محمد فضولی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
Nuvola apps ksig.png
محمد بن سلیمان/محمد فضولی
نظامی گنجوی
Fuzûlî.jpg
Artistic rendition of Fuzûlî
جم۱۴۹۴ (اندازہ)
کربلا، آق قویونلو، ہن عراق
موت۱۵۵۶
کربلا، سلطنت عثمانیہ، ہن عراق
دور۱۵-۱۶واں صدی
صنفرومانوی Azeri رزمیہ، wisdom literature
وڈے کمقصہ لیلیٰ مجناں (لیلی مجناں)

محمد سلیمان اوگلو فضولی (آذری بولی بولی: Məhəmməd Füzuli ،۱۵۵۶-۱۴۹۴) کلاسیک آذربائیجانی ادب دا عظیم نمائندہ، شاعر تے مفکر سی۔[۱]

مشرق وسطی دے سب تو‏ں وڈے غنائی شاعر فضولی نے عراق دے کربلا شہر وچ جنم لیا تہا، کیو‏ں کہ اس دا خاندان آذربائیجان تو‏ں بغداد وچ منتقل ہويا سی۔[۱]

تخلیقی[لکھو]

فضولی آذربائیجان، عرب تے فارسی وچ لکھے گئے مکمل قصیدہ، غزل تے ربائیاں، ریند ڑاہد، صحتی مرض، بنگ بادہ، صحبت الاصمر، شکایات نامہ جداں نظماں دا مصنف ا‏‏ے۔[۱]

فضولی دے تخلیق کيتی رکی لیلی و مجنون نظم آذربائیجان تے مشرق تے دنیا د‏‏ی نظم دے نادر تخلیقاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ باوجود دے نظامی گنجوی دے پہلی بار لکہی ادب وچ لے آیا لیلی و مجنون دا مضمون ترک، فارسی، ہندی، ازبکی تے تاجکی شاعراں د‏‏ی طرف تو‏ں بہی لکہیا گیا تہا، فضولی دے مادری بولی وچ غزل تو‏ں وسیع طور اُتے استعمال کيتا تخلیق اپنی تخلیقی قوت تو‏ں اس موضع وچ پہلے لکہ‏ے گئے نظماں تو‏ں فرق رکہندا اے ۔[۱]

فضولی د‏‏ی نظم صرف آذربائیجان، ترکی، عراق، مرکزی ایشیا وچ نئيں بلکہ روس تے مغریب دے ممالکاں وچ وسیع طور اُتے پہیل گئی ایہی۔ اس دے بہت مسوّدہ یوروپ دے مشہور کتبخانہ تے عخائب گہراں وچ محفوظ کيتے جاندے اے ۔[۱]

کلیسیک آذربائیجانی نشتہ ثانیہ دے عظیم نمائندےآں تو‏ں اک محمد فضولی ہمیشہ دنیا دے مشرق علمی دے نقطہ ماسکہ وچ تہا۔ یوروپ وچ ہمّر پورگیتال، براون ریو، بیگلی،آیب، روس وچ د۔ اسمیرنوف،آ۔ کریمسکی، ای۔ بیرٹیلس جداں منصفاں فضولی دے تخلیق دے تحقیق کرنے والے تہے ۔[۱]

۱۹۹۴ء یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں فضولی دا سال بیان کيتا گیا اے تے دنیا دے چند ممالکاں وچ عظیم شاعر دے جوبلی دے متعلق کارروائ منظّم د‏‏ی گی تہی۔[۱]

آذربائیجان دے ملّی بنک نے ۱۹۹۶ء وچ آذربائیجان دے عظیم شاعر تے متفکّر محمد فضولی د‏‏ی زندگی تے تخلیق دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے ۱۰۰ مانات دے سونے دے تے ۵۰ مانات دے چاندنی دے یادی سکّے بنائے تہے ۔[۲]

۱۹۹۶ء دے اکتوبر وچ آذربائیجان جمہوریہ دے صدر حیدر علیوف دے فرمان تو‏ں مسوّدہ دے اینسٹیٹیوٹ اُتے عظیم شاعر تے متفکّر دا ناں دتا گیا تہا۔ عظیم آذربائیجانی شاعر دے جنم دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے جشن دے شام وچ تقریر کردے ہوئے حیدر علیوف نے دنیا د‏‏ی رہتل نو‏‏ں مالامال کيتے ہوئے فوضولی د‏‏ی ورثہ د‏‏ی وڈی قدر د‏‏ی ۔[۱]

عزئیر حاجیبایوف دا فضولی د‏‏ی لیلی تے مجنون نظم دے بنیاد اُتے بنائ ہوئ اوپیرا، نغمہ نگار جہانگیر جہانگیروف (۱۹۹۲-۱۹۲۱) دا فضولی کنٹاٹا، فضولی دا باکو وچ عظیم یادگار، جمہوریہ دے علاقےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں اس دا ناں دینا آذربائیجانی عوام دے اس عظیم شاعر د‏‏ی ورثہ اُتے کيتی گئی قیمت دا اظہار اے ۔[۱]

ڈاک ٹکٹ[لکھو]

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]