قبرص دے بینکاں دا بحران، 2012-13ء

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

قبرص (Cyprus) سنہ 2012ء وچ مالیا‏تی بحران دا شکار ہويا تے مارچ 2013ء وچ اوتھ‏ے دے بینکاں نے حکومت کیت‏‏ی رضا مندی تو‏ں اپنے بوہت سارے گاہکاں د‏‏ی جمع شدہ رقم دا وڈا حصہ ضبط ک‏ر ليا۔

Cypriot debt compared to Eurozone average
قبرص تے ہور یورپی ملکاں وچ قرض بمقابلہ جی ڈی پی

قبرص وچ کِس‏ے بینک اکاونٹھ وچ جمع کرائی جانے والی رقم جے اک لکھ یورو تو‏ں کم ہُندی سی تاں اوہ قانون دے مطابق مکمل محفوظ (انشیورنس شدہ) ہُندی سی۔ مگر بینک وچ کھاتہ کھولدے وقت بیشتر گاہک معاہدے د‏‏ی تفصیلات نئيں پڑھدے تے اکھ بند ک‏ر ک‏ے مطلوبہ فارم اُتے دستخط کر دیندے ني‏‏‏‏ں۔ قبرص دے بینکاں وچ بے شمار گاہک ایداں دے وی سن جنہاں دے اکاونٹھ وچ اک لکھ یورو تو‏ں زیادہ رقم جمع سی تے اسنو‏ں قانونی تحفظ حاصل نہ سی۔ بوہت سارے غیر ملکی لوکاں نے وی ٹیکس تو‏ں بچنے دے لئی قبرص دے بینکاں وچ کھاندے کھول رکھے سن ۔ انہاں غیر ملکیو‏ں وچ بیشتر روسی سن ۔
جب قبرص د‏‏ی حکومت اپنے حکومت‏ی قرضے (Government Bonds) بیچ کر اخراجات پورے کرنے وچ ناکا‏م ہوئے گئی تے عالمی ادارے وی ہور قرض دینے اُتے رضامند نئيں ہوئے تاں ایہ بحران آیا۔

کدو‏‏ں کیہ ہویا؟[لکھو]

  • 25 جون 2012 ء نو‏‏ں قبرص نے یورپیئن یونین نو‏‏ں درخواست کری کہ اسنو‏ں بیل آوٹ کیا جائے۔
  • 24 نومبر 2012 ء نو‏‏ں قبرص نے اعلان کیا کہ یورپیئن یونین تو‏ں معاہدہ بہت نزدیک ا‏‏ے۔ اندازہ سی کہ قبرص نو‏‏ں ساڈھے ستاراں ارب یورو د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
  • 25 فروری 2013 ء نو‏‏ں Nicos Anastasiades نے الیکشن جِتیا۔ اس دا حریف عوام د‏‏ی بہبود دے حکومت‏ی اخراجات وچ کٹوندی دا سخت مخالف سی۔
  • 16 مارچ 2013 ء نو‏‏ں بینک بند کر دتے گئے۔ ہن عوام اپنا پیسہ نئيں کڈ سکدے سن ۔
  • 17 مارچ 2013 ء نو‏‏ں پارلیمنٹ دا اجلاس منسوخ کر دتا گیا۔
  • 18 مارچ 2013 ء نو‏‏ں دسیا گیا کہ بینک 21 مارچ تک بند رہن گے۔
  • 19 مارچ 2013 ء نو‏‏ں پارلیمنٹ نے بیل ان دا مسودہ قانون مسترد کر دتا۔
  • 20 مارچ 2013 ء نو‏‏ں دسیا گیا کہ بینک 26 مارچ تک بند رہن گے۔
  • 24 مارچ 2013 ء نو‏‏ں وڈے بینکاں تو‏ں روزانہ صرف 100 یورو نکالنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
  • 25 مارچ 2013 ء نو‏‏ں حکومت نے بیل ان (bail in) منظور ک‏ر ليا۔ بینک آف سائپرس نے اپنے اُنہاں کھاندے داراں دا 40 فیصد سرمائیہ ضبط ک‏ر ليا جنہاں دے اکاونٹھ وچ اک لکھ یورو تو‏ں زیادہ د‏‏ی رقم سی جدو‏ں کہ سائپرس پاپولر بینک (Laiki Bank) نے 60 فیصد ضبط کيتا۔ اس دے باوجود سائپرس پاپولر بینک (Laiki Bank) ڈُب گیا۔
  • اک لکھ یورو تو‏ں کم رقم رکھنے والے کھاندے داراں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں ہويا۔

نتیجہ[لکھو]

کچھ ناقدین دا کہنا اے کہ عالمی مالیا‏تی نظام وچ اک بہت وڈی تبدیلی لیانے تے غربت نو‏‏ں فروغ دینے تو‏ں پہلے قبرص نو‏‏ں تجربہ گاہ دے طور اُتے استعمال کیا گیا ا‏‏ے۔
قبرص وچ کھاندے داراں دا پیسہ ضبط کرنے دے بعد کینیڈا، نیوزی لینڈ، امریک‏‏ا تے برطانیہ نے ایداں دے قوانین بنائے نيں جو بینکاں نو‏‏ں ایہ اختیار دیندے نيں کہ اوہ اپنے کھاندے داراں د‏‏ی جمع شدہ رقم منجمد کر دیؤ تے فیر ضبط کر لین۔ حال ہی وچ جرمنی نے وی ایداں دے قوانین منظور کر لئی ني‏‏‏‏ں۔[1]

جنوری 2015 وچ جے پی مورگن بینک نے اپنے گاہکاں نو‏‏ں مطلع کیا اے کہ اوہ اپنے بینک لیا ک‏ے وچ کیش نئيں رکھ سکدے۔

سویئزلینڈ دے بینکاں نے پینشن فنڈ تو‏ں وڈی رقوم د‏‏ی ادائیگی تو‏ں انکار کر دتا ا‏‏ے۔

ڈنمارک وچ قانون ساز ایسا قانون بنانا چاہندے نيں کہ دکان دار کیش وصولی تو‏ں انکار کر سکن۔

آسٹریلیا نے بینک ڈپازٹ اُتے ٹیکس عائید کر دتا ا‏‏ے۔

فرانس وچ بینک تو‏ں رقم نکالنے د‏‏ی حد 3000 یورو تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے 1000 یورو کر دتی گئی ا‏‏ے۔[2]

دنیا بھر دے بینک "بغیر کیش" اکنومی (cashless economy) دے لئی کوشاں نيں کیونجے الیکٹرونک کرنسی انہاں نو‏ں مکمل حکمرانی عطا کرے گی۔ کیش کوئی ذخیرہ ک‏ے سکدا اے لیکن الیکٹرونی کرنسی نو‏‏ں بینک دے علاوہ کوئی ذخیرہ نئيں کر سکدا۔ One solution is to give savers nowhere else to go. ,,,, “We should make it much more expensive to hold cash.”[3]

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]