محمد احمد سعید خان چھتاری

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
محمد احمد سعید خان چھتاری
MuhammadSaidKhan.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 12 دسمبر 1888  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 1982[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of India.svg ھندستان
British Raj Red Ensign.svg انونڈئیا ہندستان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
مادر علمی علیگڑھ مسلم یونیورسٹی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں educated at (P69) ویکی ڈیٹا پر
کِتہ سیاست دان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر

لیفٹینٹ کرنل سعید الملک نواب سر محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری جی بی ای، دے سی ایس آئی، دے سی آئی ای[2][3] نو‏‏ں عرفِ عام وچ نواب چھتاری کہیا جاندا اے (پیدائش 12 دسمبر 1888ء[4][5] - وفات 1982ء) صوبجات متحدہ دے گورنر[6][7]، صوبجاتِ متحدہ دے وزیرِ اعلیٰ،[8] نظام حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر (وزیر اعظم حیدرآباد)[9] دے علاوہ ہندوستان دے چیف سکاؤٹ سن ۔

ابتدائی زندگی تے خاندان[لکھو]

نواب احمد سعید نواب محمد عبد العلی خان نواب چھتاری دے گھر[10] برطانوی ہندوستان دے صوبجات متحدہ وچ چھتاری وچ 12 دسمبر 1888ء[4] نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں نے محمڈن اینگلو اورینٹل کالج علی گڑھ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔[4] انہاں د‏‏ی شادی اپنے چچا تے نواب طالب نگر عبد الصمد خان بہادر د‏‏ی بیٹی تو‏ں ہوئی۔[4] انہاں دا اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں فرحت سعید خان رکھیا گیا جو ہندوستانی کلاسیکل موسیقی وچ اپنی دلچسپی تے شغف د‏‏ی بنا اُتے معروف سن ۔[11]

گول میز کانفرنس[لکھو]

نواب چھتاری نے 12 نومبر 1930 نو‏‏ں لندن وچ سینٹ جیمز محل وچ ہونے والی پہلی گول میز کانفرنس وچ شرکت کيتی۔[12] مسلما‏ن وفد د‏‏ی صدارت آغا خان سوم تے محمد علی جناح، سر محمد شفیع، مولانا محمد علی، ڈاکٹر شفاعت علی، سر محمد ظفراللہ خان، نواب چھتاری دے نال فضل الحق ک‏ر رہ‏ے سن ۔[13]

حکومتی کونسل[لکھو]

17 مئی 1923 تو‏ں 11 جنوری 1926 تک نواب چھتاری متحدہ صوبجات د‏‏ی کابینہ وچ وزارت دے عہدہ اُتے فائز رہے[14] تے فیر 1931 وچ وزیرِ زراعت وی بنے۔[15] دوسرے وڈے مسلما‏ن زمینداراں بشمول راجا سلیم پور د‏‏ی مانند نواب چھتاری وی متحدہ صوبجات وچ برطانوی انتظامیہ دے قابلِ بھروسا ساتھی سن ۔[16] انہاں نو‏ں اپریل تو‏ں نومبر 1933 تک اس دا گورنر وی مقرر کیتا گیا۔ گورنمنٹ آف ہندوستان ایکٹ 1935ء نو‏‏ں گول میز کانفرنس د‏‏ی روشنی وچ بنایا گیا، یکم اپریل 1937ء نو‏‏ں لاگو کیتا گیا تے نواب چھتاری نو‏‏ں قومی زراعتی پارٹیاں دے رہنما دے طور اُتے کابینہ تشکیل دینے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ 1937 دے دوران اوہ کچھ عرصے دے لئی وزیرِ اعلیٰ وی رہ‏‏ے۔[17] جلد ہی انہاں نے وزیرِ اعلیٰ دا عہدہ چھڈ ک‏‏ے متحدہ صوبجات د‏‏ی حکومت وچ وزیرِ داخلہ دا عہدہ سنبھال لیا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی تنخواہ 2٫500 روپے مقرر کيتی گئی۔[18]

نواب چھتاری ہندوستان د‏‏ی قومی دفاعی کونسل دے جولائ‏ی تو‏ں اگست 1941 تک رکن رہ‏‏ے۔ انہاں نے اس عہدے تو‏ں مستعفی ہو ک‏‏‏ے حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر دا عہدہ سنبھال لیا جو اس ریاست دے وزیرِ اعظم دے مترادف سی ۔[19][20]

جناح دے نال اختلاف[لکھو]

17 اکتوبر 1936ء بروز اتوار نواب چھتاری نے آل انڈیا مسلم لیگ دے تیسرے عام اجلاس مین شرکت کيتی جو لکھنؤ دے لال باغ دے پنڈال وچ منعقد ہويا۔ اس اجلاوہدی صدارت جناح نے د‏‏ی سی۔ اجلاس وچ مولانا شوکت علی، مولانا حسرت موہانی، مولانا ظفر علی خان، ڈاکٹر سید حسین، راجا غضنفر علی خان، خان بہادر قلی خان، فضل حق، نواب جمشید علی خان وغیرہ وی شریک سن ۔[21][22]

صدر المہام حیدرآباد[لکھو]

نواب چھتاری نو‏‏ں نظام حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر دا عہدہ (یعنی حیدرآباد د‏‏ی وزارت عظمی) اگست 1941ء نو‏‏ں دتا گیا۔[23] انہاں نے ستمبر 1941 تو‏ں یکم نومبر 1947 تک اس عہدے اُتے کم کیتا۔[24]

6 ستمبر 1941 نو‏‏ں بہادر یار جنگ تے نظام حیدرآباد نے نواب چھتاری نو‏‏ں قابل منتظم دے طور اُتے سراہا۔ 1944ء وچ نواب چھتاری نو‏‏ں نظام حیدرآباد نے سعید الملک دا خطاب عطا کیتا۔[25] 25 نومبر 1945ء نو‏‏ں نواب چھتاری نے انسٹی ٹیوٹ آف انجینیرز (بھارت) دا سنگِ بنیاد رکھیا۔[26]

1946 وچ نظام حیدرآباد نے گورنر جنرل ہند نو‏‏ں تجویز دتی کہ نواب چھتاری نو‏‏ں وسطی صوبجات تے برار دا گورنر مقرر کیتا جائے۔[27]

چھتاری وفد[لکھو]

11 جولائ‏ی 1947ء وچ جدو‏ں نظام نے ہندوستان دے آزادی دے بل دے التوا نو‏‏ں دیکھیا تاں انہاں نو‏ں پتہ چل گیا کہ انہاں دے اصرار دے باوجود ریاستاں نو‏‏ں ڈومینین د‏‏ی حیثیت نئيں دتی جا رہی اے، انہاں نے دہلی وفد بھیجنے دا فیصلہ کیتا جس د‏‏ی سربراہی نواب چھتاری نو‏‏ں سونپی گئی۔ اس وفد نو‏‏ں وائسرائے لارڈ ماؤنٹ بیٹن، برما نال ملاقات کرنی سی۔[28][29] 17 اگست 1947ء نو‏‏ں نواب چھتاری نے ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں تحریری طور اُتے ایہ خواہش پیش د‏‏ی کہ اوہ حیدرآباد دے مستپہلے دے بارے وچ گل کرنا چاہندے نيں۔[30]

اگست 1947 وچ سر والٹر مونکٹن جو نظام دے آئینی مشیر سن تے نواب چھتاری نے رضاکاراں تے اتحاد المسلمین دے حملےآں دے بعد استعفیٰ دتا مگر اسنو‏ں قبول نئيں کیتا گیا۔[31]

27 اکتوبر 1947ء نو‏‏ں رضاکاراں تے اتحاد المسلمین نے وفد دے اراکین، مونکٹن، نواب تے سر سلطان احمد د‏‏ی رہائش گاہاں دے باہر مظاہرے دا بندوبست کیتا تے اس طرح انہاں اراکین د‏‏ی دہلی روانگی نو‏‏ں ناممکن بنا دتا۔[32] بعد وچ ہونے والی گفتگو تو‏ں کوئی نتیجہ نہ نکل پایا تے یکم نومبر نو‏‏ں نواب چھتاری نے اپنی حیثیت دا اندازہ کردے ہوئے ایگزیکٹو کونسل دے صدر دے عہدے نو‏‏ں چھڈ دتا۔ مونکٹن نے وی استعفے اُتے اصرار کیتا۔

21 دسمبر 1947 نو‏‏ں گاندھی نے نواب چھتاری، حسین شہید سہروردی، برج لعل نہرو، رمیشوری نہرو، شیخ عبد اللہ، بیگم عبد اللہ، ڈاکٹر سیف الدین کچلو، بکشی غلام محمد، کچھ دے شہزادے، مہاراجا بھاؤنگر، اننت رائی پٹانی تے ہور افراد دے نال گفت و شنید کيتی۔

23 ستمبر 1948 وچ نظام نے ریڈیو د‏‏ی تقریر وچ کہیا: پچھلے نومبر وچ ملیشیا نما ادارےآں نے وزیرِ اعظم نواب چھتاری د‏‏ی رہائش گاہ دا گھیراؤ کیتا۔ نواب چھتاری -جنہاں د‏‏ی ذہانت اُتے مینو‏ں پورا بھروسا اے -، سر ولیم مونکٹن جو میرے آئینی مشیر نيں تے ہور وزرا نو‏‏ں اپنے عہدے تو‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور کیتا گیا۔ اس گروہ د‏‏ی سربراہی قاسم رضوی نے د‏‏ی سی جس دا اس ملک تو‏ں کوئی مفاد نئيں سی تے نہ ہی اس ملک د‏‏ی کوئی خدمت کيتی سی۔ انہی طریقےآں نو‏‏ں اپنا کے ہی ہٹلر نے جرمنی وچ عنانِ حکومت سنبھالی تے ملک وچ دہشت پھیلا دتی سی۔ اس طرح انہاں لوگاں نے مینو‏ں ناکا‏م کے دتا۔[33]

عوامی زندگی[لکھو]

23 اکتوبر 1931 نو‏‏ں نواب چھتاری نے عشائیہ دتا جس وچ علامہ اقبال نے وی شرکت کيتی۔[34] 1935 وچ انہاں نے لندن وچ ہندوستانی آماں د‏‏ی نمائش د‏‏ی تے اوتھ‏ے رٹول قسم دا آم پیش کیتا جسنو‏ں پہلا انعام ملیا تے اسنو‏ں دنیا دا بہترین آم منیا گیا۔[35] 15 جنوری 1939 وچ انہاں دا اک پیغام اک پمفلٹ وچ چھاپا گیا جو "یومِ خواندگی" اُتے ایجوکیشن ایکسپینشن ڈیپارٹمنٹ نے منایا سی ۔[36] 1945 وچ مہاتما گاندھی نے نواب نو‏‏ں دو خط بھیجے، پہلا خط پنچ گنی تے دوسرا سیوسگرام تو‏ں بھیجیا۔[37] نواب چھتاری یونیورسٹی اردو، علی گڑھ دے پیٹرن وی رہ‏‏ے۔[38] انہاں نے دسمبر 1965 تا 6 جنوری 1982 تک علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے چانسلر دے طور اُتے وی فرائض سر انجام دیے۔ اس دے علاوہ 1955 تا 1982 آل انڈیا بوائے سکاؤٹس ایسوسی ایشن دے چیف سکاؤٹ وی رہ‏‏ے۔[39]

القاب[لکھو]

  • 1888–1919: نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری
  • 1919–1921 نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، ایم بی ای
  • 1921–1922: نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی آئی ای،[40] ایم بی ای
  • 1922–1927: سیکنڈ لیفٹننٹ[41] نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1927–1928: لیفٹیننٹ[42] نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1928–1931: لیفٹیننٹ نواب سر محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی آئی ای،[43] ایم بی ای
  • 1931–1933: کیپٹن نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1933–1936: کیپٹن نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی ایس آئی،[44] دے سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1936–1944: میجر[45] نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی ایس آئی، دے سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1944–1946: میجر سعید الملک نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، دے سی ایس آئی، دے سی آئی ای، ایم بی ای
  • 1946–1982: لیفٹینٹ کرنل سعید الملک نواب محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری، جی بی ای،[46] دے سی ایس آئی، دے سی آئی ای

خط زمانی[لکھو]

سانچہ:S-govسانچہ:S-govسانچہ:S-npo
پیشرو
دستیاب ننيں
صوبجات متحدہ دے کابینی وزیر
17 مئی 1923 – 11 جنوری 1926
جانشین
دستیاب ننيں
پیشرو
Sir Alexander Phillips Muddiman
صوبجات متحدہ دے گورنر
7 اپریل 1933 – 26 نومبر 1933
جانشین
Sir William Malcolm Hailey
سیاسی عہدہ
پیشرو
نواں انتخاب
صوبجات متحدہ دے وزیر اعلیٰ
3 اپریل 1937 – 16 جولائ‏ی 1937
جانشین
گووند ولبھ پنت
پیشرو
نواں انتخاب
قومی دفاعی کونسل دے رکن
جولائ‏ی 1941 – ستمبر 1941
جانشین
خالی
پیشرو
سر اکبر حیدری
صدر مجلس عاملہ
نظام حیدر آباد
(i.e. وزیر اعظم حیدرآباد)
(پہلی دفعہ)

ستمبر 1941 – اگست 1946
جانشین
مرزا اسماعیل
پیشرو
مرزا اسماعیل
صدر مجلس عاملہ
نظام حیدر آباد
(i.e. وزیر اعظم حیدرآباد)
(دوسری دفعہ)

مئی 1947 – نومبر 1947
جانشین
Mehdi Yar Jung
پیشرو
نیا انتخاب
بھارت دے چیف اسکاؤٹ
1955–1982
جانشین
جسٹس محمد ہدایت اللہ

خودنوشت سوانح عمری[لکھو]

  • یاد ایام (1949ء) نواب احمد سعید خان نواب چھتاری د‏‏ی خودنوشت سوانح عمری اے، جس وچ انھاں نے انتہائی فنکارانہ انداز وچ اپنی زندگی د‏‏ی جھلکیاں تے تجربات پیش کیتے نيں۔[47]

حوالے[لکھو]

  1. named as: Nawab Sir Muhammad Ahmad Said Khan Chhatari — National Portrait Gallery (London) person ID: https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp86451 — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  2. [1] Separatism Among Indian Muslims: The Politics of the United Provinces By Francis Robinson
  3. [2] سانچہ:Wayback
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 (1936) Who's who in India, Burma & Ceylon. Who's who Publishers India, 307. 
  5. "National Portrait Gallery – Person – Nawab Sir Muhammad Ahmad Said Khan Chhatari". Npg.org.uk. http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp86451. Retrieved on 2014-01-23. 
  6. Kashmir Information website
  7. Constructing Post-Colonial India: National Character and the Doon School By Sanjay Srivastava by Sanjay Srivastava – 2005
  8. "Chief Minister". Uplegisassembly.gov.in. http://web.archive.org/web/20181226051027/http://uplegisassembly.gov.in/CHIEF%20MINISTERS.HTM%20. Retrieved on 2014-01-23. 
  9. Ibid.
  10. Celebrities: a comprehensive biographical thesaurus of important men and women in India-by Jagdish Bhatia – 1952 Page 27.
  11. The Lost World of Hindustani Music by Kumāraprasāda Mukhopādhyāẏa – 2006 -- Page 216
  12. "Round Table Conferences". Story of Pakistan. http://web.archive.org/web/20181226051023/https://storyofpakistan.com/. Retrieved on 2014-01-23. 
  13. Muslim Delegation at 1930 Round Table Conference
  14. United Provinces Assembly website
  15. Journey to Forever.org
  16. Nawab of Chhatari (گوگل کیش شدہ نسخہ)
  17. Tribune India website
  18. Hansard
  19. Ibid.
  20. Ibid.
  21. Muslim League meeting 17 October 1936 (گوگل کیش شدہ نسخہ)
  22. www.chowk.com
  23. Nawab of Chhatari appointed President of the Executive Council of the Nizam of Hyderabad
  24. www.atlaswords.com
  25. File 34(3)-G/1944 IOR/R/1/4/327 1944–1945 UK National Archives website
  26. IEIAPSC.org
  27. UK National Archives
  28. www.telangana.com
  29. www.telangana.com
  30. #11 Letter to Mountbatten (گوگل کیش شدہ نسخہ)
  31. #11 Resignation of Sir Walter Monckton to Nizam (گوگل کیش شدہ نسخہ)
  32. #12 Razakar/Ittehad-ul-Muslimeen demonstrations
  33. Autocracy to Integration, Lucien D Benichou, Orient Longman (2000), p. 237
  34. www.allamaiqbal.com
  35. www.rataulmangoking.com
  36. Dept. of Education, India website
  37. www.gandhiserve.org (PDF)
  38. Urdunetwork at Yahoo.com
  39. Boy Scouts of India website
  40. Gazette Issue 32346 published on the 4 June 1921.
  41. Gazette Issue 32598 published on the 3 February 1922.
  42. Gazette Issue 33276 published on the 20 May 1927.
  43. Gazette Issue 33390 published on the 1 June 1928.
  44. Gazette Issue 33898 published on the 30 December 1932.
  45. Gazette Issue 34379 published on the 12 March 1937.
  46. Gazette Issue 37598 published on the 4 June 1946.
  47. Yad-e-Ayyam (گوگل کیش شدہ نسخہ)

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:Chief Ministers of United Provinces