لوکدھارا تے ساہت

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
لوکدھارا تے ساہت
لکھاری ڈاکٹر سوہندر سنگھ ونجارا بیدی
دیس بھارت
بولی پنجابی
موضوع لوکدھارا دا مطالعہ
چھاپن آلے نویگ پبلیشرز
صفے 89

لوکدھارا اتے ساہت ڈاکٹر سوہندر سنگھ ونجارا بیدی دی لوکدھارا نال متعلق کتاب ہے ۔ لوکدھارا لوک-رہتل دا پاسار اتے لوک-منک دی سہج ابھویکتی ہون کر کے کسے نسل دی رہتل دا مول سچ ہے۔ اس مجموعے دے کھوج – مضموناں وچ لوکدھارا اتے لوک–ساہت دے چرتر، لچھن اتے اہمیت نوں سمجھن دی کوشش کیتی گئی ہے ۔ کجھ لیکھ کافی سماں پہلاں دے لکھے ہوئے ہن ، جو مہینہ وار رسالےآں وچ چھپے، پر اوہناں دی اہمیت نوں مکھ رکھدیاں اس مجموعے وچ شامل کر لیا گیا ہے ۔

باب ونڈ[لکھو]

اس کتاب وچّ کلّ ستّ باب شامل ہن، ایہناں دا مختصر سار اس طرحاں ہے-

لوکدھارا تے ساہت[لکھو]

لکھاری نے لوکدھارا نوں پربھاشت کردے ہوئے اسنوں لوک–من نال گہرے روپ وچ جڑیا ورتارا دسیا ہے اتے ساہت نال وی لوک ساہت دا ڈونگھیرا تعلق ہے۔ کسے وی خطے دے ساہت نوں سمجھن لئی سانوں اتھوں دی لوکدھارا نوں جاننا پویگا۔ جدید ساہت دی بجائے قرون وسطی دے ساہت وچ چاہے بیر شاعری ، صوفی شاعری، گرمتِی شاعری تے قصہ شاعری وغیرہ ہووے تاں لوکدھارا دا ودھیرے جھلکارا پیندا ہے۔ [1]

لوکدھارا دی دین (ساہت،کلا تے دھرم نوں)[لکھو]

لوکدھارا نے ساہت، کلا تے دھرم نوں وڈملی دین دتی۔ لیکھک نے اس وچ دسیا ہے کہ لوکدھارا نے ساہت نوں چھند،النکار ، رس، سہج آدی نال بھرپور کیتا ہے۔ دھرم دی اساری تاں ہوئی ہی لوکدھارا توں ہے۔ کیونکہ پہلاں قدرتی شکتیاں جو قابو نہی سی آؤدیاں اوہناں تے جادو-ٹونے کرکے پربھاو پایا جاندا سی۔ ہن اوہی روپ بدل کے دھرم بن گیا ہے۔ پرانے سمیاں وچ ہوئی چترکاری نے ہی کلا نوں اپجایا ۔ [2]

فوکلور دا نامکرن[لکھو]

لکھاری مطابق لوکدھارا دا مطالعہ 19ویں صدی وچّ شروع ہویا،جدیں 1846ء وچّ ڈبلیؤ جے. تھامسن نے لوک–سبھیاچار دے سارے پرپنچ لئی ‘فوکلور’ شبد دی سرجنا کیتی ۔ فوکلور لئی ہور شبد وی ورتے گئے جویں ڈاکٹر کرنیل سنگھ تھند نے کھوج نمبدھ لئی ‘لوکیان’ شبد ورتیا۔ ڈاکٹر ہربھجن سنگھ نوں اپنے کجھ لیکھاں وچّ فوکلور لئی لوک-ورثہ شبد ورتیا ہے ۔[3]

لوک-ساہت دی اہمیت[لکھو]

لیک-ساہت وچّ سمچی جاتی دے ادگر، پرورتیاں، بھاوناواں، دھارناواں منوتاں تے کلا-رچیاں نجتو توں سموہک روپ وچّ بدل کے روپمان ہندیاں ہن۔ [4] اس وچ ونجارا بیدی 10 بھاگاں وچ لوک ساہت دے مہتو سبندھی چرچہ کردا ہے۔ پہلے وچّ لوک ساہت،دوجے وچ لوک گیت، تیجے وچّ لوک کہانیاں، چوتھے وچّ اکھاناں، پنجویں وچّ بجھارتاں تے چھویں وچّ لوک ناٹ سبندھی دھارناواں پیس کردا ہے۔ اگے بھاشا،لوکدھارا، لوک ساہت دے وکاس تے لوک ساہت دے وگیانک ادھٔین دی گلّ کردا ہے۔

پنجابی شعری روایت[لکھو]

ڈاکٹر.ونجارا بیدی انوسار صدیاں دے اس لمے سفر دوران سمیں سمیں تے پنج پرمکھ شعری روایتاں-

  1. . آدم شاعری
  2. .لوک شاعری
  3. .لوک-پرء شاعری
  4. .ساہتی شاعری
  5. .بانی

ایہہ پرمپراواں ہوند وچّ آئیاں۔

کجھ لوک-ساہت بارے[لکھو]

ونجارا بیدی لوک ساہت دی تشریح اس طرحاں دندا ہے–منکھی جذبیاں، بھاوناواں تے انوبھواں نوں پرگٹاؤندی، پرمپرا دے انشاں نال بھری اوہ رچنا جس نوں سرل چتّ تے سادہ بدھی لوک رچدے ہن تے جس نوں جن–سموہ پروان کر کے پیڑیؤں–پیڑی اگے توردا ہے۔ لوک-ساہت دے چار مکھ تتّ بندے ہن- 1.سرل-چت لوکاں دی رچنا 2.جن-سموہ دی پروانگی 3.لوک-پرمپرا دے انش 4.مونہوں منہ چلیا آؤنا۔ پں [5]

لوک-گیت[لکھو]

لوک-گیتاں دے اپجن تے وگسن لئی اک خاص سماجک واتاورن دی لوڑ ہندی ہے۔ لوک-گیت پرمپراگت ورثے دے روپ وچّ ستے-سدھتے پیڑھی در پیڑھی اگے تردے جاندے ہن۔ لوک گیتاں دی سمگری پرمپرا وچوں ہی لئی گئی ہندی ہے اتے اس دیاں جڑھاں سنسکرتی وچ ہندیاں ہن۔[6] لوک گیتاں دی رچنا ہر کال وچّ ہندی رہندی ہے۔ہر نویں پیڑی لوک –گیتاں دے بھنڈارے وچ اپنے ولیں وت موجب کجھ حصہ پا جاندی ہے۔

حوالے[لکھو]

  1. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ساہت، لوکدھارا تے ساہت (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-15
  2. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ساہت، لوکدھارا دی دین(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-23
  3. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ساہت، پھوکلوک دا نامکرن(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 30
  4. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ساہت، لوکدھارا تے ساہت (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 32
  5. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، کجھ لوک-ساہت بارے(لیکھ)، لوکدھارا تے ساہت (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-70
  6. ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ساہت، لوک-گیت(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 86