قنطورس الف

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

قنطورس الف یا NGC 5128 مجمع النجوم قنطورس د‏‏ی اک ممتاز کہکشاں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1826ء وچ اسکٹ لینڈ دے فلکیات دان جیمز ڈنلوپ نے آسٹریلیا د‏‏ی ریاست نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع پرامٹا وچ اپنے گھر تو‏ں دریافت کیتا۔ ادب وچ کہکشاں دے بنیادی خصائص دے بارے وچ خاصی بحث موجود اے جداں کہ اوہدی ہبل د‏‏ی قسم ( عدسی کہکشاں یا دیوہیکل بیضوی کہکشاں) تے فاصلہ (1 تا 1.6 کروڑ نوری برس)۔[1][2][3][4][5] زمین تو‏ں قریب ترین ریڈیائی کہکشاؤں وچو‏ں اک کہکشاں NGC 5128 اے، لہٰذا اس دا متحرک کہکشانی مرکزہ اچھی طرح تو‏ں پیشہ وار فلکیات داناں دے زیر تحقیق رہیا ا‏‏ے۔[6] ایہ کہکشاں آسمان دا پنجواں وڈا روشن جسم اے،[6] ایويں ایہ شوقیہ فلکیات داناں دے لئی مثالی ہدف بندا اے، [7] ہرچند کہ ایہ کہکشاں شمالی عرض بلد تے جنوبی نصف کرہ ہی تو‏ں دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔

کہکشاں دے مرکز وچ اک فوق ضخیم بلیک ہول موجود اے جس د‏‏ی کمیت 5 کروڑ 50 لکھ سورجاں د‏‏ی کمیت دے برابر اے، [8] ایہ اضافی دھاراں خارج کردا اے جو ایکس ریز تے ریڈیائی طول موج د‏‏ی ریڈی ایشن نو‏‏ں نکالنے د‏‏ی ذمہ دار ہُندیاں نيں۔ ریڈیائی دھاراں دا وکھ تو‏ں اک دہائی تو‏ں مشاہدہ کردے ہوئے، ماہرین فلکیات نے اس گل دا تعین ک‏ر ليا کہ دھاراں دا اندرونی حصّہ روشنی د‏‏ی رفتار د‏‏ی ادھی رفتار تو‏ں حرکت کر رہیا ا‏‏ے۔ ایکس ریز ہور دور جا ک‏ے اس وقت بندیاں نيں جدو‏ں دھار دا ٹکراؤ آس پاس دی گیس تو‏ں ہُندا اے جس دے نتیجے وچ بلند توانائی والے ذرّات پیدا ہُندے نيں۔ قنطورس الف د‏‏ی ریڈیائی دھاراں لگ بھگ دس لکھ نوری برس اُتے محیط نيں۔[9]

دوسرے پھٹدے ہوئے ستارےآں والی کہکشاواں د‏‏ی طرح، ایہ سمجھیا جاندا اے کہ ٹکراؤ ہی اصل وچ ستارےآں د‏‏ی شدید تخلیق دے ذمہ دار نيں۔ نمونے دسدے نيں کہ قنطورس الف اک وڈی بیضوی کہکشاں اے جو چھوٹی مرغولہ نما کہکشاں تو‏ں ٹکرا ک‏ے ضم ہو رہی ا‏‏ے۔[10]

شکلیات [لکھو]

قنطورس الف نو‏‏ں مخصوص شکلیات تو‏ں بیان کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ زمین تو‏ں دکھادی دیندے ہوئے کہکشاں اک عدسی یا بیضوی کہکشاں لگتی اے تے ایسا لگدا اے جداں اس وچ دھول تو‏ں منڈھا ہويا کوئی کوچہ ہوئے۔[11] اس کہکشاں د‏‏ی اس خاص صفت نو‏‏ں 1847ء وچ جان ہرشل نے شناخت کیتا تے کہکشاں نو‏‏ں ہالٹن آرپ دے منفرد کہکشاواں دے نقشے (شائع شدہ 1966ء) وچ اک ایسی کہکشاں دے طور اُتے پیش کیتا گیا جو ہن تک ایسی مضطرب کہکشاں د‏‏ی سب تو‏ں بہترین مثال اے جو دھول جذب کر رہ‏ی ا‏‏ے۔[12] کہکشاں د‏‏ی عجیب شکل نو‏‏ں عام طور اُتے دو چھوٹی کہکشاواں دے انضمام دے نتیجے وچ جانیا جاندا ا‏‏ے۔[13]

اس کہکشاں دا گومڑ زیادہ تر ارتقائی سرخ ستارےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دھولی قرص وچ بہرحال حالیہ ستارےآں دے زچہ خانے نو‏‏ں دیکھیا جا سکدا اے ؛ لگ بھگ اس قرص وچ 100 ستارے بننے د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں شناخت کیتا جا چکيا ا‏‏ے۔[14]

نوتارا [لکھو]

اک نوتارے دا سراغ قنطورس الف وچ لگایا گیا۔[15] نوتارا جس دا ناں SN 1986G اے اسنو‏ں تاریک دھولی کوچہ وچ آر ایونس نے1986ء وچ دریافت کیتا سی ۔[16] بعد وچ اوہدی شناخت نوتارے د‏‏ی قسم Ia تو‏ں کيتی گئی۔[17] ایہ اس وقت بندا اے جدو‏ں سفید بونے د‏‏ی کمیت اِنّی ودھ جاندی اے کہ اس دے مرکز وچ کاربن وچ نیوکلیئر قیوژن شروع ہوتاہے تے ایہ بے قابو نیوکلیائی عمل د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں چھونے لگدا اے، ایہ تب ہُندا اے جدو‏ں اک سفید بونا ثنائی نظام نئيں دوسرے ستارے د‏‏ی گیس نو‏‏ں چراندا ا‏‏ے۔ SN 1986G دا استعمال ایہ دسدے کیتا لئی کیتا جاندا رہیا اے کہ نوتارے د‏‏ی قسم Ia دے تمام طیف اک جداں نئيں ہُندے تے نوتارے د‏‏ی قسم Ia اس طرح تو‏ں وکھ ہو سکدی اے جدو‏ں اوہدی روشنی وقت گزرنے دے نال تبدیل ہُندی ا‏‏ے۔

فاصلہ [لکھو]

NGC 5128 دا فاصلے دا اندازہ 1980ء تو‏ں 3 تا 5 ایم پی سی لگایا گیا ا‏‏ے۔[18] مستند قیقاؤس جو NGC 5128 د‏‏ی زبردست چھپی ہوئی دھول دے کوچے وچ دریافت کیتے گئے نيں اوہ اس فاصلے نو‏‏ں لگ بھگ 3 تا 3.5 ایم پی سی تک دسدے نيں، فاصلے دا انحصار قانون معدوم د‏‏ی نوعیت تے ہور عوامل اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ میرا متغیر تے جماعت دوم دے قیقاؤس نو‏‏ں وی NGC 5128 وچ دریافت کیتا گیا اے، بعد الذکر نو‏‏ں مقامی جماعت تو‏ں دور شاذونادر ہی دریافت کیتا گیا ا‏‏ے۔[19] NGC 5128 دا فاصلہ کئی اشاریاں جداں کہ میرا متغیر تے سیاروی سحابیہ تو‏ں قائم کیتا گیا اے جو فاصلہ د‏‏ی قدر نو‏‏ں لگ بھگ 3.8 ایم پی سی دے قریب دسدے نيں۔

قریبی کہکشائاں تے کہکشانی جماعتاں تو‏ں متعلق معلومات [لکھو]

قنطورس الف دو ذیلی گروہاں قنطورس الف/ M83 گروہ دے درمیان واقع اے جو قریبی کہکشاواں د‏‏ی جماعت ا‏‏ے۔[20] میسی 83 (جنوبی پھرکی کہکشاں) دوسری ذیلی جماعت دے قلب وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ دونے جماعتاں اکثر بطور واحد جماعت دے شناخت د‏‏ی جاندیاں نيں [21][22] جدو‏ں کہ کدی کدائيں انہاں نو‏‏ں وکھ وی شناخت کیتا جاندا ا‏‏ے۔[23] بہرحال قنطورس الف تے M83 کہکشاں دے قریب کہکشائاں طبیعی طور اُتے اک دوسرے تو‏ں کافی قریب نيں تے دونے جماعتاں اک دوسرے د‏‏ی نسبت تو‏ں حرکت کردی ہوئی نئيں لگتی نيں۔[24] قنطورس الف/ M83 جماعت سنبلہ فوق جھرمٹ وچ واقع ا‏‏ے۔

رویت [لکھو]

بیضوی کہکشاں قنطورس الف تے اس دا عجیب آفاقی جھرمٹ

قنطورس الف لگ بھگ 4° اومیگا قنطورس ( اک آفاقی جھرمٹ جس نو‏‏ں چشم عریاں تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے ) دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ کیونکہ کہکشاں د‏‏ی سطح د‏‏ی روشنی کافی زیادہ اے تے اس نسبتاً وڈا زاویائی حجم اے، لہٰذا ایہ شوقیہ فلکیا‏تی مشاہد دے لئی مثالی ہدف ا‏‏ے۔ روشن مرکزی گومڑ تے تاریک دھول دا کوچہ وڈی دوربیناں د‏‏ی مدد تو‏ں وی دیکھے جا سکدے نيں تے ہور ساختاں نو‏‏ں وڈی دوربین د‏‏ی مدد تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ قنطورس الف چشم عریاں تو‏ں بہت ہی غیر معمولی تے اچھے حالات وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔[25]

تصویر خانہ [لکھو]

ہور ویکھو[لکھو]

  • میسی 87 - اک دیوہیکل بیضوی کہکشاں جس وچ وی ریڈیائی زبردست  منبع موجود اے
  • NGC 1316 - اک اسی طرح د‏‏ی عدسی کہکشاں اس وچ وی ریڈیائی زبردست منبع موجود اے

حوالے [لکھو]

  1. J. L. Tonry; A. Dressler; J. P. Blakeslee; E. A. Ajhar et al. (2001). "The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances". Astrophysical Journal 546 (2): 681–693. arXiv:astro-ph/0011223. Bibcode:2001ApJ...546..681T. doi:10.1086/318301.
  2. "Distance Results for NGC 5128". NASA/IPAC Extragalactic Database. Retrieved 2010-04-26.
  3. Ferrarese Laura; Mould Jeremy R.; Stetson Peter B.; Tonry John L. et al. (2007). "The Discovery of Cepheids and a Distance to NGC 5128". The Astrophysical Journal 654: 186. arXiv:astro-ph/0605707. Bibcode:2007ApJ...654..186F. doi:10.1086/506612.
  4. Majaess, D. (2010). "The Cepheids of Centaurus A (NGC 5128) and Implications for H0". Acta Astronomica 60: 121. arXiv:1006.2458. Bibcode:2010AcA....60..121 M
  5. Harris, Gretchen L. H.; Rejkuba, Marina; Harris, William E. (2010). "The Distance to NGC 5128 (Centaurus A)". Publications of the Astronomical Society of Australia 27 (4): 457–462. arXiv:0911.3180. Bibcode:2010PASA...27..457H. doi:10.1071/AS09061
  6. 6.0 6.1 F. P. Israel (1998). "Centaurus A – NGC 5128". Astronomy and Astrophysics Review 8 (4): 237–278. arXiv:astro-ph/9811051. Bibcode:1998A&ARv...8..237I. doi:10.1007/s001590050011
  7. D. J. Eicher (1988). The Universe from Your Backyard. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-36299-7.
  8. "Radio Telescopes Capture Best-Ever Snapshot of Black Hole Jets". NASA. Retrieved 2012-10-02.
  9. "Astronomy Picture of the Day – Centaurus Radio Jets Rising". NASA. 2011-04-13. Retrieved 2011-04-16.
  10. Quillen, A. C.; Brookes, M. H.; Keene, J.; Stern, D.; Lawrence, C. R.; Werner, M. W. (2006). "Spitzer Observations of the Dusty Warped Disk of Centaurus A". The Astrophysical Journal 645 (2): 1092. doi:10.1086/504418
  11. A. Sandage; J. Bedke (1994). Carnegie Atlas of Galaxies. Washington, D.C.: Carnegie Institution of Washington. ISBN 0-87279-667-1.
  12. H. Arp (1966). "Atlas of Peculiar Galaxies". Astrophysical Journal Supplement 14: 1–20. Bibcode:1966ApJS...14....1A. doi:10.1086/190147
  13. W. Baade; R. Minkowski (1954). "On the Identification of Radio Sources". Astrophysical Journal 119: 215–231. Bibcode:1954ApJ...119..215B. doi:10.1086/145813.
  14. P. W. Hodge; R. C. Kennicutt Jr. (1982). "An atlas of H II regions in 125 galaxies". Astrophysical Journal 88: 296–328. Bibcode:1983AJ.....88..296H. doi:10.1086/113318
  15. "NASA/IPAC Extragalactic Database". Results for extended name search on Centaurus A. Retrieved 2007-03-07.
  16. R. Evans; R. H. McNaught; C. Humphries (1986). "Supernova 1986G in NGC 5128". IAU Circular 4208: 1. Bibcode:1986IAUC.4208....1E
  17. M. M. Phillips; A. C. Phillips; S. R. Heathcote; V. M. Blanco et al. (1987). "The type 1a supernova 1986G in NGC 5128 – Optical photometry and spectra". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 99: 592–605. Bibcode:1987PASP...99..592P. doi:10.1086/132020
  18. Rejkuba, M. (2004). "The distance to the giant elliptical galaxy NGC 5128". Astronomy and Astrophysics 413 (3): 903. arXiv:astro-ph/0310639. Bibcode:2004A&A...413..903R. doi:10.1051/0004-6361:20034031
  19. Majaess, D.; Turner, D.; Lane, D. (2009). "Type II Cepheids as Extragalactic Distance Candles". Acta Astronomica 59: 403. arXiv:0909.0181. Bibcode:2009AcA....59..403M
  20. I. D. Karachentsev; M. E. Sharina; A. E. Dolphin; E. K. Grebel et al. (2002). "New distances to galaxies in the Centaurus A group". Astronomy and Astrophysics 385 (1): 21–31. Bibcode:2002A&A...385...21K. doi:10.1051/0004-6361:20020042.
  21. R. B. Tully (1988). Nearby Galaxies Catalog. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-35299-1.
  22. P. Fouque; E. Gourgoulhon; P. Chamaraux; G. Paturel (1992). "Groups of galaxies within 80 Mpc. II – The catalogue of groups and group members". Astronomy and Astrophysics Supplement 93: 211–233. Bibcode:1992A&AS...93..211F
  23. A. Garcia (1993). "General study of group membership. II – Determination of nearby groups". Astronomy and Astrophysics Supplement 100: 47–90. Bibcode:1993A&AS..100...47G
  24. I. D. Karachentsev (2005). "The Local Group and Other Neighboring Galaxy Groups". Astronomical Journal 129 (1): 178–188. arXiv:astro-ph/0410065. Bibcode:2005AJ....129..178K. doi:10.1086/426368
  25. Aintno Catalog

باہرلے جوڑ[لکھو]