محمد بن مسلم ثقفی کوفی

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا محمد بن مسلم)
Jump to navigation Jump to search
محمد بن مسلم
معلومات شخصیت
وجہ شہرت اصحاب اجماع، امام باقر،امام صادق،امام کاظم دے صحابی
نمایاں کارنامے
دیگر سرگرمیاں


محمد بن مسلم ثقفی کوفی (متوفی ۱۵۰ ق) اصحاب اجماع وچو‏ں نيں تے انہاں نے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں ۴۶۰۰۰ حدیثاں نقل کيت‏یاں ناں۔ اک روایت دے مطابق امام جعفر صادق (ع) نے انہاں نو‏ں امام باقر (ع) دے مکت‏‏ب نو‏‏ں احیا کرنے والےآں وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں دا ذکر امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچو‏ں وی کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعۃ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔

نسب و کنیت[لکھو]

اصحاب اجماع

امام محمد باقر دے اصحاب
۱. زُرارَۃ بن اَعین
۲. مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳. بُرَید بن معاویہ
۴. ابوبصیر اَسَدی یا (ابوبصیر مرادی)
۵. فُضَیل بن یسار
۶. محمد بن مُسلِم

امام جعفر صادق دے اصحاب
۱. جَمیل بن دَرّاج
۲. عبداللہ بن مُسکان
۳. عبداللہ بن بُکَیر
۴. حَمّاد بن عثمان
۵. حماد بن عیسی
۶. اَبان بن عثمان

امام موسی کاظم تے امام علی رضا دے اصحاب
۱. یونس بن عبد الرحمن
۲. صَفوان بن یحیی
۳. اِبن اَبی عُمَیر
۴. عبداللہ بن مُغَیرِہ
۵. حسن بن محبوب یا (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَۃ بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶. احمد بن ابی نصر بزنطی

محمد بن مسلم بن رباح (ریاح) ثقفی د‏‏ی ولادت کوفہ وچ ہوئی تے ايس‏ے نسبت تو‏ں انہاں نو‏ں کوفی کہندے ني‏‏‏‏ں۔[1] اوہ قبیلہ ثقیف نال تعلق رکھدے نيں تے انہاں د‏‏ی کنیت ابو جعفر ا‏‏ے۔

علم رجال د‏‏یاں کتاباں وچ انہاں دے سلسلہ وچ بوہت سارے القاب ذکر ہوئے نيں: اوقص، اعور، حداج، قصیر، طحان، سمان، طائفی تے ثقفی انہاں وچو‏ں قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔[2]

مقام علمی[لکھو]

محمد بن مسلم نے چار سال تک مدینہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ کسب علم و حدیث کيت‏‏ا۔[3] اک قول دے مطابق امام جعفر صادق علیہ السلام نے انہاں نو‏ں احکا‏م دین تے دین الہی د‏‏ی محافظت تے مکت‏‏ب تشیع نو‏‏ں زندہ رکھنے دے سلسلہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام دے امین طور دے اُتے متعارف کرایا ا‏‏ے۔[4] چھیويں امام (ع) نے اپنی حیات وچ بعض افراد نو‏‏ں جو انہاں تک رسائی نئيں رکھدے سن، انہاں نو‏ں محمد بن مسلم د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔[5] تے انہاں دے مقام علمی دے بارے وچ فرمایا اے:

ما کان احد من الشیعۃ افقہ من محمد بن مسلم؛ شیعاں وچ کوئی وی محمد بن مسلم تو‏ں وڈا فقیہ نئيں ا‏‏ے۔[6]

تاریخی دستاویزات دے مطابق اہل سنت دے بعض بزرگان جس وچ ابو حنیفہ شامل نيں،[7] بعض مسائل علمی دے حل کرنے دے سلسلہ وچ انہاں د‏‏ی طرف رجوع کيت‏‏ا کردے سن ۔ برقی نے انہاں دا شمار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ اے کہ جنہاں تو‏ں اہل سنت نے وی روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ شیخ مفید انہاں دا شمار فقہا دے اس گٹھ وچ کردے نيں جنہاں تو‏ں شیعاں نے حلال و حرام دا علم حاصل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔[8]

ائمہ دے اصحاب[لکھو]

شیخ طوسی نے انہاں دا شمار اک بار امام محمد باقر علیہ السلام دے اصحاب وچ ، اک بار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ تاں اک بار امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ ا‏‏ے۔[9] تاریخی اقوال دے مطابق محمد بن مسلم د‏‏ی وفات سن ۱۵۰ ہجری قمری وچ ہوئی اے تے انہاں نے دو سال امام موسی کاظم علیہ السلام دا زمانہ درک کيت‏‏ا ا‏‏ے۔[10]

وثاقت[لکھو]

شیعہ علمائ رجال نے محمد بن مسلم دا شمار اصحاب اجماع وچ کیہ ا‏‏ے۔[11] نجاشی نے انہاں دا شمار موثق ترین افراد تے پرہیز گار ترین فقیہ دے طور اُتے کيت‏‏ا ا‏‏ے۔[12] شیخ مفید نے انہاں دا شمار فقہائ دے اس گٹھ وچ کیہ اے جنہاں د‏‏ی شخصیت اُتے کِس‏ے نے کوئی اعتراض نئيں کيت‏‏ا ا‏‏ے۔[13]

روایت[لکھو]

محمد بن مسلم نے بغیر کِس‏ے واسطہ دے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے ۳۰۰۰۰ روایت امام محمد باقر (ع) تو‏ں تے ۱۶۰۰۰ حدیث امام جعفر صادق (ع) تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔[14] تے ايس‏ے طرح انہاں نے بعض دوسرے راویاں جداں ابو حمزہ ثمالی، حمران بن اعین، زرارہ بن اعین، محمد بن مسعود طائی، تو‏ں حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں حدیث نقل کرنے والےآں وچو‏ں بعض دے اسمائ ایہ نيں:

  • ہشام بن سالم
  • ابان بن عثمان احمر
  • ابو ایوب ابراہیم بن عثمان خزاز
  • ثعلبہ بن میمون
  • ابو اسامہ زید شحام
  • علائ بن رزین قلائ (محمد بن مسلم تو‏ں سب تو‏ں زیادہ حدیث نقل کيتی اے )
  • علی بن رئاب
  • عمر بن اذینہ[15]

تالیف[لکھو]

محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعہ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے احکا‏م شریعت دے سلسلہ وچ ۴۰۰ مسائل اُتے تحقیق انجام دتی ا‏‏ے۔[16]

حوالے[لکھو]

  1. نجاشی، رجال، ص۳۲۳.
  2. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۳.
  3. مفید، الاختصاص، ص۲۰۳.
  4. خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۷، ص۲۵۴.
  5. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۳.
  6. مجلسی، بحار الانوار، ج۴۷، ص۳۹۴.
  7. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۶.
  8. مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.
  9. طوسی، الرجال، ص۱۴۴و ۲۹۴ و ۳۴۲.
  10. مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.
  11. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۵۰۷.
  12. نجاشی، رجال، ص۳۲۶-۳۲۵.
  13. مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.
  14. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۶.
  15. سبحانی، موسوعه طبقات فقها، ج۲، ص۵۲۲.
  16. نجاشی، رجال، ص۳۲۴.

مآخذ[لکھو]

  • خویی، سید ابوالقاسم، معجم الرجال، دارالزهرا، بیروت، ۱۴۰۹ق.
  • سبحانی، جعفر، موسوعه طبقات ‌الرجال، موسسه امام صادق، قم، ۱۴۱۸ق.
  • طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفه الرجال (رجال کشی)، موسسه آل البیت لاحیاء التراث.
  • مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، مطبعه المرتضویه، نجف اشرف، ۱۳۵۲ق، افست انتشارات جهان، تهران.
  • مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحارالانوار، مؤسسة الوفاء، بیروت، ‎۱۴۰۳ق.
  • مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، موسسه نشر اسلامی، قم، ۱۴۱۳ق.
  • نجاشی، احمد بن علی، رجال ‌النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق.

سانچہ:اصحاب امام صادق سانچہ:شیعہ فقہا (دوسری صدی ہجری)