنہاں نو‏‏ں کٹیپونیروس کہیا جاندا اے، نچلے تے درمیانے طبقے تو‏ں آندے سن ۔ کاٹیپون دے کول "اپنے قنون، بیوروکریٹک ڈھانچہ تے انتخابی قیادت" سی۔ کاٹیپون سپریم کونسل (کاٹااس-تاسنگ کاپولنگن، جس دا بونیفیسو اک رکن سی، تے آخر کار سربراہ سی) نے صوبائی کونسلاں ( سانگونیانگ بیان ) دا تال میل کیتا۔ صوبائی کونسلاں "سپرا میونسپل یا نیم صوبائی سطح اُتے عوامی انتظامیہ تے فوجی امور" دے انچارج سن ۔ مقامی کونسلاں ( پینگولوہانگ بیان ) "ضلع یا باریو دی سطح تے" معاملات دے انچارج سن۔ 1895 تک، بونیفیسو کاٹیپونن دا سپریم لیڈر ( سپریمو ) جاں سپریم پردھان ( پریزیڈینٹ سپریمو ) سی اتے اسدی سپریم کونسل دا مکھی سی۔ کجھ اتہاسکاراں دا اندازہ اے کہ 1896 تک 30,000 توں 400,000 دے وچکار میمبر سن؛ دوجے اتہاسکاراں دا کہنا اے کہ ایتھے صرف کجھ سو توں کجھ ہزار ممبر سن۔

تریخ

انقلاب دا سلسلہ

یونیورسٹی آف دی فلپائن ڈلیمان چ 1896 دے انقلاب دی یادگار۔

کاٹیپونن دا وجود آخر کار نوآبادیات ی حکام نو ں ٹیوڈورو پیٹینو دے ذریعے معلوم ہويا ، جس نے اس دا انکشاف ہسپانوی لا فونٹ ، جو پرنٹنگ شاپ ڈائریو ڈی منیلا دے جنرل منیجر سن ۔  : 29–31 پیٹینو اک ساتھی کارکن، کیٹیپونیرو ممبر اپولونیو ڈی لا کروز دے نال تنخواہ دے سلسلے وچ اک تلخ تنازعہ وچ مصروف سی، تے انتقام دے لئی کیٹیپون نو بے نقاب کر دتا۔  : 30–31 لا فونٹ نے اک ہسپانوی پولیس لیفٹینینٹ نو دکان تے اپولونیو دی میز تے لے گیا، جتھے انہاں نو "کٹیپون دا سامان ملیا جویں کہ ربڑ دا ٹکٹ، اک نکی جئی کتاب، لیجر، خون نال دستخط شدہ رکنیت دے حلف، تے کاٹیپون دے مگیگانٹی باب دا رکنیت دا روسٹر۔"  : 31 

1872 دے دہشت گردی دی طرح، نوآبادیاتی حکام نے کئی گرفتاریاں کیتیاں تے دوجے کاٹیپون ممبراں دی نشاندہی کرن لئی تشدد دا استعمال کیتا۔  : 31 علیحدگی پسند تحریک وچ کوئی ملوث نہ ہونے دے باوجود ، انہاں وچو‏ں بوہت سارے نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی ، خاص طور اُتے ڈان فرانسسکو روکساس۔ بونیفیسو نے کاٹیپون دستاویزات وچ انہاں دے دستخط جعلی بنائے سن ، اس امید تو‏ں کہ اوہ انقلاب د‏‏ی حمایت کرنے اُتے مجبور ہوجائے گا۔

اگست 1896 نوں، بونیفیسو نے کاٹیپونان دے ارکان نو کالوکان چ اک وڈے پیمانے تے اکٹھ چ بلایا، جتھے اس گروپ نے سپین دے خلاف ملک گیر مسلح انقلاب شروع کرن دا فیصلہ کیتا۔  : 34–35 اس تقریب چ سیڈولاس (کمیونٹی ٹیکس سرٹیفکیٹ) دا وڈے پیمانے تے پھاڑنا شامل سی جہدے نال حب الوطنی دے نعرے وی شامل سن۔ صحیح تاریخ تے مقام دے بارے چ متنازعہ اے، لیکن فلپائن دی حکومت نے دو امکانات دی سرکاری طور تے توثیق کیتی اے: شروع چ 26 اگست نوں بالنٹاواک چ، تے بعد چ 23 اگست نوں پگڈ لاون چ۔ اس طرح، اس واقعے نو " پگڈ لاون دا فریاد " یا "بالنٹاواک دی فریاد" آکھیا جاندا اے۔ تاہم، ایہ مسئلہ ہور ممکنہ تاریخاں جداں 24 تے 25 اگست تے ہور مقامات جداں کانگ کانگ ، بہائے ٹورو تے پاسونگ تامو دے ذریعہ ہور پیچیدہ ہو گیا اے۔ مزید برآں ، اس وقت ، "بالنٹاواک" نہ صرف اک مخصوص جگہ دا حوالہ دیندا سی ، بلکہ اک عام علاقہ وی سی جس وچ کچھ مجوزہ سائٹاں ، جداں کانگ کانگ شامل سن ۔

کاٹیپون دی دریافت تے، بونیفیسو نے تمام کاٹیپون کونسلاں نو بالنٹاواک یا کانگکونگ چ اک اجلاس چ بلایا تاکہ اوہناں دی صورتحال تے تبادلہ خیال کیتا جا سکے۔ اتہاسکار ٹیوڈورو اگونسیلو دے مطابق، ایہہ ملاقات 19 اگست نوں ہوئی؛ تاہم، انقلابی رہنما سینٹیاگو الوارز نے بیان کیتا کہ ایہ 22 اگست نوں ہویا سی۔

اگست نوں، کیٹیپونیروس پہلے ای کالوکان چ بالینٹاواک چ جمع ہو رئے سی۔ شام نوں دیر نال، تیز بارش دے وچکار، باغی کالوکان دے کانگ کانگ چلے گئے، تے ادھی رات توں بعد اوتھے پہنچے۔ احتیاط دے طور اُتے ، باغی 23 اگست نو‏‏ں بہائے ٹورو یا پگاد لاوین منتقل ہوئے گئے۔ اگونسیلو نے جوآن راموس دے گھر، جہڑا پگڈ لاون چ سی، سرٹیفکیٹاں دی فریاد تے پاڑن نوں رکھیا۔ الوارز لکھدا اے کہ اوہ اس تاریخ نو بہائی ٹورو وچ میلچورا ایکوینو (جسنو‏ں "ٹنڈانگ سورا" دے ناں تو‏ں جانا جاندا اے ، تے جوآن راموس د‏‏ی ماں) دے گھر ملے سن ۔ اگونسیلو نے ایکوینو دا گھر پاسونگ تامو وچ رکھیا تے اوتھے 24 اگست نوں ملاقات کیتی۔ باغی اکٹھے ہوندے رہے، تے 24 اگست تک، اک ہزار توں ودھ ہو گئے۔

کاٹیپون سپریم لیڈر اینڈریس بونیفیسو

اگست 24 نو‏‏ں ، آس پاس دے قصبےآں د‏‏ی کاٹیپون کونسلاں نو‏‏ں مطلع کرنے دا فیصلہ کيتا گیا کہ دارالحکومت منیلا اُتے 29 اگست نو‏‏ں حملہ کرنے دا منصوبہ بنایا گیا ا‏‏ے بونیفیسو نے منیلا وچ باغی افواج د‏‏ی قیادت دے لئی جرنیل مقرر کیتے۔ دشمنی شروع ہون توں پہلاں، بونیفیسو نے کاٹیپون نوں اک کھلی انقلابی حکومت وچ وی دوبارہ منظم کیتا، جس وچ اوہ خود صدر سی تے کاٹیپون دی سپریم کونسل اپنی کابینہ سی۔

25 اگست د‏‏ی سویر نو‏‏ں ، باغیاں اُتے اک ہسپانوی سول گارڈ یونٹ دا حملہ ہويا ، جس وچ باغیاں د‏‏ی تعداد زیادہ سی لیکن ہسپانوی زیادہ مسلح سن ۔ اک مختصر جھڑپ تے دوناں طرفاں دے کجھ جانی نقصان دے بعد افواج نے علیحدگی اختیار کر لئی۔

اک ہور جھڑپ 26 اگست نو‏‏ں ہوئی ، جس نے باغیاں نو‏‏ں بلارا د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنے دے لئی بھیج دتا۔ دوپہر نوں، بونیفیسو تے اوہدے کجھ بندیاں نے دلیمان چ تھوڑی دیر لئی آرام کیتا۔ دوپہر نوں، چینی تاجراں تے حملیاں دی تحقیقات کرن لئی کالوکان بھیجے گئے سول گارڈز - ڈاکوآں ولوں کیتے گئے سن جنہاں نے اپنے آپ نوں باغیاں نال جوڑیا سی - کٹیپونیروس دے اک گروپ نال ٹکرایا تے مختصر طور تے اوہناں نال مصروف ہو گئے۔  : 367 محافظاں دے کمانڈر، لیفٹینینٹ روس نے حکام نو مقابلہ دی اطلاع دتی، تے رپورٹ نے گورنر جنرل رامون بلانکو نو آن آلی دشمنی دی تیاری کرن تے مجبور کیتا۔ نومبر دے آخر تک جنرل بلانکو دے پاس تقریبا 10،000 ہسپانوی ریگولر تے گن بوٹ اسلا ڈی کیوبا تے اسلا ڈی لوزون سن ۔  : 365 

اگست 27 توں 28 تک، بونیفیسو بلارا توں ماؤنٹ بالابک ہگڈانگ باٹو، منڈالیونگ چلا گیا۔ اوتھ‏ے ، اس نے اگلے دن منیلا حملے دے منصوبےآں نو‏‏ں حتمی شکل دینے دے لئی اجلاس منعقد کیتے۔ بونیفیسو نے مندرجہ ذیل عام اعلان جاری کیتا:

ایہہ منشور تہاڈے ساریاں لئی اے۔ ساڈے لئی ایہہ بالکل ضروری اے کہ اسیں ملک دے پتراں تے کیتیاں جان آلیاں بے نام مخالفتاں نوں چھیتی توں چھیتی روکئیے جیہڑے ہن جیلاں وچ سفاکانہ سزاواں تے تشدد دا شکار ہو رئے نیں، تے ایس وجہ توں مہربانی کر کے سارے بھراواں نوں دسو کہ موجودہ مہینے دی 29 تریخ ہفتہ نوں ساڈے معاہدے دے مطابق انقلاب شروع ہووے گا۔ اس مقصد دے لئی ، تمام قصبےآں دے لئی اک ہی وقت وچ اٹھنا تے اک ہی وقت وچ منیلا اُتے حملہ کرنا ضروری ا‏‏ے۔ کوئی وی جہڑا لوکاں دے ایس مقدس آدرش وچ رکاوٹ پائے گا، اوہنوں غدار تے دشمن سمجھیا جائے گا، سوائے ایس دے کہ اوہ بیمار ہووے؛ یا جسمانی طور تے فٹ نئیں اے، ایس صورت وچ اوہدے تے اسیں لاگو کیتے گئے قواعد و ضوابط دے مطابق مقدمہ چلایا جائے گا۔ ماؤنٹ آف لبرٹی، 28 اگست 1896 – اینڈریس بونیفاسیو

فلپائنی مورخین وچ روایتی نظریہ ایہ اے کہ بونیفیسو نے اگلے دن منیلا اُتے منصوبہ بند کاٹیپون حملہ نئيں کیتا تے اس دے بجائے سان جوآن ڈیل مونٹی وچ اک پاؤڈر میگزین اُتے حملہ کیتا۔ تاہم، حالیہ مطالعات نے اس نظریے نو اگے ودھایا اے کہ منصوبہ بند حملہ ہویا سی; اس نظریے دے مطابق، سان جوآن ڈیل مونٹی وچ بونیفیسو دی لڑائی (جسنوں ہن " پیناگلابان دی لڑائی " آکھیا جاندا اے) صرف اک وڈی "منیلا لئی لڑائی" دا اک حصہ سی جہنوں ہنڑ تیکر تسلیم نئیں کیتا گیا۔

فلپائنی پینٹر جوآن لونا ولوں فلپائن دے گورنر جنرل رامون بلانکو وائی ایریناس دی تصویر۔

اس علاقے وچ دشمنی 29 اگست دی شام نوں شروع ہوئی، جدوں سینکڑیاں باغیاں نے پاسیگ وچ سول گارڈ گیریژن تے حملہ کیتا، بالکل انج ای جدوں بونیفیسیو دی اگوائی وچ سینکڑیاں ہور باغی سان جوآن ڈیل مونٹی وچ جمع ہو رئے سی، جس تے اوہناں نے تقریباً 4 وجے حملہ کیتا۔ تریخ نوں سویرے۔  : 368 بونیفیسو نے سان جوآن ڈیل مونٹی پاؤڈر میگزین تے قبضہ کرن دا منصوبہ بنایا  : 368 اک پانی دے سٹیشن دے نال جہڑا منیلا نو سپلائی کردا سی۔ ہسپانویاں نے ، جنہاں د‏‏ی تعداد زیادہ سی ، کمک د‏‏ی پہنچنے تک تاخیر د‏‏ی جنگ لڑی۔ اک بار تقویت حاصل کرنے دے بعد ، ہسپانویاں نے بونیفیسو د‏‏ی افواج نو‏‏ں بھاری جانی نقصان دے نال واپس دھکیل دتا۔ دوجی تھاں تے، باغیاں نے منڈلویونگ ، سیمپالوک ، سٹا تے حملہ کیتا۔ انا ، پنڈاکان ، پیٹیروس ، ماریکینا ، تے کالوکان ، دے نال نال مکاٹی تے ٹیگوگ ۔ کالوکان چ بالنٹاواک نے شدید لڑائی ویکھی۔ باغی فوجیاں نے سان جوآن ڈیل مونٹی تے سیمپالوک چ لڑائی ول کھچ لیا۔ منیلا دے جنوب چ، اک ہزار مضبوط باغی فوج نے سول گارڈز دی اک نکی فوج تے حملہ کیتا۔ پنڈاکان وچ، کیٹیپونروس نے پیرش چرچ تے حملہ کیتا، جس دی وجہ توں پیرش پادری اپنی جان بچان لئی نس گیا۔

سان جوآن ڈیل مونٹی دی لڑائی چ اپنی شکست دے بعد، بونیفیسو دے فوجیاں نے ماریکینا ، سان میٹیو تے مونٹالبان دے نیڑے دوبارہ اکٹھے ہوئے، جتھے اوہناں نے انہاں علاقیاں تے حملہ کیتا۔ انہاں نے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، لیکن ہسپانوی جوابی حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں واپس دھکیل دتا گیا ، تے بونیفیسو نے بالآخر بلارا د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنے دا حکم دتا۔ رستے چ، بونیفیسو تقریباً ماریا گیا سی جدوں اوہ ایمیلیو جیسنٹو نو اک ہسپانوی گولی توں بچا رہیا سی جہنے اوہدے کالر نوں چریا سی۔ پچھے ہٹن دے باوجود، بونیفیسو نوں مکمل طور تے شکست نئیں ہوئی تے فیر وی اوہنوں خطرہ سمجھیا جاندا سی۔

منیلا دے جنوب چ، سان فرانسسکو ڈی مالابون ، نوویلیٹا تے کاویٹ دے شہراں نے کجھ دن بعد بغاوت کر دتی۔ منیلا دے شمال چ نووا ایسیجا چ، ماریانو لانیرا دی اگوائی چ سان ایسیڈرو چ باغیاں نے 2 توں 4 ستمبر نوں ہسپانوی گیریژن تے حملہ کیتا، پر اوہناں نوں پسپا کر دتا گیا۔

30 اگست تک ایہ بغاوت 8 صوبےآں وچ پھیل چکی سی ۔ اس تاریخ نو‏‏ں ، گورنر جنرل رامون بلانکو نے انہاں صوبےآں وچ "جنگ د‏‏ی حالت" دا اعلان کيتا تے انہاں نو‏ں مارشل لاء دے تحت رکھیا۔  : 368 ایہ صوبے منیلا ، بولاکان ، کیویٹے ، پامپانگا ، تارلاک ، لا لگونا ، بٹانگاس تے نووا ایسیجا سن ۔ اوہناں نوں بعد چ فلپائنی جھنڈے چ سورج دیاں اٹھ کرناں دے طور تے پیش کیتا جائے گا۔ مزید برآں، فلپائن وچ سپین دے گھٹ فوجی وسائل دی وجہ توں، گورنر نے ہسپانوی خود مختاری دے دفاع وچ شہریاں دی شرکت دا مطالبہ کیتا تے منیلا وچ وفادار رضاکاراں دی بٹالین قائم کیتی، 1850 تے 1860 دے وچکار کیوبا تے پورٹو ریکو وچ تشکیل دتے گئے اسی طرح دے یونٹاں دی مثال دے مطابق۔ ہور اسی طرح دے یونٹ منیلا تے ہسپانوی کنٹرول دے تحت ہور علاقےآں وچ تشکیل دتے گئے سن ۔

باغیاں دے کول تھوڑے جہے اسلحہ سن; اوہ زیادہ تر بولو چھریاں تے بانس دے برچھیاں نال مسلح سن۔ بندوقاں دی کمی نو اک ممکنہ وجہ دے طور تے تجویز کیتا گیا اے کہ منیلا حملہ مبینہ طور تے کدی وی کامیاب نئیں ہویا۔ اس دے علاوہ، کاویٹے دے کاٹیپون رہنماواں نے پہلے وی اپنے اسلحہ تے تیاری دی کمی دی وجہ توں بغاوت شروع کرن دے بارے وچ تحفظات دا اظہار کیتا سی۔ نتیجے دے طور تے، انہاں نے منیلا فوجاں نئیں بھیجیاں، بلکہ اپنے اپنے علاقےآں چ گیریژناں تے حملہ کیتا۔ کجھ اتہاسکاراں نے دلیل دتی ہے کہ منیلا دے علاقے وچّ کاٹیپون دی ہار (جزوی طور تے) کیویٹ باغیاں دی غلطی سی کیونکہ اوہناں دی موجودگی بہت اہم ثابت ہندی۔ اپنی یادداشتاں وچ، کاویٹ باغی رہنماواں نے منیلا وچ اپنی غیر موجودگی دا جواز پیش کیتا تے ایہ دعوی کیتا کہ بونیفیسو نے بغاوت شروع کرن دے لیی پہلے توں طے شدہ اشارے نو نافذ کرن وچ ناکام رہیا، جوں کہ لونیٹا پارک وچ غبارے ڈھیلے کرنا تے لائٹاں بجھانا۔ اُتے ، انہاں دعوےآں نو‏‏ں "تاریخی اساطیر" دے طور اُتے مسترد کردتا گیا اے ؛ جیویں کہ مورخین نے دلیل دتی اے، جے اوہ واقعی منیلا تے مارچ کرن توں پہلے سگنلاں دا انتظار کر رئے سی، تے اوہ "مڑائی لئی بہت دیر نال" پہنچ جاندے۔ بونیفیسو دے بیک وقت حملے دے حکم نو اس گل دے ثبوت دے طور تے تشریح کیتا جاندا اے کہ اس طرح دے اشارے کدی وی ترتیب نئیں دتے گئے سن۔ کاٹیپونان د‏‏ی شکست دے ہور عوامل وچ ہسپانوی انٹیلی جنس دے ذریعہ بونیفیسو دے جنگی منصوبےآں اُتے قبضہ شامل ا‏‏ے۔ ہسپانوی نے اپنی افواج نو‏‏ں منیلا دے علاقے وچ مرکوز کيتا جدو‏ں کہ دوسرے صوبےآں وچ فوجاں نو‏‏ں باہر کڈ لیا (جو دوسرے علاقےآں ، خاص طور اُتے کاویٹ وچ باغیاں دے لئی فائدہ مند ثابت ہويا)۔ حکام نے 500 مقامی فوجیاں دی اک رجمنٹ نو ماراوی ، منڈاناؤ چ وی منتقل کر دتا، جتھے فوجیاں نے بعد چ بغاوت کیتی۔

حتمی بیان تے جوز رزال دی پھانسی

رزال دی پھانسی جہڑی اوس ویلے باگمبیان سی۔

جدوں انقلاب شروع ہویا، رزال کاویٹ چ سی، سپین لئی ماہانہ میل بوٹ دا انتظار کر رہیا سی۔ اوہ کیوبا چ لڑن آلی ہسپانوی فوج چ طبی خدمت لئی رضاکارانہ طور تے کم کیتا سی، تے اوہنوں قبول کر لیا گیا سی۔ میل بوٹ 3 ستمبر نوں روانہ ہویا تے 3 اکتوبر 1896 نوں بارسلونا اپڑیا، جہڑا کہ مارشل لاء دے تحت سی۔ مونٹجوچ جیل وچ مختصر قید دے بعد، کیپٹن جنرل یولوجیو ڈیسپوجول نے رزال نو دسیا کہ اوہ کیوبا نئیں جائے گا، بلکہ اس دی بجائے فلپائن واپس بھیج دتا جائے گا۔ واپسی تے، اوہنوں فورٹ سینٹیاگو چ قید کر دتا گیا۔

قید دے دوران، رزال نے گورنر جنرل رامون بلانکو نوں بغاوت تے بیان دین دی اجازت لئی درخواست دتی۔ اس دی درخواست منظور ہو گئی، تے رزال نے Manifesto á Algunos Filipinos لکھیا، جس وچ اس نے اپنے ناں دے استعمال نو "بعض لوکاں دے وچکار جنگی فریاد دے طور تے"، بیان کیتا کہ "اصلاحات دے پھل دین دے لیی، انہاں نو اوپر توں آنا چاہیدا اے، کیونجے تھلے توں آن آلے غیر منظم تے غیر یقینی جھٹکے ہون گے"، تے اس نے اس گل دی تصدیق کیتی "اس مضحکہ خیز، وحشیانہ بغاوت دی مذمت کرو"۔ پر، جج-ایڈووکیٹ جنرل دی سفارش 'تے اس متن نوں دبا دتا گیا سی۔

کاویٹے چ انقلاب

میدان جنگ وچ اک جنرل سیمو دے طور تے ایمیلیو اگینالڈو ۔

دسمبر تک، بغاوت دے تن وڈے مراکز سن: کاویٹ ( ایمیلیو اگینالڈو دے تحت)، بولاکان ( ماریانو لانیرا دے تحت) تے مورونگ (ہن ریزال دا حصہ، بونیفاسیو دے تحت)۔ بونیفیسو نے باغی گوریلا دے لئی حکمت عملی دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ، حالانکہ اس دا وقار اس وقت نقصان پہنچیا جدو ں اوہ انہاں لڑائیاں وچ ہار گیا جس د ی اس نے ذاتی طور اُتے قیادت کيتی۔

ایس دوران، کیویٹے چ، ماریانو الوارز دے تحت کیٹیپونروس، بونیفیسو دے چاچا ویاہ دے ذریعے، تے کیویٹے ایل ویجو (جدید کاویٹ ) دے بالڈومیرو اگینالڈو نے ابتدائی فتوحات حاصل کیتیاں۔ میگڈلو کونسل نے ایڈلبرٹو ایوانجیلسٹا ، اک انجینئر، نو کاویٹ چ انقلاب دے دفاع تے لاجسٹکس دی منصوبہ بندی کرن دا کم سونپیا۔ اس دی پہلی جت 1 ستمبر 1896 نوں آئیموس دی لڑائی چ سی، جس چ جوز ٹیگل دی مدد نال جنرل ارنسٹو اگوری دے ماتحت ہسپانوی افواج نوں شکست دتی گئی۔ کاویٹ انقلابیاں، خاص طور تے ایمیلیو اگینالڈو نے "سیٹ پیس" لڑائیاں وچ ہسپانوی فوجیاں نو شکست دے کے وقار حاصل کیتا، جد کہ بونیفاسیو تے لانیرا ورگے دوجے باغی گوریلا جنگ وچ مصروف سن۔ اگوینالڈو نے میگڈلو حکمران کونسل دے لئی گل بات کردے ہوئے ، اپنی ابتدائی کامیابیاں دے بعد اک عارضی تے انقلابی حکومت دا اعلان کردے ہوئے اک منشور جاری کيتا ، بونیفیسو د‏‏ی کاٹیپون حکومت دے وجود دے باوجود۔

کاویٹ وچ کیٹیپون دو کونسلاں وچ تقسیم کیتا گیا سی: مگڈیوانگ (جس دی اگوائی الوارز نے کیتی) تے مگڈلو (جس دی اگوائی بالڈومیرو اگینالڈو ، ایمیلیو دے کزن نے کیتی)۔ پہلے، انہاں دونے کاٹیپون کونسلاں نے میدان جنگ وچ اک دوسرے دے نال تعاون کیتا، جداں کہ بیناکیان تے دلاہیکن د ی لڑائیاں وچ ، جتھ ے انہاں نے ہسپانویاں اُتے اپنی پہلی وڈی فتح حاصل کيتی۔ اُتے ، کمانڈ تے علاقے دے وچکار دشمنی جلد ہی پیدا ہوگئی ، تے انہاں نے جنگ وچ اک دوسرے دے نال تعاون کرنے تو‏ں انکار کردتا۔

کاویٹ وچ کاٹیپون نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی ، مگدیوانگ ، آرٹیمیو ریکارٹے تے پیو ڈیل پلار دے ذریعے ، جسنو‏ں بونیفاسیو کہیا جاندا اے ، جو دھڑےآں دے وچکار ثالثی دے لئی مورونگ (موجودہ رزال) صوبے وچ لڑ رہیا سی۔ شاید انہاں دے رہنما دے نال اپنے رشتہ داری دے تعلقات د ی وجہ تو ں ، بونیفیسو نو ں مگدیوانگ دے جزوی طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔

قیادت دے معاملے تے بحث ہون توں پہلاں بہت دیر نئیں لگی۔ مگدیوانگ دھڑے نے بونیفیسو نو‏‏ں سپریم لیڈر تسلیم کيتا ، جو کاٹیپونان دا سربراہ سی۔ میگڈلو دھڑے نے ایمیلیو اگینالڈو نو تحریک دا سربراہ بنن لئی تحریک کیتی کیونکہ بونیفاسیو دی ذاتی شکستاں دے ریکارڈ دے مقابلے میدان جنگ چ اس دی کامیابیاں سن۔ ایس دوران، ہسپانوی فوجاں، ہن نویں گورنر جنرل کیملو ڈی پولاویجا دی کمان چ، نے مسلسل زمین حاصل کیتی۔

ٹیجیروس کنونشن

31 دسمبر نو‏‏ں ، قیادت دے تنازعہ نو‏‏ں طے کرنے دے لئی ایمس وچ اک اسمبلی بلائی گئی۔ مگدالو نے کاٹیپون دی تھاں لین لئی انقلابی حکومت دے قیام تے اصرار کیتا۔ مگدیوانگ نے کاٹیپون نو برقرار رکھن دا حق دتا، تے دلیل دتی کہ ایہ پہلے ای اپنے آپ چ اک حکومت سی۔ اسمبلی بغیر کسے اتفاق رائے دے منتشر ہو گئی۔

مارچ 1897 نوں، ٹیجیروس چ اک ہور اجلاس ہویا۔ اس نے انقلابی حکومت دے لئی افسران دے انتخاب دا مطالبہ کيتا ، جسنو‏ں متحدہ فوجی افواج د‏‏ی ضرورت سی ، کیونجے مگدالو دھڑے دے خلاف ہسپانوی جارحیت زیر التواء سی۔ مگدیوانگ دھڑے نے بونیفیسیو دے نال اتحاد کیتا تے انتخابات د‏‏ی تیاری تے میزبانی د‏‏ی ، کیونجے مگڈلو دھڑے دا بیشتر حصہ جنگ د‏‏ی تیاریاں تو‏ں قبضہ کيتا گیا سی۔ بونیفیسو نے الیکشن دی صدارت کیتی تے آکھیا کہ الیکشن دے نتائج دا احترام کیتا جانا چاہیدا اے۔ جدوں ووٹنگ ختم ہوئی، بونیفیسو ہار گیا سی تے قیادت اگینالڈو دے حوالے کر دتی گئی سی، جہڑا پاسونگ سینٹول چ لڑن لئی دور سی۔ بونیفیسو نے اپنے مگدیوانگ دھڑے دے ممبراں توں ہور عہدے وی کھو دتے۔ اس دے بجائے، اوہ داخلہ دے ڈائریکٹر دے طور تے منتخب ہوئے، لیکن اس دی قابلیت تے اک میگڈلو، ڈینیل ٹیرونا نے سوال چُکیا۔ بونیفیسو نے توہین محسوس کیتی تے جے آرٹیمیو ریکارٹے نے مداخلت نہ کیتی ہوندی تے اوہ ٹیرونا نوں گولی مار دیندا۔ کیٹیپون دے سپریمو دے اپنے عہدے نو طلب کردے ہوئے، بونیفیسو نے انتخابات نو باطل قرار دتا تے غصے چ باہر نکل گیا۔ اگینالڈو نے اگلے دن کیویٹے چ سانتا کروز ڈی مالابون (موجودہ تنزا) چ صدر دے عہدے دا حلف لیا، جویں کہ بونیفیسو دے علاوہ باقی افسراں نے کیتا۔ بونیفیسو نے انتخابی نتائج نو مسترد کر دتا تے اپنا ہیڈ کوارٹر نائیک منتقل کر دتا جتھے اس نے تے دوجے دستخط کرن آلیاں نے ایکٹا ڈی ٹیجیروس جاری کیتا، بنیادی طور تے ٹیجیروس چ قائم حکومت توں وکھ حکومت قائم کرن دا فیصلہ کیتا۔

بونیفیسو دی پھانسی

جدوں کاویٹے دے اک قصبے انڈانگ چ لیمبن نے رزق دی فراہمی توں انکار کر دتا، تے بونیفیسو نے اینوں ساڑن دا حکم دتا۔  : 117 جدوں اگینالڈو نوں نائیک ملٹری ایگریمنٹ تے بدسلوکی دیاں رپورٹاں بارے پتہ لگیا، تے اس نے 27 اپریل 1897 نوں بونیفیسو تے اوہدے فوجیاں دی گرفتاری دا حکم دتا (بنا بونیفیسو دے علم دے)  : 120 کرنل اگاپیٹو بونزون نے لمبون چ بونیفیسو نال ملاقات کیتی تے اگلے دن اوہدے تے حملہ کر دتا۔ بونیفیسو تے اوہدا بھرا پروکوپیو زخمی ہو گئے، جد کہ اوہناں دا بھرا سیریاکو 28 اپریل نوں ماریا گیا۔  : 121 اوہناں نوں مقدمے دی سنوائی لئی نائک لے جایا گیا۔  : 124 

کونسیجو ڈی گوئرا (وار کونسل) نے 10 مئی 1897 نو‏‏ں بغاوت تے غداری دے الزام وچ آندریس تے پروکوپیو نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی۔ اگینالڈو نے پھانسی دی بجائے آندرے تے پروکوپیو دی ملک بدری دی حمایت کیتی،  : 140 لیکن پیو ڈیل پلار تے انقلاب دے دوسرے افسران دے دباؤ دے نتیجے وچ اپنا فیصلہ واپس لے لیا۔

مئی نوں، میجر لازارو ماکاپاگل نے ، جنرل ماریانو نوریل دے حکم تے، بونیفیسو برادران نوں پھانسی دے دتی : 143 ماؤنٹ بنٹس دے دامن تے، ماراگونڈن دے نیڑے۔ آندرے تے پروکوپیو نو اک اتلی قبر چ دفن کیتا گیا سی، جہدے تے صرف ٹہنیاں لگیاں ہوئیاں سن۔

کاکارنگ ڈی سیلی دی لڑائی

انانگ فلپائنہ مزار

پارک تے مزار دا پینورما

کاکرونگ دے سلی دی لڑائی 1 جنوری 1897 نوں ہوئی ۔ پانڈی، بولاکان ، نے فلپائن دی آزادی دی لڑائی وچ اک اہم تے تاریخی کردار ادا کیتا۔ پانڈی تاریخی طور تے ریئل ڈی کاکارونگ ڈی سلی مزار دے لیی جانیا جاندا اے - اینانگ فلپائنہ مزار، اوہ تھاں جتھے بولاکان چ سب توں خونی انقلاب ہویا سی، جتھے 3,000 توں ودھ کیٹیپونیرو انقلابی ہلاک ہو گئے سن۔ اسی طرح، ایہ اس جگہ اے جتھے 1896 دی 'ریئل ڈی کاکارونگ ڈی سلی' دی جمہوریہ قائم کیتی گئی سی، جہڑی پہلی فلپائنی انقلابی جمہوریہ چوں اک سی۔ ایہ کاکارونگ ڈی سیلی وچ وی سی کہ کاکارونگ جمہوریہ دا اہتمام پگڈ لاون دے فریاد دے فورا بعد بولاکان دے مختلف قصبےآں تو‏ں تقریبا 6،000 کٹیپونیروس نے کیتا سی ، جس د‏‏ی سربراہی بریگیڈیئر جنرل یوسیبیو روکے (جسنو‏ں "میسٹرانگ سیبیو یا ڈیمابونگو" دے ناں تو‏ں زیادہ جانیا جاندا اے ) نے کيتا سی۔

کاکرونگ جمہوریہ

تاریخ تے محققین،  دے نال نال نیشنل ہسٹوریکل کمیشن دے ریکارڈ دسدے نیں کہ کاکارونگ جمہوریہ ہسپانویاں نو ختم کرن دے لیی ملک اچ قائم کیتی گئی پہلی حقیقی منظم انقلابی حکومت سی، جہڑی مشہور مالولوس جمہوریہ تے بیاک نا باٹو جمہوریہ توں وی پہلے سی۔ اس دے اعتراف وچ ، بولاکان وچ قائم انہاں تن "جمہوریہ" نو‏‏ں صوبائی مہر وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ کاکرونگ جمہوریہ، جہڑا 1896 دے اخیر چ قائم کیتا گیا سی، پانڈی، بولاکان دے قصبے چ مقامی کاٹیپون چیپٹر توں نکلیا، جہنوں بالانگائی ڈیماس-النگ آکھیا جاندا اے۔

دستیاب ریکارڈ دے مطابق، جہدے وچ جنرل گریگوریو ڈیل پلار دی سوانح عمری وی شامل اے، جس دا عنوان اے "اک بوائے جنرل دی زندگی تے موت" ( ٹیوڈورو کلاو ، فلپائن دی نیشنل لائبریری دے سابق ڈائریکٹر ولوں لکھیا گیا)، اک قلعہ کاکارونگ ڈی سلی وچ تعمیر کیتا گیا سی جہڑا اک نکے شہر دی طرح سی۔ اس وچ گلیاں سن ، اک آزاد پولیس فورس ، اک فوجی بینڈ ، بولو تے توپ خانے دے فیکٹریاں دے نال اک فوجی اسلحہ خانہ ، تے رائفلاں تے کارتوساں د‏‏ی مرمت د‏‏ی دکاناں سن ۔ کاکارونگ جمہوریہ دے کول عہدیداراں دا اک مکمل سیٹ سی، جس چ کینوٹو ولانیوا فوجی افواج دے سپریم چیف تے کیپٹن جنرل دے طور تے سی، تے یوسیبیو روک ، جہڑا اپنے نوم ڈی گیور "میسٹرانگ سیبیو" دے ناں توں وی جانیا جاندا سی، جو اس ویلے کاٹیپون مقامی تنظیم دا سربراہ سی، جمہوریہ دی فوج دے بریگیڈیئر جنرل دے طور تے۔ قلعے تے 1 جنوری 1897 نوں اک وڈی ہسپانوی فوج نے حملہ کیتا تے مکمل طور تے تباہ کر دتا، جس دی سربراہی جنرل جوز اولاگوئر فیلیو نے کیتی۔ اس وقت جنرل گریگوریو ڈیل پلار صرف اک لیفٹینینٹ سی ، تے کاکارونگ ڈی سلی د‏‏ی لڑائی اس دا پہلا "اگ دا بپتسمہ" سی۔ ایہ اوہ تھاں سی جتھے اوہ پہلی وار زخمی ہویا سی تے مناتال، اک نیڑے دے بارانگائی چ فرار ہو گیا سی۔

لڑائی چ ہلاک ہون آلے 1,200 کٹیپونیروس دی یاد چ، لیجینریوس ڈیل ٹرابجو دے کاکرونگ لاج نمبر 168 نے 1924 چ پانڈی، بولاکان چ کاکرونگ دے بیریو چ اینانگ فلپائنی مزار (ماں فلپائن مزار) دی یادگار تعمیر کیتی۔ کاکارونگ ڈی سیلی دی لڑائی دا اصل تھاں ہن ریئل ڈی کاکارونگ دے بارانگائی دا اک حصہ اے۔ ایمیلیو اگینالڈو نے اپنے پنجاہ دے اخیر چ اس میدان دا دورہ کیتا۔

بیاک نا باتو

جمہوریہ بیاک نا باتو ولوں ورتیا جان آلا جھنڈا ۔

سپین توں نویں بھرتی ہون آلیاں دے نال، سرکاری فوجیاں نے 25 مارچ 1897 نوں ایموس نوں لے کے، کاویٹ دے کئی شہراں تے دوبارہ قبضہ کر لیا  : 110 ہسپانوی مہم جوئی دی فوج دے سربراہ، جنرل جوز ڈی لاکامبرے نے فیر اوہناں ساریاں نوں معافی دی پیشکش کیتی جہڑے ہتھیار سٹن گے تے ہسپانوی اتھارٹی نوں قبول کرن گے۔  : 111 مئی 1897 وچ، ہسپانویاں نے ماراگونڈن تے قبضہ کر لیا، جس دی وجہ توں فلپائن جمہوریہ دی حکومت نوں ماؤنٹ بنٹس منتقل ہونا پیا۔  : 146 جون تک، ہسپانوی نے مینڈیز نونیز ، اماڈیو ، الفونسو ، بیلن تے میگلانز نو تھوڑی جہی مزاحمت دے نال لے لیا سی۔  : 149 ہسپانویاں نے کیمپاں وچ باغی رشتہ داراں تے دوستاں دا ارتکاز سمیت جنگ دی منصوبہ بندی کیتی۔  : 222 

جیسا کہ اپولیناریو مابینی تے ہور لوکاں نے دلیل دتی اے، باغیاں لئی شکستاں دی جانشینی نوں آندرے بونیفیسو دی موت دے نتیجے وچ عدم اطمینان نال منسوب کیتا جا سکدا اے۔ مابینی نے لکھیا:

اس دُکھانت نے انقلابی مقصد دے جوش و خروش نو دبا دتا، تے کاویٹے چ بغاوت دی ناکامی نو تیز کر دتا، کیونکہ منیلا ، لا لگونا تے باٹانگاس دے بوہت سارے لوک، جہڑے (کاویٹے دے) صوبے لئی لڑ رئے سی، اوہناں نے حوصلہ شکنی کیتی تے چھڈ دتا...

دوجے علاقیاں چ، بونیفیسو دے کجھ ساتھیاں، جویں کہ ایمیلیو جیسنٹو تے میکاریو ساکی ، نے کدی وی اپنڑے فوجی حکماں نو ایمیلیو اگینالڈو دے اختیار دے ماتحت نئیں کیتا۔

اگینالڈو تے اوہدے بندے شمال ول پچھے ہٹ گئے، اک شہر توں دوجے شہر تیکر، جدوں تیکر کہ اوہ آخر کار بولاکان دے سان میگوئل ڈی میومو دے قصبے چ، بیاک-نا-باٹو چ آباد نئیں ہو گئے۔ ایتھے اوہناں نے جمہوریہ بیاک-نا-باٹو دے ناں توں جانیا جان آلا قائم کیتا، جس دا آئین اسابیلو آرٹاچو تے فیلکس فیرر ولوں تیار کیتا گیا سی، جہڑا پہلے کیوبا دے آئین دی بنیاد تے سی۔

نویں ہسپانوی گورنر جنرل فرنانڈو پریمو ڈی رویرا نے اعلان کیتا کہ "میں بیاک نا باٹو لے سکدا واں۔ کوئی وی فوج اس تے قبضہ کر سکدی اے۔ لیکن میں بغاوت ختم نئیں کر سکدا"، نے انقلابیاں نوں امن دی پیشکش کیتی۔ پیڈرو پیٹرنو نامی اک وکیل نے دوہاں دھراں دے وچکار مذاکرات کرن لئی رضاکارانہ طور تے رضامندی دتی۔ چار مہینے تک، اس نے منیلا تے بیاک-نا-باتو دے وچکار سفر کیتا۔ اس دی محنت نے آخر کار اس وقت پھل دتا جدو‏ں 14 تو‏ں 15 دسمبر 1897 نو‏‏ں بیاک نا باتو دے معاہدہ اُتے دستخط کیتے گئے۔ تن دستاویزات تے مشتمل، اس نے درج ذیل ایجنڈے دا مطالبہ کیتا:

• انقلابیاں دے سارے ہتھیار ہتھیار سٹنا.
• انقلاب چ حصہ لین آلیاں لئی معافی۔
• انقلابی قیادت لئی جلاوطنی۔
• ہسپانوی حکومت ولوں تن قسطاں چ انقلابیاں نوں 400,000 ڈالر ( میکسیکن پیسو ) دی ادائیگی: ملک چھڈن تے 200,000 ڈالر (میکسیکن پیسو)، گھٹ توں گھٹ 700 بندوقاں دے ہتھیار سٹن تے 100,000 ڈالر (میکسیکن پیسو)، تے اک ہور 200,000 ڈالر (میکسیکن پیسو) عام پیسو دے اعلان تے معافی۔

اگینالڈو تے انقلاب دے اٹھارہ ہور اعلیٰ عہدیداراں، جنہاں چ ماریانو لانیرا ، ٹوماس ماسکارڈو ، بینیٹو نیٹیوداد ، گریگوریو ڈیل پلار ، تے وسنٹی لوکبان شامل سن، 24 دسمبر 1897 نوں ہانگ کانگ چ جلاوطنی لئی بیاک نا باٹو چھڈ گئے۔

انقلاب دا دوجا مرحلہ

فلپائن چ

سارے انقلابی جرنیلاں نے اس معاہدے دی تعمیل نئیں کیتی ۔ اک، جنرل فرانسسکو میکابولوس ، نے عبوری حکومت دے طور تے کم کرن لئی اک مرکزی ایگزیکٹو کمیٹی قائم کیتی جدوں تک کہ اک زیادہ موزوں حکومت نئیں بنائی جاندی۔ مسلح تنازعات دوبارہ شروع ہوئے، اس وار فلپائن دے تقریباً ہر صوبے توں آ رہے سن۔ دوجے پاسے، نوآبادیاتی حکام نے ڈکیتی دے ارتکاب دے مشتبہ لوکاں دی گرفتاری تے تشدد جاری رکھیا۔

جلاوطنی وچ

اگینالڈو تے اوہدی پارٹی 400,000 ایم ایکس این ڈالر دے نال ہانگ کانگ پہنچی۔ فنڈز اگینالڈو دے کنٹرول آلے بینک اکاؤنٹ وچ جمع کیتے گئے سن۔ جلاوطناں نو‏‏ں یقین سی کہ ہسپانوی کدی وی وعدہ کردہ باقی رقم نئيں دین گے۔ اوہناں دی آمد دے بعد، اسابیلو آرٹاچو، اک انقلابی جہنوں جلاوطن نئیں کیتا گیا سی، ہانگ کانگ پہنچیا تے اپنی خدمات دی ادائیگی دے طور تے فنڈز دا مطالبہ کیتا، تے قانونی کارروائی دی دھمکی دتی جہدے نال فنڈز بند ہو جان گے۔ فلیپ اگونسیلو دے مشورے تے، اگینالڈو تے دو مددگار جھوٹے ناں دے تحت سنگاپور چ سٹاپ اوور دے نال یورپ نس گئے۔ سنگاپور وچ، اگینالڈو نے امریکی قونصل ای سپینسر پراٹ نال خفیہ طور تے ملاقات کیتی، جس نوں پتہ لگیا کہ امریکہ تے سپین دے وچکار جنگ دا اعلان کیتا گیا اے۔

ہسپانوی امریکی جنگ

منیلا بے دی لڑائی ۔

امریکہ دی حکومت دے مطالبے دے مطابق کیوبا چ فعال سماجی اصلاحات چ مشغول ہون چ سپین دی ناکامی ہسپانوی امریکی جنگ دی بنیادی وجہ سی۔ امریکی توجہ 15 فروری 1898 نوں ہوانا ہاربر وچ امریکی جنگی جہاز Maine نوں ڈبون آلے پراسرار دھماکے دے بعد اس معاملے تے مرکوز سی۔ جداں ہی ڈیموکریٹک پارٹی تے بعض صنعت کاراں دا عوامی سیاسی دباؤ جنگ دے لئی تیار ہويا ، امریکی کانگریس نے ہچکچاہٹ والے ریپبلکن صدر ولیم میککنلے نو‏‏ں 19 اپریل 1898 نو‏‏ں سپین نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کرنے اُتے مجبور کيتا۔ سپین نے پایا کہ یورپ وچ اس دی کوئی سفارتی حمایت نئیں سی، لیکن اس دے باوجود اس نے جنگ دا اعلان کیتا ؛ امریکہ نے 25 اپریل نوں اپنے جنگ دے اعلان دے نال پیروی کیتی۔

تھیوڈور روزویلٹ ، جہڑا اوس ویلے بحریہ دے اسسٹنٹ سیکرٹری سی، نے کموڈور جارج ڈیوی نوں حکم دتا، جہڑا امریکہ دی بحریہ دے ایشیائی سکواڈرن دی کمانڈ کر رہیا سی: "اسکواڈرن نوں ہانگ کانگ دا حکم دیو۔ کوئلے نال بھریا رکھو۔ جنگ دے اعلان دی صورت وچ سپین، تہاڈا فرض ایہ ویکھنا ہووے گا کہ ہسپانوی اسکواڈرن ایشیائی ساحل تے فیر فلپائن جزیرے وچ جارحانہ کارروائیاں۔" ڈیوی دا سکواڈرن 27 اپریل نوں فلپائن لئی روانہ ہویا، 30 اپریل دی شام نوں منیلا بے پہنچ

27 اپریل نوں کموڈور جارج ڈیوی 9 امریکی جہازاں دے بیڑے نال منیلا لئی روانہ ہویا۔ یکم مئی نو پہنچن تے، ڈیوی نے ایڈمرل پیٹریسیو مونٹوجو دی کمانڈ وچ نو ہسپانوی جہازاں دے بیڑے دا سامنا کیتا۔ منیلا بے دی بعد دی لڑائی صرف کجھ گھنٹیاں تک جاری رہی، تے امریکی فوجاں چ کوئی وی جانی نقصان نئیں ہویا۔ جدو‏ں کہ بحری فتح فیصلہ کن سی ، چھوٹے بیڑے وچ منیلا اُتے قبضہ کرنے دے لئی درکار تعداد د‏‏ی کمی سی۔ امریکی سکواڈرن نے کاویٹ چ اسلحہ خانے تے بحریہ دے صحن دا کنٹرول سنبھال لیا۔ ڈیوی نے واشنگٹن نوں کیبل کیتا، تے آکھیا کہ اگرچہ اوہ منیلا بے نوں کنٹرول کردا اے، پر اوہنوں منیلا تے قبضہ کرن لئی 5,000 وادھو بندیاں دی لوڑ اے۔ بیڑا منیلا بے چ ای رہیا جدوں کہ امریکہ توں کمک بھیجی گئی۔

زمین تے مبنی کارروائیاں دی تیاری تے اگینالڈو دی واپسی

جنگ د‏‏ی پہلی مصروفیت وچ ڈیوی د‏‏ی فتح د‏‏ی غیر متوقع تیزی تے مکملیت نے میککنلی انتظامیہ نو‏‏ں ہسپانویاں تو‏ں منیلا اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ فلپائن چ تعیناتی دی تیاری لئی ریاستہائے متحدہ دی فوج نے اٹھویں آرمی کور نو اکٹھا کرنا شروع کیتا - اک فوجی یونٹ جہدے چ میجر جنرل ویزلی میرٹ دی کمان چ 10,844 فوجی شامل ہون گے۔

7 مئی 1898 نوں USS میکلوچ ، اک امریکی ڈسپیچ بوٹ، منیلا توں ہانگ کانگ پہنچی، منیلا بے دی لڑائی چ ڈیوی دی جت دیاں اطلاعواں لے کے آئی۔ ایمیلیو اگینالڈو حال ہی وچ سنگاپور توں اوتھے واپس آیا سی تے امریکیاں ولوں منیلا پہنچان دی آس سی، لیکن میکلوچ کول ایس بارے کوئی حکم نئیں سی۔ میکلوچ 15 مئی نوں فیر ہانگ کانگ اپڑیا تے 17 مئی نوں اگوینالڈو دے نال ہانگ کانگ توں روانہ ہویا، 19 مئی نوں منیلا بے اپڑیا کئی انقلابیاں دے نال نال ہسپانوی فوج ولوں ملازمت کرن آلے فلپائنی فوجی وی اگینالڈو دی کمان چ آ گئے۔

اگینالڈو 19 مئی نو‏‏ں پہنچیا تے ، ڈیوی دے نال اک مختصر ملاقات دے بعد ، ہسپانویاں دے خلاف انقلابی سرگرمیاں دوبارہ شروع کيتیاں۔ 24 مئی نو‏‏ں ، اگینالڈو نے اک اعلان جاری کيتا جس وچ انہاں نے فلپائن د‏‏ی تمام افواج د‏‏ی کمان سنبھالی تے اپنے آپ نو‏‏ں آمر دے طور اُتے آمرانہ حکومت قائم کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا ، تے کہیا کہ اوہ باقاعدہ طور اُتے منتخب صدر دے حق وچ استعفیٰ دے دین گے۔

28 مئی 1898 نو‏‏ں الاپان د‏‏ی لڑائی وچ ، اگینالڈو نے تقریبا 12،000 افراد د‏‏ی تازہ کمک دے نال کیویٹ وچ ہسپانوی سلطنت دے آخری باقی گڑھ اُتے چھاپہ ماریا۔ اس لڑائی نے بالآخر کیویٹے نو ہسپانوی نوآبادیات‏ی کنٹرول تو‏ں آزاد کر دتا تے اس د‏ی وجہ تو‏ں پہلی بار فلپائن دا جدید جھنڈا فتح وچ لہرایا گیا۔

عوامی خوشی نے اگینالڈو دی واپسی نوں نشان زد کیتا۔ بہت سارے فلپائنی بھرتی ہوئے افراد نے اگوینالڈو د‏‏ی کمان وچ شامل ہونے دے لئی مقامی ہسپانوی فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ترک کردتا تے سپین دے خلاف فلپائنی انقلاب دوبارہ شروع ہويا۔ جلد ہی، بہت سارے شہراں جویں کہ ایموس ، باکور ، پاراناک ، لاس پیناس ، مورونگ ، مکابیبی تے سان فرنانڈو ، دے نال نال کجھ پورے صوبے جویں کہ لا لگونا (ہن لاگونا)، بٹانگاس ، بولاکان ، نووا ایکیجا ، باٹان ، تایاباس (ہن کوئزون )، تے کیمرین صوبے، فلپائنیاں دے بندرگاہاں تے آزاد کر دتے گئے۔ کاویٹ چ ڈلاہیکن نوں محفوظ کر لیا گیا سی۔

تھامس ایم اینڈرسن

امریکی فوجاں دا پہلا دستہ 30 جون نو اٹھویں کور دے دوجے ڈویژن دے کمانڈر بریگیڈیئر جنرل تھامس میک آرتھر اینڈرسن دی کمان چ پہنچیا (ایس دور دے امریکی بریگیڈ تے ڈویژن نمبر پوری فوج چ منفرد نئیں سن)۔ جنرل اینڈرسن نے اگینالڈو نو‏‏ں خط لکھیا ، جس وچ ہسپانوی افواج دے خلاف فوجی کارروائیاں وچ تعاون د‏‏ی درخواست کيتی گئی سی۔ اگینالڈو نے جواب دتا، جنرل اینڈرسن دے دوستانہ جذبات لئی شکریہ ادا کیتا، لیکن فوجی تعاون دے بارے چ کجھ نئیں آکھیا۔ جنرل اینڈرسن نے درخواست دی تجدید نئیں کیتی۔

اٹھویں کور دی دوجی بریگیڈ تے دوجی ڈویژن 17 جولائی نوں بریگیڈیئر جنرل فرانسس وی گرین دی کمان ہیٹھ پہنچی۔ میجر جنرل ویزلی میرٹ (فلپائنی مہم دا کمانڈر ان چیف ) تے اس دا عملہ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں کیویٹے پہنچیا۔ کور دی دوجی ڈویژن دی پہلی بریگیڈ 30 جولائی نوں بریگیڈیئر جنرل آرتھر میک آرتھر دی کمان ہیٹھ پہنچی۔

اعلان آزادی

جون 1898 تک، جزیرہ لوزون ، منیلا تے کاویٹے دی بندرگاہ دے علاوہ، فلپائنی کنٹرول چ سی، جنرل مونیٹ دے 600 فوج تے 80 زخمیاں دی باقی فوج دے نال منیلا واپس جان دے بعد۔  : 445 انقلابی منیلا دا محاصرہ کر رہے سن تے اس د‏ی خوراک تے پانی د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں منقطع کررہے سن ۔ جزیرہ نما دے زیادہ تر حصے دے نال، اگینالڈو نے فیصلہ کیتا کہ ہن فلپائن دی حکومت قائم کرن دا ویلہ آ گیا اے۔ جدوں اگینالڈو ہانگ کانگ توں آیا، تے اوہ اپنے نال ماریانو پونسے ولوں تیار کردہ منصوبے دی کاپی لے کے آیا سی، جس چ اک انقلابی حکومت دے قیام دا مطالبہ کیتا گیا سی۔ امبروسیو ریانزارس باؤٹیسٹا دے مشورے تے، تاہم، 24 مئی نوں اک مطلق العنان حکومت قائم کیتی گئی، جس چ اگینالڈو آمر سی۔

ایہہ ایس آمریت دے تحت سی  12 جون 1898 نوں، اگینالڈو نے کاویٹ ایل ویجو چ اپنے گھر چ فلپائن دی آزادی دا اعلان کیتا۔ امبروسیو ریانزارس باؤٹیسٹا نے فلپائن دا اعلان آزادی لکھیا، تے اس دستاویز نو اس دن اگینالڈو دے گھر ہسپانوی چ پڑھیا۔ پہلا فلپائنی جھنڈا فیر لہرایا گیا تے قومی ترانہ پہلی وار وجایا گیا۔  18 جون نوں، اگینالڈو نے باقاعدہ طور تے اپنی آمرانہ حکومت قائم کرن لئی اک فرمان جاری کیتا۔ اپولیناریو مابینی ، اگینالڈو دے سب توں نیڑے دے مشیر، نے اگینالڈو دے مطلق العنانیت قائم کرن دے فیصلے دی مخالفت کیتی۔ اس دی بجائے اس نے اگینالڈو نو اک انقلابی حکومت بنان تے زور دتا۔ اگینالڈو نے انج کرن توں انکار کر دتا; تاہم، مابینی آخر کار اس نو قائل کرن چ کامیاب ہو گئی۔  23 جون نوں، اگینالڈو نے اک ہور فرمان جاری کیتا، اس وار آمرانہ حکومت دی تھاں اک انقلابی حکومت (تے اپنے آپ نوں صدر دے طور تے نامزد کیتا)۔

1899 وچ ماضی وچ لکھدے ہوئے ، اگینالڈو نے دعوی کيتا کہ امریکی قونصل ای سپینسر پراٹ نے اسنو‏ں زبانی یقین دوایا سی کہ "امریکہ گھٹ تو‏ں کم امریکی بحریہ دے تحفظ دے تحت فلپائن د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کرے گا"۔ پراٹ ولوں امریکی وزیر خارجہ ولیم آر ڈے نوں 28 اپریل دے سنیہے وچ، آزادی دا کوئی ذکر نئیں سی، یا کسے وی شرط دا کوئی ذکر نئیں سی جہدے تے اگینالڈو نے تعاون کرنا سی۔ جولائی دے اک مواصلات وچ ، پراٹ نے کہیا کہ امریکی پالیسی دے سلسلے وچ اگوینالڈو تو‏ں کوئی وعدہ نئيں کيت‏‏ا گیا اے ، اس تصور دا مقصد فلپائن دے قبضے تے انتظامیہ د‏‏ی سہولت فراہ‏م کرنا سی ، جدو‏ں کہ کارروائی دے ممکنہ تنازعہ نو‏‏ں روکنا سی۔ 16 جون نو‏‏ں ، ڈے نے پراٹ نو‏‏ں غیر مجاز مذاکرات تو‏ں بچنے د‏‏ی ہدایات دے نال کیبل کیتا ، اس دے نال ہی اک یاد دہانی وی دتی کہ پراٹ نو‏‏ں امریکی حکومت د‏‏ی طرف تو‏ں انتظامات وچ داخل ہونے دا کوئی اختیار نئيں ا‏‏ے۔ فلپائنی سکالر میکسیمو کالاو نے 1927 وچ لکھیا: "تاہم، کجھ پرنسپل حقائق بالکل واضح لگدے نیں۔ اگینالڈو نوں ایہ نئیں سمجھایا گیا سی کہ، فلپائنی تعاون دے مدنظر، امریکہ جزیرےآں تے اپنی خود مختاری ودھائے گا، تے اس طرح پرانے ہسپانوی ماسٹر دی تھاں اک نواں سچائی وچ قدم رکھے گا جو اس ویلے کدی وی کوئی وی نئیں سوچدا سی۔ جنگ دے نتیجے چ امریکہ ولوں فلپائن نوں برقرار رکھن دا نتیجہ نکلے گا۔"

جولائی نو‏‏ں ، اگینالڈو نے فلپائن دے سول اتھارٹی نو‏‏ں سنبھالدے ہوئے تن نامیاتی فرمان جاری کیتے۔ امریکی جرنیلاں نے شک کیتا کہ اگینالڈو امریکی مدد دے بغیر منیلا اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کررہیا سی ، اس نے امریکی افواج نو‏‏ں رسد محدود کردتی سی ، تے خفیہ طور اُتے ہسپانوی حکا‏م دے نال مذاکرات کررہیا سی جدو‏ں کہ انہاں نو‏ں امریکی فوج د‏‏ی نقل و حرکت دے بارے وچ آگاہ کيتا سی۔ اگینالڈو نے خبردار کیتا کہ امریکی فوجاں نو‏‏ں پہلے تحریری طور اُتے رابطے دے بغیر فلپائنیاں دے فتح شدہ مقامات اُتے اترن نئيں چاہیدا ، تے پہنچنے والی امریکی افواج نو‏‏ں اپنی مکمل خدمت پیش نئيں کيت‏‏ی۔

منیلا تے قبضہ

جون تک، امریکی تے فلپائنی افواج نے زیادہ تر جزیرےآں دا کنٹرول سنبھال لیا سی، سوائے دیواراں آلے شہر انٹرامیروس دے۔ ایڈمرل ڈیوی تے جنرل میرٹ قائم مقام گورنر جنرل فرمین جوڈینس دے نال اک بے خون حل کڈھن دے قابل سن۔ گل بات کرنے والی فریقین نے فرضی جنگ دا انعقاد کرنے دے لئی اک خفیہ معاہدہ کيتا جس وچ ہسپانوی افواج نو‏‏ں امریکی افواج تو‏ں شکست دتی جائے گی ، لیکن فلپائنی افواج نو‏‏ں شہر وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں ہوئے گی۔ اس منصوبے نے ہر طرفوں غیر ضروری جانی نقصان دے خطرے نو گھٹ توں گھٹ کیتا، جد کہ ہسپانوی ممکنہ طور تے فلپائنی افواج دے حوالے کرن دی شرمندگی توں وی بچ سکدے سن۔

12 اگست د‏‏ی شام نو‏‏ں ، امریکیاں نے اگینالڈو نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ اپنی کمان وچ باغیاں نو‏‏ں امریکی اجازت دے بغیر منیلا وچ داخل ہونے تو‏ں منع کرے۔ 13 اگست نو‏‏ں ، امن پروٹوکول اُتے دستخط کرنے تو‏ں بے خبر ، امریکی افواج نے منیلا وچ ہسپانوی عہدےآں اُتے حملہ کيتا تے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ جدو‏ں کہ ایہ منصوبہ فرضی جنگ تے سادہ ہتھیار ڈالنے دے لئی سی ، باغیاں نے اپنا اک آزاد حملہ کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپانویاں دے نال محاذ آرائی ہوئی جس وچ کچھ امریکی فوجی مارے تے زخمی ہوئے۔ ہسپانویاں نے باقاعدہ طور تے منیلا نوں امریکی فوجاں دے حوالے کر دتا۔ اوہناں دے قبضے آلے شہر دے کجھ حصیاں چ باغی افواج ولوں کجھ لُٹ مار ہوئی۔ اگینالڈو نے شہر اُتے مشترکہ قبضے دا مطالبہ کيتا ، اُتے امریکی کمانڈراں نے اگینالڈو نو‏‏ں منیلا تو‏ں اپنی افواج واپس لینے دے لئی دباؤ ڈالیا۔

12 اگست 1898ء نو‏‏ں نیویارک ٹائمز نے رپورٹ دتی کہ اس دوپہر نو‏‏ں واشنگٹن وچ امریک‏‏ا تے سپین دے وچکار اک امن پروٹوکول اُتے دستخط کیتے گئے سن جس تو‏ں دونے ملکاں دے درمیان دشمنی معطل ہوگئی سی۔ پروٹوکول دا مکمل متن 5 نومبر تک عوامی نئيں کیتا گیا سی ، لیکن آرٹیکل III وچ ایہ لکھیا سی: "امن معاہدے دے اختتام تک ، ریاستہائے متحدہ منیلا دے شہر ، خلیج تے بندرگاہ اُتے قبضہ تے قبضہ کرے گا ، جو فلپائن دے کنٹرول ، طرز عمل تے حکومت دا تعین کرے گا۔" اس معاہدے دے اختتام دے بعد ، امریکی صدر میککنلے نے سپین دے نال دشمنی معطل کرنے دا اعلان کيتا۔ جنرل میرٹ نو‏‏ں منیلا دے ہتھیار ڈالنے دے تن دن بعد 16 اگست نو‏‏ں 12 اگست دے امن پروٹوکول د‏‏ی خبر ملی۔ ایڈمرل ڈیوی تے جنرل میرٹ نو‏‏ں 17 اگست نو‏‏ں اک ٹیلی گرام دے ذریعہ مطلع کيتا گیا کہ ریاستہائے متحدہ دے صدر نے ہدایت کيتی اے کہ ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں منیلا اُتے مکمل کنٹرول ہونا چاہیے ، جس وچ کوئی مشترکہ قبضہ جائز نئيں ہوئے۔ ہور مذاکرات دے بعد، باغی افواج 15 ستمبر نو شہر توں واپس چلے گئے۔

اس جنگ نے فلپائنی تے امریکی تعاون دے خاتمے نو‏‏ں نشان زد کيتا ، کیونجے فلپائنی افواج نو‏‏ں قبضہ شدہ شہر منیلا وچ داخل ہونے تو‏ں روکنے د‏‏ی امریکی کارروائی تو‏ں فلپائنیاں د‏‏ی طرف تو‏ں گہری ناراضگی سی۔

امریکی فوجی حکومت

منیلا تے قبضے دے دو دن مگروں 14 اگست 1898 نوں امریکہ نے فلپائن چ اک فوجی حکومت قائم کیتی جیدے چ جنرل ویزلی میرٹ فوجی گورنر دے طور تے کم کردا سی۔ فوجی حکمرانی (1898–1902) دے دوران، امریکی فوجی کمانڈر نے امریکی مسلح افواج دے کمانڈر ان چیف دے طور تے امریکی صدر دے اختیار دے تحت فلپائن تے حکومت کیتی۔ اک سول گورنر جنرل دی تقرری دے بعد، طریقہ کار تیار ہویا کہ جدوں ملک دے کجھ حصے پرامن ہو گئے تے امریکی کنٹرول دے تحت مضبوطی نال رکھے گئے، اس علاقے دی ذمہ داری شہریاں نوں منتقل کر دتی جائے گی۔

جنرل میرٹ دے بعد جنرل اوٹس نے فوجی گورنر بنیا، جہدے بعد جنرل میک آرتھر نے تخت نشین کیتا۔ میجر جنرل عدنا چافی آخری فوجی گورنر سی ۔ فوجی گورنر دا عہدہ جولائ‏ی 1902ء وچ ختم کر دتا گیا ، جس دے بعد سول گورنر جنرل فلپائن وچ واحد ایگزیکٹو اتھارٹی بن گیا۔

فوجی حکومت دے تحت ، اک امریکی طرز دا اسکول نظام متعارف کرایا گیا ، جس وچ ابتدائی طور اُتے فوجیاں نو‏‏ں اساتذہ بنایا گیا سی ؛ سول تے فوجداری عدالتاں دوبارہ قائم کیتیاں گئیاں، جس چ اک سپریم کورٹ وی شامل سی; تے قصبےآں تے صوبےآں وچ مقامی حکومتاں قائم کيتیاں گئیاں ۔ پہلا مقامی الیکشن جنرل ہیرالڈ ڈبلیو لاٹن نے 7 مئی 1899 نوں بالیواگ، بولاکان چ کیتا سی۔

ہسپانوی امریکی جنگ دا خاتمہ

فلیپ اگونسیلو پیرس چ مذاکرات لئی فلپائنی نمائندہ سی جہدے نتیجے چ پیرس دا معاہدہ (1898) ہویا، جس نال ہسپانوی امریکی جنگ ختم ہو گئی۔ اوہنوں " بقایا پہلا فلپائنی سفارتکار " آکھیا جاندا اے۔

اگست 1898 وچ امریکہ دے منیلا اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، جزیرےآں وچ دوسری جگہاں اُتے ہسپانوی اتھارٹی مختصر طور اُتے برقرار رہی۔ باقی نوآبادیاتی انتظامیہ، گورنر جنرل ڈیاگو ڈی لاس ریوس دے تحت، ویسیاس چ واپس چلی گئی تے ایلویلو چ اک عارضی حکومت قائم کیتی، جہڑی حقیقت چ ہسپانوی ایسٹ انڈیز دا نواں دارالحکومت بن گئی۔ پانے چ ودھدی ہوئی انقلابی تحریک دے باوجود، ایلویلو سپین دے نال وفادار رہیا، جس دی وڈی وجہ اس دے مضبوط معاشی تعلقات تے سپین دے نال وفاداری سی۔

اس دوران پیرس وچ سپین تے امریکا دے درمیان امن مذاکرات جاری سن ۔ امریکی امن کمیشن نو‏‏ں ابتدائی ہدایات صرف لوزون تے گوام نو ‏‏ں اسٹریٹجک اڈاں دے طور اُتے تلاش کرنا سی ، لیکن صدر ولیم میککنلے نے بعد وچ کمیشن نو‏‏ں پورے فلپائنی جزیرہ نما دا مطالبہ کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ پیرس دے معاہدے دے نتیجے چ، 10 دسمبر 1898 نوں دستخط کیتے گئے، باقاعدہ طور تے ہسپانوی امریکی جنگ ختم کر دتی تے 20 ڈالر دے بدلے فلپائن نوں امریکہ دے حوالے کرن دی فراہمی کیتی۔ دس لاکھ۔ اس گل نو بعد چ 1900 دے واشنگٹن دے معاہدے نال واضح کیتا گیا، جس چ پیرس دے معاہدے چ بیان کردہ حدود توں باہر ہور ہسپانوی زیر قبضہ جزیرے شامل سن۔

معاہدے اُتے دستخط ہونے دے بعد وی ، ویسیاس وچ ہسپانوی کنٹرول مختصر طور اُتے جاری رہیا۔ دسمبر 1898 نوں، ڈی لاس ریوس نے جنرل مارٹن ڈیلگاڈو دی اگوائی چ فلپائنی انقلابی افواج دے حوالے کر دتا، جس نال فلپائن چ ہسپانوی حکومت دا آخری خاتمہ ہویا۔

دسمبر 1898 نوں، صدر میککنلے نے نویں حاصل کیتے گئے فلپائن دے حوالے نال امریکی پالیسی دا خاکہ پیش کردے ہوئے، خیر خواہ ضم کرن دی پالیسی دا اعلان کیتا۔ 4 جنوری 1899 نو‏‏ں منیلا وچ اعلان کيتا گیا ، اس نے اعلان کيتا کہ جزیرے امریکی خود مختاری دے تحت آئے گا ، جس وچ امریکی افواج نو‏‏ں فلپائنی عوام نو‏‏ں دشمن د‏‏ی بجائے دوست سمجھنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی۔

پہلی فلپائن جمہوریہ

پہلی فلپائن جمہوریہ دے افتتاح دے دوران فلپائن دا نقشہ۔

جون تے 10 ستمبر دے درمیان انقلابی حکومت دے ذریعہ انتخابات منعقد کیتے گئے سن ، جس دے نتیجے وچ مالولوس کانگریس دے ناں تو ں جانی جانے والی مقننہ د ی نشست ہوئی۔ ایہ اس فرمان دی سفارشات دے بعد ہویا جس نے انقلابی حکومت قائم کیتی سی، تے کانگریسو ریوولوشناریو (انقلابی کانگریس) 15 ستمبر نو مالولوس، بولاکان دے باراسوین چرچ وچ جمع ہوئی  : 469 کانگریس دے سارے نمائندے ایلوسریٹو طبقے دے سن۔ مابینی نے آئینی اسمبلی دے مطالبے تے اعتراض کیتا؛ جدوں اوہ کامیاب نہ ہویا تاں اس نے اپنا اک آئین تیار کیتا، جو وی ناکام رہا۔ اک مثالی وکیل، فلیپ کالڈرون وائی روکا دا مسودہ پیش کیتا گیا، تے ایہ اوہ فریم ورک بن گیا جس تے اسمبلی نے پہلا آئین، مالولوس آئین تیار کیتا۔ نومبر نوں، اسمبلی، جہنوں ہن مالولوس کانگریس آکھیا جاندا اے، نے مسودہ ختم کیتا۔ تاہم، اگینالڈو، جس نے ہمیشہ مابینی نو اعلیٰ عزت دتی تے اس دے زیادہ تر مشورے تے عمل کیتا، جدوں بعد چ اعتراض کیتا تے اس نے مسودے تے دستخط کرن توں انکار کر دتا۔ 21 جنوری 1899 نو‏‏ں ، مابینی د‏‏ی دلیلاں دے مطابق کچھ ترمیماں دے بعد ، آئین نو ‏‏ں بالآخر کانگریس نے منظور کيتا تے اگینالڈو نے اس اُتے دستخط کیتے۔ دو دن بعد ، فلپائن جمہوریہ (جسنو‏ں پہلی جمہوریہ تے مالولوس جمہوریہ وی کہیا جاندا اے ) مالولوس وچ قائم کيتا گیا جس دا صدر ایمیلیو اگینالڈو سی۔  : 486 اس دے حتمی آئین وچ اک آرٹیکل شامل اے جو بنیادی طور اُتے صدر نو‏‏ں فرمان دے ذریعہ حکومت کرنے دا اختیار دیندا اے ، "جبکہ ملک نو‏‏ں اپنی آزادی دے لئی لڑنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔" دو دن بعد ، فلپائن جمہوریہ (جسنو‏ں پہلی جمہوریہ تے مالولوس جمہوریہ وی کہیا جاندا اے ) مالولوس وچ قائم کيتا گیا جس دا صدر ایمیلیو اگینالڈو سی۔  : 486 

4 فروری نو‏‏ں ، قیام د‏‏ی تقریبات دے دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے بعد ، فلپائنی تے امریکی افواج دے وچکار منیلا د‏‏ی 1899 د‏‏ی جنگ شروع ہوگئی۔ لڑائی تیزی نال ودھدی گئی، انقلاب دے تسلسل توں فلپائن-امریکی جنگ وچ ترقی کردی گئی۔ اگینالڈو نے امریکی کمانڈر، جنرل اوٹس دے کول لڑائی دے خاتمے دی اپیل کرن لئی اک ایلچی گھلیا، پر اوٹس نے اسنوں ردّ کر دتا، اتے اصرار کیتا کہ "لڑائی، شروع ہون دے بعد، گھور انت تکّ جانا چاہیدا اے۔" 2 جون نو‏‏ں ، فلپائن جمہوریہ د‏‏ی گورننگ کونسل نے اک اعلان وچ اعلان کيتا کہ اس نے امریکیاں دے خلاف "جنگ جاری رکھنے دا نتیجہ اخذ کيتا ا‏‏ے۔" لڑائی تیزی نال فلپائن تے امریکی جنگ وچ ودھ گئی۔

فلپائن تے امریکی جنگ

4 فروری 1899 نو‏‏ں ، فلپائنی تے امریکی افواج دے درمیان دشمنی اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں فلپائنی تے امریکی لائناں دے درمیان گشت کرنے والے اک امریکی سنتری نے اک فلپائنی فوجی نو‏‏ں گولی مار دتی۔ فلپائنی افواج نے فائرنگ دا جواب دتا، اس طرح منیلا لئی دوجی لڑائی شروع ہو گئی۔ اگینالڈو نے اپنے عملے دے اک رینکنگ رکن نو امریکی فوجی کمانڈر ایل ویل اوٹس دے کول گھلیا، اس سنیہے دے نال کہ فائرنگ اس دے احکامات دے خلاف سی۔ اگینالڈو دے مطابق، اوٹس نے جواب دتا، "لڑائی، شروع ہون دے بعد، اس نوں گھور انت تک جانا چاہیدا اے۔" فلپائن نے 2 جون 1899 نوں امریکہ دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا، جس چ پہلی فلپائن جمہوریہ دی کانگریس دے صدر پیڈرو پیٹرنو نے جنگ دا اعلان جاری کیتا۔

چونکہ پہلی فلپائن جمہوریہ نو کدی وی خود مختار ریاست دے طور تے تسلیم نئیں کیتا گیا سی، تے ریاستہائے متحدہ نے کدی وی باقاعدہ طور تے جنگ دا اعلان نئیں کیتا سی، اس لی تنازعہ کسی معاہدے دے ذریعے ختم نئیں ہویا سی۔ جولائی 1902 نوں، امریکہ دے وزیر جنگ نے ٹیلی گراف کیتا کہ جدوں توں امریکہ دے خلاف بغاوت ختم ہو چکی اے تے فلپائن دے جزیرہ نما دے زیادہ تر حصے چ صوبائی سول حکومتاں قائم ہو چکیاں نیں، فوجی گورنر دا عہدہ ختم کر دتا گیا اے۔ 4 جولائی نوں، تھیوڈور روزویلٹ ، جہڑا ولیم میککنلے دے قتل دے بعد امریکی صدارت چ کامیاب ہویا سی، نے تنازعہ چ حصہ لین آلیاں لئی معافی دا اعلان کیتا۔ اپریل 2002 نوں، فلپائن دی صدر گلوریا میکاپاگل ارویو نے اعلان کیتا کہ فلپائن-امریکی جنگ 16 اپریل 1902 نوں جنرل میگوئل مالور دے ہتھیار سٹن نال ختم ہو گئی سی، تے اس تاریخ دی صد سالہ سالگرہ نوں قومی کم کرن دی چھٹی دے طور تے اعلان کیتا تے اعلان وچ غیر کم کرن آلی چھٹی دے طور تے بٹانگاس تے بٹانگاس ، لیپا تے تناؤان دے شہراں چ۔

انقلاب دا خاتمہ

انقلاب بنیادی طور تے 23 مارچ 1901 نوں امریکی افواج ولوں ایمیلیو اگینالڈو دی گرفتاری دے نال ختم ہویا، حالانکہ کجھ علاقیاں چ کجھ عرصے تک لڑائی جاری رہی۔ اگینالڈو نے یکم اپریل نوں امریکہ نال وفاداری دا اعلان کیتا تے 19 اپریل نوں اک اعلان جاری کیتا جس وچ تسلیم کیتا گیا کہ زیادہ تر فلپائنی لوکاں نے امریکہ دے آسے پاسے متحد ہو گئے نیں، "امن دے حق وچ بلاشبہ" اعلان کیتا، تے آکھیا، "دشمنی دا مکمل خاتمہ تے پائیدار امن نہ صرف مطلوبہ اے، بلکہ فلپائن دے جزیرے دی فلاح و بہبود لئی بالکل ضروری اے۔" امریکی صدر نے 4 جولائ‏ی نو‏‏ں اس دا جواب دیندے ہوئے فلپائن دے جزیرہ نما دے تمام افراد نو‏‏ں مکمل تے مکمل معافی تے معافی دا اعلان کیتا جنہاں نے فلپائن اُتے امریکی خود مختاری دے خلاف بغاوت وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔

موتاں دی گنتی

جنگ دے باہمی تعلقات دے منصوبے دا اندازہ اے کہ دوناں فریقین نے 2000 توں ودھ جنگی موتاں دا سامنا کیتا جد کہ بیماریاں دی وجہ توں بہت سارے لوکاں نوں نقصان پہنچیا۔

ایہہ وی ویکھو

• امریکی سامراج
• پاسونگ تامو دی لڑائی
• بورژوا انقلاب
• فلپائن دی تریخ (1521–1898)
• فلپائن دی تریخ
• فرانسیسی انقلاب دا اثر و رسوخ
• فلپائنی انقلاب دے ہتھیاراں دی فہرست
• مورو بغاوت
• نیگروس انقلاب
• سپین دے خلاف فلپائنی بغاوت
• وفاقی ریاست ویسایا
• جمہوریہ زامبوانگا
• فلپائنی انقلاب دی ٹائم لائن
• آزادی دیاں ہسپانوی امریکی جنگاں

حوالے

• , Translated by Paula Carolina S. Malay
• Escalante, Rene. "Collapse of the Malolos Republic." Philippine Studies 46#4 (1998), pp. 452–76. online blames Aguinaldo's incompetence for loss of public support and collapse of his regime.
• (English translation by Sulpicio Guevara)
• . An English translation under the title Travels in the Philippines was printed in London, 1875, by Chapman and Hall.
• Daily Lives of Civilians in Wartime Asia: From the Taiping Rebellion to the Vietnam War. 
• , Translated by Leon Ma. Guerrero.
• Padilla Angulo, Fernando J. (2023). Volunteers of the Empire. War, Identity, and Spanish Imperialism, 1855-1898. London: Bloomsbury Academic.
• (Introduction, Decolonizing the History of the Philippine–American War, by Paul A. Kramer dated December 8, 2005)

باہرلے جوڑ

• (20 لنک کیتے گئے ویب صفحیاں چوں صفحہ 1)
• حصہ 1 (باب I–IV)، حصہ 2 (باب V–VIII)۔
• فلپائن دا انقلاب اپولیناریو مابینی
• سینٹینل سائٹ: دی کاٹیپون
• لیون کلات نے سیبو چ انقلاب دا احاطہ کیتا (26 اکتوبر 2009 نوں اصل توں آرکائیو کیتا گیا)
• انقلاب تے اک ہور سائٹ (13 اکتوبر 2007 نوں اصل توں آرکائیو کیتی گئی)