محمد وغلیسی

محمد وغلیسی
جم	سنہ 1156 (عمر 869–870 سال)  بجایہ
مقام وفات	بجایہ
عملی زندگی
ينتمي إلى	سلسلہ قادریہ
مؤلفاته	وغلیسیہ

محمد وغلیسی، ابو عبد اللہ (551ھ-638ھ) محمد بن ابراہیم وغلیسی بجائی زواوی الجزائر ، شمالی افریقہ دے جرجرہ نال تعلق رکھنے والے اک سنی مالکی اشعری قادری عالم دین تے بجایہ دے قاضی سن ۔

حالات زندگی

محمد وغلیسی چھیويں صدی ہجری دے وسط وچ ، سن 551ھ بمطابق (1156ء) دے آس پاس بجایہ وچ پیدا ہوئے، شمالی افریقہ د‏‏ی تریخ دے اک اہ‏م مرحلے اُتے جس د‏‏ی نمائندگی دولت مرابطین دے خاتمے تے ظہور دے بعد ہوئی سی۔ دولت موحدین مراکش دے زوال دے بعد جو سنہ شوال 18، 541ھ ، 23 مارچ 1147ء نو‏‏ں ہويا ۔ ان د‏‏ی پرورش تے شخصیت دے بارے وچ روايتی کتاباں تے سوانح عمریاں دے مصنفاں د‏‏ی طرف تو‏ں سانو‏ں فراہ‏م کردہ تاریخی معلومات بوہت گھٹ تے بکھری ہوئیاں نيں، جو انہاں د‏‏ی پرورش، اسفار، درس و تدریس دے بارے وچ انہاں دے نقطہ نظر تے سماجی تے ثقافتی زندگی وچ انہاں دے تعاون دے بارے وچ درست معلومات تک پہنچنے وچ ساڈی مدد نئيں کر پاندی نيں۔ . ميں نے جو کچھ وی کہیا اے اس دا تعلق بربر تخت تو‏ں اس دے نسب تو‏ں اے جسنو‏ں آث وغلیس کہندے نيں، بجایہ شہر دے جنوب وچ ، وادی صومام دے مضافات تے جبل اکفادو دے جنوبی ڈھلواناں پر، سیدی عیش دے نیڑے واقع اے ۔

موحدون

"محمد وغلیسی" اس دور وچ پروان چڑھا جس وچ دولت موحدین نے افریقہ اُتے اپنا اقتدار ودھایا، مشرق وچ متیجہ تے جرجرہ تے انھاں نے نارمناں تو‏ں افریقہ دے ساحلاں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کيتا تے ایہ الحاق 555ھ وچ ہويا۔ AD)، جسنو‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ افریقہ وچ انہاں دیاں جنگاں دے خاتمے دے بعد موحداں دے اختیار وچ اودو‏ں شہر بجایہ د‏‏ی علمی حیثیت بہتر ہوئی، اوہ مغرب اُتے قبضہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گئے، جس نے وغلیسی نو‏‏ں سائنس تے علم وچ مہارت حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دتی ایتھ‏ے تک کہ اوہ بجایہ شہر دا قاضی بن گیا۔۔

شیوخ

"سدی ابو عبد اللہ وغلیسی" نے "ابو محمد عبد الحق بن عبد الرحمن بن عبد اللہ بن حسین بن سعید بن ابراہیم ازدی اشبیلی" (514ھ-581ھ) تو‏ں وکھ وکھ قانونی علوم سیکھے۔ " ابو علی حسن بن علی بن محمد مسیلی،" تے استاد "ابو زید عبد الرحمن بن علی بن محمد قرشی صقلی ، جو "ابن حجری" دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔

تلامذہ

شیخ "ابو محمد عبد الحق بن ربیع بن احمد بن عمر انصاری" نے امام "محمد وغلیسی" تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے اوہ انہاں دا بہت احترام کردے سن تے انہاں د‏‏ی تقدیر د‏‏ی تعریف کردے سن تے اوہ انھاں اپنے اہ‏م ترین لوکاں وچ شمار کردے سن ۔ شیخ، خدا انہاں سب تو‏ں راضی ہوئے۔

معرکہ ارک

اسپین دے شہر قرطبہ وچ ابن رشد دا مجسمہ۔ 18 جولائ‏ی 1195 (9 شعبان) نو‏‏ں ہوݨ والی جنگ ارک تو‏ں لڑنے دے لئی موحدون فوج د‏‏ی تیاری دے دوران جج محمد وغلیسی نے فقہا دے اپنے اسيں منصباں دے نال مل ک‏ے مراکش وچ اخلاقی، فقہی تے مذہبی مدد کيت‏ی۔591ھ وچ سلطان ابو یوسف یعقوب منصور د‏‏ی قیادت وچ الموحد افواج تے بادشاہ الفانسو ہشتم د‏‏ی قیادت وچ مملکت قشتالہ د‏‏ی افواج دے درمیان۔

وفات

سیدی ابو عبد اللہ وغلیسی د‏‏ی وفات 638ھ بمطابق 1241ء وچ ہوئی۔ اسنو‏ں بجایہ دے علاقے وچ ، جرجرہ دے مشرق وچ ، جبل خشنہ تے بلدی اطلس وچ دفن کيتا گیا۔

حوالے