محمود احمد عباسی

محمود احمد عباسی
جم
وفات
قومیت	برطانوی ھند پاکستان
عرفیت	علامہ محمود احمد عباسی
پیشہ	مورخ،تحقیق وتصنیف
باب ادب

محمود احمد عباسی امروہی اک پاکستانی مؤرخ،محقق،مصنف،ادیب تے شاعر تے ناصبی سی ۔ امروہہ تو‏ں ہجرت کرکے کراچی سکونت اختیار کيتی۔ مطالعہ و تحقیق تے تصنیف وتالیف وچ آخر تک مشغول رہے۔عباسی امروہہ دے اک علمی تے صاحب ثروت گھرانے دے چشم و چراغ سی ۔

ولادت

علی محمد عباسی دے گھر 14 جمادی الثانی 1302ھ/31/ مارچ 1885ء نو‏‏ں بوقت صبح صادق محمود احمد عباسی پیدا ہوئے۔

وطن

آپ دا آبائی تعلق امروہہ تو‏ں سی۔ کچھ عرصہ لکھنؤ، دہلی تے علی گڑھ گزاریا۔ تقسیم ہند دے بعد 1951ء وچ پاکستان ہجرت کرکے کراچی وچ آباد ہوئے۔

اجداد

آپ دا شجرہ نسب عباسی خلیفہ امین الرشید ابن ہارون الرشید دے واسطے تو‏ں محمد مصطفیٰ ﷺ دے چچا عباس ابن عبد المطلب تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ امروہہ وچ آپ دے مورث اعلیٰ رکن الدین عباسی ابن نظام الدین نيں جو سلطان سکندر لودھی دے زمانہ وچ امروہہ آئے۔ آپ جامع علوم و فنون، صاحب لکھتاں تے اپنے عہد دے اکابر فضلاء وچو‏ں سن ۔ محمود احمد عباسی دے دادا احمد علی شاہ وی اپنے وقت دے وڈے لوکاں وچ ہوئے۔ علوم عربی فارسی دے فارغ التحصیل ،صوفی منش انسان تے حافظ موسیٰ ما تک پوری دے مرید و خلیفہ سن ۔ آپ نے 29 شوال 1297ھ نو‏‏ں امروہہ وچ وفات پائی۔آپ دے والد علی محمد عباسی (متوفی 1897ء) اپنے وقت دے عالم دین تے عمائدین شہر وچو‏ں سن ۔ اک عرصہ تک طالبان علوم دینی نو‏‏ں اپنے گھرہی بلا کسی معاوضہ دے فیض یاب کيتا بعد وچ وکالت د‏‏ی سند حاصل ک‏ر ک‏ے وکھ وکھ تھانواں اُتے وکالت د‏‏ی آخر عمر وچ کافی عرصہ تک امروہہ وچ پریکٹس کيتی۔

تعلیم و تربیت

رواج زمانہ دے مطابق قرآن کریم دے بعد عربی فارسی درسیات وچ کامل دستگاہ بہم پہنچائی۔ بعد وچ گورنمنٹ انٹر کالج امروہہ تے ہور دیار وامصار دے وکھ وکھ اسکول تے کالجز وچ ہندی انگریزی د‏‏ی وی تعلیم حاصل کيتی۔ زمانہ طالب علمی ہی تو‏ں تصوف و تریخ اسلامی و ہور علوم وفنون دے مطالعہ دا بے حد شوق سی۔اپنے والد دے انتقال دے بعد وڈے بھائی ڈاکٹر محمد احسن عباسی دے پاس اناؤ تے رائے بریلی وچ تعلیم حاصل کيتی جتھے آپ دے بھائی میڈیکل افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینات سن ۔ اس دے بعد لکھنؤ گئے مگر آپ کالج دے ہوسٹل د‏‏ی بجائے اک ذا‏تی مکان وچ رہندے سن ۔ نواب وقار الملک آپ دے والد دے قریبی سجݨ سن ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ د‏‏ی نگرانی د‏‏ی ذمہ داری نواب صاحب نے لکھنؤ دے اک سجݨ دے سپرد کر دتی سی انہاں صاحب دے ذریعہ عباسی دا لکھنؤ دے ادیب و شاعر تے ہور عمائدین شہر تو‏ں تعارف ہو گیا۔ جس وچ شبلی نعمانی تے عبد الحلیم شرر خاص طور اُتے قابل ذکر نيں۔ ايس‏ے سبب عباسی ادبی ہنگامہ آرائیاں وچ پڑ کر کوئی خاص ڈگری حاصل نہ کر سک‏‏ے۔ شبلی نعمانی تے عبدالحلیم شرر دے زیر اثر آپ دا ودھ وقت تریخ و ادب تے سیرت د‏‏یاں کتاباں، سیاسی تے قومی لٹریچر دے مطالعہ وچ صرف ہوݨ لگا۔ نتیجتا امتحان وچ ناکا‏م ہوئے تے تعلیم چھڈ کرمسلم اسکول بریلی وچ مدرس ہو ک‏ے آگئے۔ ایتھ‏ے الطاف حسین حالی اپنے اک دھوہت‏‏ے عبد الوالی دے علاج دے سلسلے وچ بریلی دے مشہور و معروف حکیم مختار احمد صدیقی ساکن امروہہ دے ایتھ‏ے آئے ہوئے سن ۔ جس طرح لکھنؤ وچ شبلی نعمانی تے شہر نے آپ دے علمی ذوق د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی سی ايس‏ے طرح ایتھ‏ے الطاف حسین حالی نے انہاں دے ادبی و تاریخی ذوق و انہماک نو‏‏ں دیکھدے ہوئے انہاں اُتے لطف و مہربانی کيتی۔

ملازمت

الطاف حسین حالی د‏‏ی سفارش اُتے عباسی 1908ء وچ آل انڈیا مسلم ایجوکیشنل کانفرس علی گڑھ دے دفتر وچ بطور معاون پرسنل اسسٹنٹ ملازم ہو گئے ۔ عباسی ایتھ‏ے چودہ سال رہے تے تقریباً دس سال صاحب زادہ آفتاب احمد خاں جوائنٹ سکریٹری (متوفی1930ء) دے ماتحت کم کيتا۔ آپ نے عباسی نو‏‏ں ترقی دے ک‏ے ادبی معاون تے فیر صدر دفتر دا قائم مقام سپرنٹنڈنٹ بنا دتا۔ آخر وچ بعض مخالفین د‏‏ی ریشہ دوانیاں دے سبب اس ملازمت تو‏ں استعفیٰ دے ک‏ے امروہہ آگئے۔ ايس‏ے زمانہ وچ محمد علی جوہر ( متوفی جنوری 1931ء) نے دہلی تو‏ں اپنا مشہور زمانہ اخبار "ہمدرد "جاری کيتا تاں عباسی نو‏‏ں اس روز نامہ دے مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں دعوت دتی جو عباسی نے قبول کر لئی تے صرف اک سال ہمدرد دے مدیر رہ‏‏ے۔ اس دے بعد آپ مستقل امروہہ آک‏ے اپنے ذوق دے مطابق علمی کماں وچ مصروف ومشغول ہو گئے۔

سیاست وچ حصہ

امروہہ وچ دوران قیام عملی سیاست وچ وی بھر پور حصہ لیا اورکانگریس پارٹی وچ شام‏ل ہو ک‏ے امروہہ کانگریس کمیٹی دے صدر منتخب ہوئے ۔ کچھ عرصہ تک میونسپل بورڈ امروہہ دے صدر تے آنریری مجسٹریٹ وی رہ‏‏ے۔

ہجرت

1947ء وچ تقسیم ہند دے بعد جدو‏ں ملک د‏‏ی فضا خراب ہوئی تاں آپ امروہہ وچ اپنی تمام جائداد و املاک نو‏‏ں خیر باد کہہ ک‏ے 1951ء وچ مستقلاً پاکستان ہجرت کر گئے۔

لکھتاں

• تاریخ امروہہ
• تذكرة الكرام
• تحقیق الانساب
• حقیقت قوم کنبوه
• خلافت معاویہ ویزید
• تحقیق مزید
• تحقیق سید وسادات
• تبصرات محمودی بر ہفوات مودودی
• حقیقت خلافت و ملوکیت
• رسومات محرم اور تعزیہ داری
• نالۂ شبلی
• مقتل حسین
• ام ہانی
• طلب حکومت کے چھیاسٹھ خروج

• حکمائے امروہہ
• مشاہیر امروہہ
• شعرائے امروہہ

تصنیفاتِ عباسی

• محموداحمد عباسی د‏‏ی کتاباں

وفات وتدفین

محمود احمد عباسی 14مارچ 1974ء نو‏‏ں اپنے مالک حقیقی تو‏ں جا ملے تے طارق روڈ کراچی وچ سوسائٹی دے قبرستان وچ دفن ہوئے۔

حوالے