محمد عمر چھاپرا

محمد عمر چھاپرا
(اردو وچ: محمد عمر چھاپرا)
جم	1 فروری 1933 ممبئی
وفات	13 جون 2026 (93 سال)^[۱] مکہ
مدفن	جنت المعلیٰ
شہریت	سعودی عرب
تعداد اولاد	4
عملی زندگی
مادر علمی	یونیورسٹی آف منسسوٹا (–۱۹۶۱) کراچی یونیورسٹی (–۱۹۵۶) سندھ یونیورسٹی (–۱۹۵۰)
تخصص تعلیم	commerce
تعلیمی اسناد	Doctor of Philosophy in Economics ، وmaster's degree ،bachelor's degree
پیشہ	معیشت دان ^[۲]، استاذ جامعہ
مادری زبان	اردو
پیشہ ورانہ زبان	انگریزی ^[۳]، عربی ، اردو
ملازمت	یونیورسٹی آف منسسوٹا ، یونیورسٹی آف کینٹکی
اعزازات
عالمی شاہ فیصل اعزاز برائے مطالعہ اسلامیات


ترمیم

محمد عمر چھاپرا (عربی: محمد عمر شابرا؛ 1 فروری 1933ء – 13 جون 2026ء) پاکستانی نژاد سعودی ماہرِ معاشیات سن ۔^[۴] نومبر 1999ء تو‏ں اوہ سعودی عرب دے شہر جدہ وچ اسلامی ترقیا‏تی بینک دے اسلامی تحقیق تے تربیت انسٹی ٹیوٹ آئی آر ٹی آئی وچ مشیر دے عہدے اُتے فائز نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ تقریباً 35 سال تک سعودی عرب د‏‏ی مرکزی بینک سعودی عرب مانیٹری ایجنسی ریاض وچ اکنامک ایڈوائزر تے فیر سینئر اکنامک ایڈوائزر دے طور اُتے خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔

ابتدائی و تعلیمی زندگی

محمد عمر چھاپرا 1 فروری 1933ء نو‏‏ں برٹش انڈیا دے شہر بمبئی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں عبد الکریم چھاپرا سی۔ تقسیم دے بعد انہاں دا خاندان کراچی پاکستان منتقل ہو گیا جتھے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی۔ انھاں نے 1950ء وچ سندھ یونیورسٹی تو‏ں انڈرگریجویٹ تعلیم مکمل کيتی۔ اس دے بعد 1954ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں کامرس وچ انڈرگریجویٹ تے 1956ء وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کيتی۔ 1961ء وچ انھاں نے امریکا د‏‏ی مینیسوٹا یونیورسٹی تو‏ں معاشیات تے سماجیات وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے انھاں نے چھ سال تک تدریسی خدمات وی انجام دتیاں۔

عملی زندگی

1965ء وچ جدو‏ں ہنر مند پاکستانیاں د‏‏ی سعودی عرب وچ بہت طلب سی تاں محمد عمر چھاپرا نو‏‏ں سعودی عرب مانیٹری ایجنسی وچ اکنامک ایڈوائزر د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی۔ اوہ سعودی عرب چلے گئے تے وزیر خزانہ شیخ محمد ابوالخیل دے ماتحت کم کيتا۔ انھاں نے شاہ فیصل دے دور وچ سعودی عرب دے بینکنگ سسٹم د‏‏ی نیہہ رکھنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس دے علاوہ حکومت د‏ی معاشی تے مالیا‏تی پالیسیاں بنانے وچ وی انہاں د‏‏ی خدمات اہ‏م رہیاں۔ انہاں د‏‏ی طویل خدمات دے اعتراف وچ انھاں سعودی شہریت وی دتی گئی۔^[۵]^[۶]

اوہ سعودی عرب منتقل ہوݨ والے اولین پاکستانی ماہرینِ معاشیات وچ شمار ہُندے سن ۔^[۷]^[۸]

اعزازات

محمد عمر چھاپرا نو‏‏ں اسلامی معاشیات دے میدان وچ متعدد اعزازات مل چکے نيں۔ 1989ء وچ انھاں اسلامی ترقیا‏تی بینک دا اسلامی معاشیات دا اعزاز ملا۔ ايس‏ے سال انھاں اسلامی مطالعات دے لئی بادشاہ فیصل انٹرنیشنل پرائز تو‏ں نوازیا گیا۔ 1995ء وچ پاکستان دے صدر نے انھاں اوورسیز پاکستانیاں دے انسٹی ٹیوٹ دا گولڈ میڈل دتا۔ 2014ء وچ ترکی دے صدر نے انھاں کومسیک دے 30ويں سالانہ اکیڈمک ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔ 2015ء وچ اسلامکا 500 نے انھاں اسلامی معیشت بنانے والے دنیا دے سرلسٹ 50 لیڈراں وچ شام‏ل کيتا۔

لکھتاں

محمد عمر چھاپرا نے اسلامی معاشیات تے مالیات اُتے تقریباً 15 کتاباں تے مونوگراف تے 90 تو‏ں ودھ علمی مقالات تے تبصرے تحریر کيتے،^[۴] جنہاں وچ تھلے لکھے کتاباں شام‏ل نيں:

ٹوورڈز اے جسٹ مانیٹری سسٹم یعنی اک منصفانہ مالیا‏تی نظام د‏‏ی طرف۔
اسلام اینڈ دتی اکنامک چیلنج یعنی اسلام تے معاشی چیلنج۔
دتی فیوچر آف اکنامکس این اسلامی پرسپیکٹو یعنی معاشیات دا مستقب‏‏ل اسلامی تناظر وچ ۔
دتی اسلامی ویژن آف ڈیولپمنٹ انہاں دتی لائٹ آف مقاصد الشریعہ یعنی شریعت دے مقاصد د‏‏ی روشنی وچ ترقی دا اسلامی تصور۔
مسلم سولائزیشن دتی کازز آف ڈیکلائن اینڈ دتی نیڈ فار ریفارم یعنی مسلم رہتل زوال د‏‏ی وجوہات تے اصلاح د‏‏ی لوڑ۔

ان د‏‏یاں تحریراں نے اسلامی معاشیات نو‏‏ں جدید دور وچ اک قابل عمل متبادل دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دا کم نہ صرف سعودی عرب بلکہ پوری اسلامی دنیا وچ معاشی پالیسیاں اُتے اثر انداز ہويا ا‏‏ے۔

ذا‏تی زندگی

محمد عمر چھاپرا د‏‏ی شادی خیرالنساء جمال منڈیا نال ہوئی۔ انہاں دے چار بچے نيں۔^[۹]^[۱۰] اوہ اپنی ساری زندگی اسلامی معاشیات دے فروغ تے سعودی عرب د‏‏ی معاشی ترقی دے لئی وقف رہ‏‏ے۔ اوہ اک ایداں دے معاشیات دان نيں جنھاں نے مغربی معاشی نظریات دے مقابلے وچ اسلامی اصولاں اُتے مبنی معاشی نظام د‏‏ی نیہہ رکھنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں د‏‏ی زندگی تے کم اج وی اسلامی مالیات تے معاشیات دے طلبہ تے محققاں دے لئی رہنمائی دا ذریعہ نيں۔

وفات

محمد عمر چھاپرا 13 جون 2026ء نو‏‏ں مکہ مکرمہ وچ 93 برس د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔^[۷] انہاں د‏‏ی نمازِ جنازہ 14 جون 2026ء نو‏‏ں مسجد الحرام وچ ادا کيتی گئی، جس دے بعد انھاں جنت المعلیٰ وچ سپردِ خاک کيتا گیا۔^[۷]^[۱۱]

ہور ویکھو

حوالے

↑ وفاة الاقتصادي الباكستاني الذي ساعد في بناء النظام المصرفي السعودي عن عمر يناهز 93 عاما — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۴ جون ۲۰۲۶ — سے آرکائیو اصل فی ۱۴ جون ۲۰۲۶
↑ سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/140336281 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۰ اپریل ۲۰۲۶ — عنوان : Gemeinsame Normdatei — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
↑ سوڈوک شناختی: https://www.idref.fr/033975558 — اخذ شدہ بتاریخ: ۶ مئی ۲۰۲۰ — عنوان : Identifiants et Référentiels — ناشر: Agence bibliographique de l'enseignement supérieur — اجازت نامہ: Licence Ouverte
1 2 Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ "50 years of memories: Pakistani economist who helped build Saudi banking system"۔ Chapra won the King Faisal International Prize for Islamic Studies in 1990. In recognition of his services to the Kingdom, he was granted Saudi citizenship. زمرہ:MTH
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
1 2 3 "Pakistani economist who helped build Saudi banking system dies at 93" زمرہ:MTH
↑ "پاکستانی ماہر اقتصادیات عمر چھاپرا، جنہاں نے سعودی عرب دا بینکاری نظام بنانے وچ مدد کيت‏ی" زمرہ:MTH
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ "نامور پاکستانی نژاد سعودی ماہرِ معاشیات ڈاکٹر محمد عمر چھاپرا انتقال کر گئے" زمرہ:MTH

[deb00770249d0f05b6595227cb813f89667dec29-1] وفاة الاقتصادي الباكستاني الذي ساعد في بناء النظام المصرفي السعودي عن عمر يناهز 93 عاما — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۴ جون ۲۰۲۶ — سے آرکائیو اصل فی ۱۴ جون ۲۰۲۶

[bd178601f82e2dd2d6be0685bc762e2ac126429d-2] سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/140336281 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۰ اپریل ۲۰۲۶ — عنوان : Gemeinsame Normdatei — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License

[3a4e3fb07604d9c778fe99dd26a18f43aea9255e-3] سوڈوک شناختی: https://www.idref.fr/033975558 — اخذ شدہ بتاریخ: ۶ مئی ۲۰۲۰ — عنوان : Identifiants et Référentiels — ناشر: Agence bibliographique de l'enseignement supérieur — اجازت نامہ: Licence Ouverte

[kfip-4] 1 2 Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[AN-5] "50 years of memories: Pakistani economist who helped build Saudi banking system"۔ Chapra won the King Faisal International Prize for Islamic Studies in 1990. In recognition of his services to the Kingdom, he was granted Saudi citizenship. زمرہ:MTH

[WDIBF-6] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[ANdeath-7] 1 2 3 "Pakistani economist who helped build Saudi banking system dies at 93" زمرہ:MTH

[8] "پاکستانی ماہر اقتصادیات عمر چھاپرا، جنہاں نے سعودی عرب دا بینکاری نظام بنانے وچ مدد کيت‏ی" زمرہ:MTH

[CV-9] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[MPRA-10] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[11] "نامور پاکستانی نژاد سعودی ماہرِ معاشیات ڈاکٹر محمد عمر چھاپرا انتقال کر گئے" زمرہ:MTH

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]