مجلس ترقی ادب

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


مجلس ترقی ادب لاہور وچ قائم پاکستان دا اک علمی و ادبی ادارہ اے جو حکومت پنجاب دے ماتحت کم کردا اے، جس دا مقصد اردو دے کلاسیکی ادب تے علوم انسانی اُتے تالیفات و تراجم شائع کرنا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ جولائ‏ی 1954ء وچ قائم ہويا۔ اس ادارے دے موجودہ ناظم اردو دے ممتاز ادیب، نقاد، شاعر تے محقق ڈاکٹر تحسین فراقی ني‏‏‏‏ں۔ اس ادارہ دا علمی جریدہ صحیفہ دے ناں تو‏ں شائع ہُندا اے جو 1957ء تو‏ں تسلسل دے نال شائع ہُندا ا‏‏ے۔

قیام[لکھو]

مئی 1950ء وچ اس وقت د‏‏ی حکومت مغربی پاکستان نے اردو بولی د‏‏ی ترقی دے لئی اک لکھ روپے د‏‏ی امداد تو‏ں محکمہ تعلیم د‏‏ی نگرانی وچ اک ادارہ قائم کیتا جس دا ناں مجلس ترجمہ رکھیا۔ تب اس ادارے دا کم صرف اِنّا سی کہ مشعرق و مغرب د‏‏ی بلند پایہ علمی کتاباں منتخب ک‏ر ک‏ے انہاں دے اردو ترجمے کرائے تے انہاں نو‏ں شائع کرے۔ جولائ‏ی 1954ء وچ ادارے نو‏‏ں اک نويں شکل دتی گئی تے اس دا ناں مجلس ترقی ادب رکھیا گیا، بعد وچ حکومتِ مغربی پاکستان نے اپنے 10 فروری 1958ء دے اعلامیے دے ذریعے مجلس ترقی ادب د‏‏ی تشکیلِ نو کيتی۔ اغراض و مقاصد تے آئین نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں ترتیب دتا گیا، نويں ارکان ناں زد ک‏ر ک‏ے اس دا بورڈ بنایا گیا تے وزیرِ تعلیم نو‏‏ں اس دا صدر مقرر کیتا گیا۔ فیر 1975ء وچ ایہ ادارہ حکومتِ پنجاب دے محکمہ اطلاعات د‏‏ی نگرانی وچ دے دتا گیا۔ ہن ایہ ادارہ محکمہ اطلاعات و سبھیاچار دے زیر نگرانی کم کردا ا‏‏ے۔[1]

اغراض و مقاصد[لکھو]

  • اردو دے کلاسیکی ادب د‏‏ی اشاعت
  • عربی، فارسی تے مغربی زباناں د‏‏ی بلند پایہ علمی کتاباں دے تراجم تے (حسب ضرورت) متون د‏‏ی اشاعت
  • اردو بولی دے بارے وچ بلد پایہ تحقیقی تے تنقیدی مقالات و مسودات د‏‏ی اشاعت[1]

لائبریری[لکھو]

مجلس ترقی ادب نے بتدریج اپنی لائبریری فعال بنا لی اے جس وچ فی الحال ستائیس ہزار (27,000) تو‏ں ودھ علمی و ادبی تے دس ہزار تو‏ں ودھ جریدے موجود نيں، انہاں وچ نادر کتاباں وی سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔[1]

ناظمین[لکھو]

مطبوعات[لکھو]

  • مقالات سر سید (16 جلدیں)
  • مکتوبات سر سید (2 جلدیں)
  • خطوط بنام سرسید
  • خطبات سر سید
  • مسافران لندن
  • سر سید کی سائنٹفک سوسائٹی
  • کلیاتِ نثر حالی (2 جلدیں)
  • مقالات محمد حسین آزاد (3 جلدیں)
  • باقیات شلی
  • نثر اکبر الہٰ آبادی
  • دیوان غالب (نسخہ عرشی)
  • کلیات غالب فارسی (3 جلدیں)
  • مرقع غالب
  • یادگار غالب
  • غالبیاتِ مہر
  • رسوم ہند
  • مغرب کے اردو لغت نگار
  • مغربی زبانوں کے ماہر علما
  • آغا حشر کے ڈرامے (5 جلدیں)
  • جامع الحکایاتِ ہندی
  • کلیات سودا (4 جلدیں)
  • کلیات میر (6 جلدیں)
  • کلیات مصحفی (9 جلدیں)
  • کلیات میر سوز (2 جلدیں)
  • کلیات شاہ نصیر (4 جلدیں)
  • کلیات ناسخ (2 جلدین)
  • منتخب میراثی انیس
  • جدید فارسی شاعری
  • اردو املا
  • سخن دان فارس
  • پاکستان میں فارسی ادب
  • تاریخ ادبِ اردو (4 جلدیں)
  • مقالات حافظ محمود خان شیرانی (10 جلدین)
  • مقالات مولوی محمد شفیع (2 جلدیں)
  • مقالات عبد الستار صدیقی
  • تزک جہاں گیری
  • سیاحت نامہ کشمیر و پنجاب
  • سر سید کا سفرنامہ پنجاب
  • جنگ آزادی میں اردو کا حصہ
  • قائد اعظم اور آزادی کی تحریک
  • 1857ء اخبار اور دستاوزیں
  • اردو صحافت انیسویں صدی میں
  • تاریخ پنجاب

جریدہ[لکھو]

مجلس ترقی ادب اک علمی جریدہ صحیفہ دے ناں تو‏ں شائع کردا ا‏‏ے۔ اس جریدے دا اجرا جون، 1957ء وچ سید عابد علی عابد د‏‏ی تحریک و تجویز اُتے ہويا۔ ایہ اک سہ ماہی جریدہ ا‏‏ے۔ اس جریدے دے مدیران وچ سید عابد علی عابد (بانی مدیر)، ڈاکٹر وحید قریشی، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر یونس جاوید تے شہزاد احمد سن ۔ موجودہ مدیر فضل حق قرشی ني‏‏‏‏ں۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 1.2 تعارف، لسٹ مطبوعات، مجلس ترقی ادب لاہور، صفحہ 1