قازقستان وچ دارالحکومت دی تبدیلی

قازقستان وچ دارالحکومت دی تبدیلی
انتظامی تقسیم
قیام تے اقتدار
	تاریخ

قازقستان دے راجگڑھ دی آلماتی توں اکمولا منتقل ہون نال قازقستان دی تریخ چ تیجا تے آزاد قازقستان چ پہلا راجگڑھ منتقلی اے ۔ ایہ سوویت یونین دے بعد دے خلا وچ واحد دارالحکومت د‏‏ی نقل مکانی وی سی ، جس نے ملک دے معاشی تے آبادی دے منظر نامے نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر کيتا۔ صدر نورسلطان نظربائیف اس اقدام دا آغاز کرنے والے سن ۔

تبدیلی دی وجوہات

نورسلطان نظربائیف دیاں یاداں دے مطابق، اک نواں دارالحکومت بنان دا خیال اوہناں دے ذہن چ پہلی وار 1992 چ آزادی دے شروع دے مہینیاں چ آیا۔ آزادی حاصل کرنے دے بعد ، قازقستان نو‏‏ں دوسرے خطےآں تو‏ں بہت دور الماتی دے مقام دے نال ممکنہ مسائل دا سامنا کرنا پيا۔ کجھ علاقیاں چ الگ تھلگ علیحدگی پسند جذبات وی سن، تے دارالحکومت نو منتقل کرنا بعض قومی سلامتی دے خدشات دے حل دے طور تے ویکھیا گیا۔ الماتی دا اک طاس وچ واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی توسیع نو‏‏ں محدود کردتا گیا سی ، تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک ، شہر وچ ترقی دے لئی بہت کم جگہ بچ گئی سی۔ مزید برآں، زلزلے دے زون وچ الماتی دا مقام تباہ کن زلزلے دا اک اہم خطرہ پیدا کردا اے۔

حفاظتی وجوہات دی بنا تے، اک آزاد قازقستان دا دارالحکومت بیرونی سرحداں توں دور، ملک دے مرکز دے نیڑے واقع ہون دی لوڑ سی۔ علاقائی بدامنی دی صورت وچ اعلیٰ ریاستی اداریاں دی حفاظت تے کارکردگی نو یقینی بنانا وی اک ترجیح سی۔

نويں دارالحکومت دا انتخاب کردے وقت ، نظربائیف نے 32 معیار اُتے غور کيتا ، جنہاں وچ سماجی معاشی صلاحیت ، آب و ہوا ، ٹپوگرافی ، بھوکمپیی سرگرمی ، ماحولیاتی حالات ، انجینئرنگ تے نقل و حمل دے بنیادی ڈھانچے ، مواصلات ، تعمیرا تی سہولتاں تے افرادی قوت د ی دستیابی شامل ا ے۔ یولیٹاو ، کاراگنڈا ، کوکشٹاؤ تے اکتوبی ورگے شہراں تے غور کیتا گیا۔ پانی دی قلت، ریل کنکشن دی کمی تے اس دے دور دراز مقام دی وجہ توں یولیٹاؤ نو جلدی ای خارج کر دتا گیا۔ کمزور بنیادی ڈھانچے د‏‏ی وجہ تو‏ں کاراگنڈا تے کوکشیٹاؤ نو‏‏ں ختم کردتا گیا سی ، تے اکتوبی نو‏‏ں خارج کردتا گیا سی کیونجے ایہ ملک دے مرکز تو‏ں بہت دور سی۔

صدر دے ذریعہ مقرر کردہ اک خصوصی کمیشن نے اکمولا نو‏‏ں قازقستان د‏‏ی معیشت نو‏‏ں چلانے والے وڈے معاشی خطےآں تو‏ں قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں منتخب کيتا۔ اس انتخاب نے اک متوازن علاقائی آبادی د‏‏ی اجازت دتی ، زیادہ آبادی والے جنوبی خطےآں تو‏ں زیادہ صنعتی طور اُتے ترقی یافتہ شمالی شہراں د‏‏ی طرف ہجرت نو‏‏ں فروغ دتا ، تے لوکاں نو‏‏ں وسطی تے شمالی قازقستان وچ صنعتی تے زرعی پیداوا‏‏ر وچ مشغول ہونے د‏‏ی ترغیب دتی۔ اکمولا دے ہور فائدےآں وچ اک وڈے سڑک دے سنگم اُتے اس دا مقام، اس دا کمپیکٹ سائز، مناسب پانی د ی فراہمی، تے تعمیر تے تعمیرا تی منصوبہ بندی دے لئی کافی غیر ترقی یافتہ زمین شامل سی۔ صرف شہر دے مرکز وچ ضروری بنیادی ڈھانچے دے لئی تقریباً 30 ہیکٹر دستیاب زمین سی ، جس تو ں موجودہ افادیت تو ں آسان رابطہ ہو سکدا سی۔

دارالحکومت دی تبدیلی دی تاریخ

دارالحکومت نو‏‏ں منتقل کرنے دا خیال سب تو‏ں پہلے صدر نورسلطان نظربائیف نے اک عوامی خطاب وچ پیش کيتا سی ۔ جیویں کہ اوہ یاد کردا اے:  

پہلے، میں ایہ خیال اشرافیہ دے اک نکے جہے دائرے نال سانجھا کیتا۔ ایہ کہنا کہ حکومت تے پارلیمنٹ دے ارکان نو‏‏ں حیرت ہوئی اک کم بیان ا‏‏ے۔ میرے اعلان نوں مسکراہٹاں نال ملیا، تے شاید میری پٹھ پچھے ہاسے وی۔ ایہہ جان کے کہ میں بے کار ریمارکس نئیں کردا، کئیاں نے نقل مکانی دے خیال نو اک بھیڑا مذاق سمجھیا۔ 1993 دے آخر وچ اپنی اک تقریر وچ، میں احتیاط نال راجگڑھ نوں الماتی توں کسے ہور شہر وچ منتقل کرن دی تجویز دتی، پانیاں دی جانچ کیتی۔ سامعین چوں بوہت سارے لوکاں نے سوچیا کہ میں غلط گل کیتی سی یا شدید کم توں تھک گیا سی... 1994 دے اوائل چ، میں ایہ خیال دہرایا، لیکن فیر ایہنوں اک نامناسب مذاق سمجھیا گیا۔ لوک ہسے تے فرض کیتا کہ ایہ بھلا دتا جائے گا۔

جولائی 1994 نوں، نظربائیف نے باقاعدہ طور تے قازقستان دی سپریم کونسل نوں دارالحکومت دی منتقلی دی تجویز پیش کیتی۔ صدر نے دلیل دتی کہ جد کہ نقل مکانی دے اخراجات اہم ہون گے، اوہ ملک دے مستقبل وچ سرمایہ کاری دی نمائندگی کردے ہن۔ پارلیمنٹ وچ بحث سارا دن جاری رہی، جس وچ رائے تقسیم ہوئی۔ کجھ ڈپٹیاں نے صدر دے وچار دی حمایت کیتی، دوجیاں نے دلیل دتی کہ معاشی سنکٹ دے دوران جدوں لوکاں دی تنخواہ وچ تاخیر ہندی سی، دارالحکومت نوں بدلنا نامناسب سی، اتے اک تیجے گروپ نے اس وچار دی حمایت کیتی پر اس نوں ملتوی کرن دی تجویز دتی۔ سپریم کونسل دے چیئرمین ابیش کیکیلبایف نے اس بحث نو اس طرح بیان کیتا:

 

جدوں اوہ سنن دی تیاری کر رئے سی تے ہال چ معمول دی گنگناہٹ جلدی ای گھٹ گئی۔ صدر نظربائیف نے خود ایہ اعلان کیتا۔ بالکل چپّ سی؛ ہر کوئی غور نال سن رئے سی۔ صدر پوری طرحاں تیار سی۔ اس نے سوالاں دے جھکھڑ دے جواب صاف تے ڈونگھیائی نال دتے۔ کجھ سوال طنزیہ تے تحقیقاتی سن، جنہاں چوں کئی اک پوشیدہ ایجنڈے دی تلاش کر رئے سی۔ کجھ نے جغرافیائی سیاسی محرکات دا شک کیتا، جد کہ دوجیاں نے اس تجویز نو روزمرہ دے خدشات یا سیاسی عزائم توں منسوب کیتا۔ صدر نے صبر نال سارے تیز سوالاں دا جواب دتا، اس معاملے دی تفصیل نال وضاحت کیتی۔ تجربہ کار سیاست دان وی بے چین لگدے سن، نمایاں طور تے گھبرائے ہوئے سن۔ بہت سارے لوک الماتی دی سبز خوبصورتی تے شاندار الاتاؤ پہاڑاں نو چھڈ کے گیاہستان دے اک خستہ حال، کاہلی نال ڈھکے ہوئے شہر لئی جانا سمجھ نئیں سکدے سن جہدے وچ شدید برفانی طوفان تے منجمد سردیاں سن۔ میں ایہنوں نئیں لُکاواں گا—میں وی اوہناں نال اتفاق کرن لئی زیادہ مائل سی۔

آخر چ، دارالحکومت نو منتقل کرن دی تجویز نو ووٹ تے رکھیا گیا تے 6 جولائی ، 1994 نوں سپریم کونسل نے تنگ اکثریت نال منظور کر لیا۔ جولائی نوں ہن قازقستان چ راجگڑھ شہر دے دن دے طور تے منایا جاندا اے۔

ستمبر 1995 نوں، نظربائیف نے جمہوریہ قازقستان دے دارالحکومت تے قانون دی طاقت نال اک فرمان جاری کیتا، جس چ اک ریاستی کمیشن قائم کیتا گیا سی جہڑا اکمولا چ اعلیٰ تے مرکزی حکومتی اداریاں دی منتقلی دے تال میل لئی سی، جس دی سربراہی نکولائی مکیوسکی سی۔ قازقستان د‏‏ی حکومت نو‏‏ں اکمولا د‏‏ی ترقی دے لئی سرمایہ کاری نو‏‏ں راغب کرنے دے لئی اک آف بجٹ نیو کیپیٹل فنڈ تشکیل دینے تے شہر د‏‏ی تعمیر تے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی وچ حصہ لینے والے سرمایہ کاراں دے لئی ٹیکس ، کسٹم تے ہور ترغیبات د‏‏ی تجاویز تیار کرنے دا کم دتا گیا سی۔

اکتوبر 1997 نوں صدر نے اک فرمان جاری کیتا جس وچ اکمولا نوں قازقستان دا راجگڑھ قرار دتا گیا سی، جو 10 دسمبر 1997 توں لاگوُ ہویا سی۔

6 مئی 1998 نوں راجگڑھ دا ناں بدل کے آستانہ رکھ دتا گیا ۔ نواں دارالحکومت دے طور تے آستانہ دی بین الاقوامی پیشکش 10 جون 1998 نوں ہوئی۔

حوالے